બાંગ્લાદેશના રાજકારણમાં મોટો ધડાકો: રાષ્ટ્રપતિ મોહમ્મદ શહાબુદ્દીનનું રાજીનામું, શેખ હસીનાના પાછા ફરવાની અટકળો વચ્ચે ઢાકામાં હલચલ
બાંગ્લાદેશના રાજકીય ક્ષેત્રે એકવાર ફરીથી મોટી હલચલ મચી ગઈ છે. દેશના રાષ્ટ્રપતિ મોહમ્મદ શહાબુદ્દીને પોતાના પદ પરથી તાત્કાલિક અસરથી રાજીનામું આપી દીધું છે. ભારતથી ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન શેખ હસીના બાંગ્લાદેશ પરત ફરીને કોર્ટ સમક્ષ આત્મસમર્પણ (surrender) કરવા માંગે છે તેવા અહેવાલો વહેતા થયાના થોડા જ કલાકોમાં રાષ્ટ્રપતિનો આ નિર્ણય સામે આવ્યો છે.
બંધારણીય જોગવાઈઓ અનુસાર, સંસદના અધ્યક્ષ હાફિઝ ઉદ્દીન અહેમદ હવે દેશના નવા રાષ્ટ્રપતિની પસંદગી ન થાય ત્યાં સુધી કાર્યકારી રાષ્ટ્રપતિ (Acting President) તરીકે દેશની કમાન સંભાળશે. આ ઘટનાક્રમ સાથે જ બાંગ્લાદેશના તમામ સર્વોચ્ચ બંધારણીય પદો પરથી શેખ હસીનાની ‘અવામી લીગ’ પાર્ટીનો પ્રભાવ સંપૂર્ણપણે સમાપ્ત થઈ ગયો છે.
રાજીનામા પાછળનું મુખ્ય કારણ અને રાજકીય સમીકરણો
મોહમ્મદ શહાબુદ્દીન એપ્રિલ 2023 માં અવામી લીગ સરકારના કાર્યકાળ દરમિયાન બિનહરીફ રીતે બાંગ્લાદેશના 22મા રાષ્ટ્રપતિ તરીકે ચૂંટાયા હતા. ઓગસ્ટ 2024 માં દેશભરમાં વિદ્યાર્થીઓના નેતૃત્વમાં થયેલા ઉગ્ર આંદોલન અને શેખ હસીનાના દેશ છોડીને ભારત ભાગી ગયા બાદ પણ શહાબુદ્દીન પદ પર ચાલુ રહ્યા હતા. તેઓ પૂર્વ સરકારના સમયના છેલ્લા મુખ્ય બંધારણીય હોદ્દેદાર હતા.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, શેખ હસીનાના બાંગ્લાદેશ પાછા ફરવાની જાહેરાતે વચગાળાની સરકાર અને રાજકીય વર્તુળોમાં તણાવ વધારી દીધો હતો. દેશનો નવો વચગાળો વહીવટ અવામી લીગ શાસન સાથે જોડાયેલા કોઈપણ વરિષ્ઠ અધિકારીને ટોચના પદ પર રાખવા તૈયાર નહોતો. આ ઉપરાંત, છેલ્લા કેટલાક સમયથી શહાબુદ્દીન અને વચગાળાની સરકાર વચ્ચે ગંભીર મતભેદો સામે આવી રહ્યા હતા. તેમના બગડતા સ્વાસ્થ્ય અંગે પણ ચિંતાઓ વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી હતી, જે તમામ પરિબળો તેમના રાજીનામાનું નિમિત્ત બન્યા છે.
હાફિઝ ઉદ્દીન અહેમદ સંભાળશે કાર્યકારી રાષ્ટ્રપતિનો પદભાર
બાંગ્લાદેશી બંધારણના અનુચ્છેદ 50 અને 54 ની જોગવાઈઓ મુજબ, જો દેશના રાષ્ટ્રપતિનું પદ કોઈપણ કારણોસર ખાલી પડે છે, તો સંસદના અધ્યક્ષ (Speaker) વચગાળાના ધોરણે રાજ્યના વડા તરીકેનો પદભાર સંભાળે છે.
બંધારણીય સ્થિતિ:
બંધારણના નિયમો હેઠળ, સંસદના સ્પીકર હાફિઝ ઉદ્દીન અહેમદ હવે નવા કાયમી રાષ્ટ્રપતિની વિધિવત પસંદગી ન થાય ત્યાં સુધી દેશના કાર્યકારી રાષ્ટ્રપતિ તરીકે પોતાની ફરજો બજાવશે.
આ ફેરફાર સાથે જ બાંગ્લાદેશના ઇતિહાસમાં અવામી લીગના દાયકાઓ જૂના વર્ચસ્વનો અંતિમ અધ્યાય પણ પૂર્ણ થઈ ગયો છે.
શેખ હસીનાનું પાછા ફરવું અને ઢાકામાં હાઈ એલર્ટ
બીજી તરફ, પૂર્વ વડા પ્રધાન શેખ હસીનાએ ભારતથી બાંગ્લાદેશ આવીને કાનૂની પ્રક્રિયાઓનો સામનો કરવાનો અને આત્મસમર્પણ કરવાનો ઇરાદો જાહેર કરતા જ ઢાકામાં રાજકીય ગરમાવો ચરમસીમાએ પહોંચ્યો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય અને સ્થાનિક મીડિયા અહેવાલો મુજબ, રાષ્ટ્રપતિના રાજીનામા અને શેખ હસીનાના સંભવિત પુનરાગમનને પગલે રાજધાની ઢાકા સહિત દેશના તમામ સંવેદનશીલ વિસ્તારોમાં સુરક્ષા વ્યવસ્થા અત્યંત કડક કરી દેવામાં આવી છે.
સરકારી કાર્યાલયો, સંસદ ભવન અને મુખ્ય માર્ગો પર વધારાના સુરક્ષા દળો તૈનાત કરવામાં આવ્યા છે જેથી કરીને આંદોલન કે હિંસાની કોઈ નવી ઘટના ન બને.
