હવે વધુ છૂટછાટ શક્ય નથી: નક્કર સુરક્ષા ગેરંટી અને એર ડિફેન્સ વિના શાંતિ કરાર અશક્ય
રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી ચાલી રહેલું ભીષણ યુદ્ધ હજુ પણ સમાપ્ત થવાનું નામ નથી લઈ રહ્યું. પરંતુ આગામી કડકડતી શિયાળાની ઋતુ શરૂ થાય તે પહેલાં આ યુદ્ધની તીવ્રતા ઓછી કરવા અથવા આંશિક યુદ્ધવિરામ લાવવા માટે રાજદ્વારી સ્તરે મોટો સળવળાટ જોવા મળી રહ્યો છે. યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોડીમીર ઝેલેન્સકીએ તાજેતરમાં આપેલા એક મહત્વપૂર્ણ ઇન્ટરવ્યુમાં દાવો કર્યો છે કે અમેરિકા શિયાળા દરમિયાન યુદ્ધની વિનાશક અસર ઓછી કરી શકાય કે કેમ તે અંગે ગંભીરતાથી વિચારણા કરી રહ્યું છે. ઝેલેન્સકીએ રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનની રણનીતિ અને અમેરિકાના પૂર્વ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથેના તેમના સંભવિત સંબંધો અંગે ચોંકાવનારા દાવો પણ કર્યા છે.
અમેરિકાના પ્રતિનિધિઓ, જેમાં સ્ટીવ વિટકોફ અને જેરેડ કુશનરનો સમાવેશ થાય છે, તેમણે તાજેતરમાં મોસ્કો ખાતે રશિયન રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન સાથે લગભગ ત્રણ કલાક સુધી બંધ બારણે વાટાઘાટો કરી હતી. આ મહત્વપૂર્ણ મુલાકાત બાદ યુએસ પ્રતિનિધિમંડળે કિવ પહોંચીને રાષ્ટ્રપતિ ઝેલેન્સકી સાથે પણ સીધી ચર્ચા કરી હતી. અમેરિકી રાજદૂતોના મતે રશિયા વાતચીતના ટેબલ પર આવવા અને મંત્રણા કરવા માટે તૈયાર દેખાઈ રહ્યું છે. જોકે, ઝેલેન્સકીએ આ દાવાઓ પ્રત્યે ભારે આશંકા વ્યક્ત કરી છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે એક તરફ રશિયા રાજદ્વારી સંકેતો આપે છે અને બીજી તરફ યુક્રેનના શહેરો અને નાગરિકો પર સતત મિસાઈલ હુમલા ચાલુ રાખે છે, જેથી રશિયાના હેતુઓ પર સંપૂર્ણ વિશ્વાસ મૂકી શકાય નહીં.
શિયાળામાં યુદ્ધની તીવ્રતા ઘટાડવા માટેના પ્રયાસો
શિયાળાના આગમન સાથે જ પૂર્વ યુરોપમાં તાપમાન શૂન્યથી ઘણું નીચે જતું હોય છે, આવી સ્થિતિમાં નાગરિકો માટે વીજળી અને હીટિંગ (ગરમી) ની સુવિધાઓ જીવનરક્ષક બની જાય છે. આંતરરાષ્ટ્રીય મધ્યસ્થો અને અમેરિકા દ્વારા અત્યારે એવા મુખ્ય ક્ષેત્રો પર સર્વસંમતિ સાધવાનો પ્રયાસ થઈ રહ્યો છે જેનાથી સામાન્ય માનવજીવન પર ઓછી અસર પડે. આ વ્યૂહરચના હેઠળ શિયાળા દરમિયાન વીજળી મથકો, પાવર ગ્રીડ અને હીટિંગ પ્લાન્ટ્સ જેવા નાગરિક માળખાકીય સુવિધાઓ પરના હુમલા સંપૂર્ણપણે અટકાવવા અથવા ઘટાડવા પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે.
આ ઉપરાંત, વૈશ્વિક સ્તરે વધતી જતી મોંઘવારી, ફુગાવો અને ખાદ્યપદાર્થોની અછતને નિયંત્રણમાં રાખવા માટે કાળો સમુદ્ર (Black Sea) મારફતે અનાજનો પુરવઠો અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર માર્ગો અવિરતપણે ચાલુ રહે તે દિશામાં પણ રાજદ્વારી વાટાઘાટો ચાલી રહી છે.
પુતિનની રણનીતિ અને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો સંભવિત પ્રભાવ
ઝેલેન્સકીએ રશિયન રણનીતિનો ખુલાસો કરતાં જણાવ્યું હતું કે પુતિન માને છે કે કડકડતી શિયાળા દરમિયાન યુક્રેનના ઉર્જા માળખા પર તીવ્ર હુમલા કરીને યુક્રેનની જનતા અને સરકાર પર આત્મસમર્પણ કરવા માટે માનસિક અને આર્થિક દબાણ લાવી શકાય છે. ઝેલેન્સકીના મતે, પુતિન હાલમાં યુએસ રાજકારણ પર પણ ઝીણવટભરી નજર રાખી રહ્યા છે. પુતિન યુએસના પૂર્વ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને નારાજ કરવા માંગતા નથી અને આગામી ચૂંટણીઓ પહેલા તેમને કોઈ મોટી રાજદ્વારી સફળતાનો શ્રેય આપીને પોતાના પક્ષમાં વાતાવરણ ઊભું કરવા માગે છે.
યુક્રેનનું સ્પષ્ટ વલણ: હવે વધુ છૂટછાટ નહીં, વળતા પ્રહારની ચેતવણી
યુક્રેને શાંતિ વાટાઘાટો માટે પોતાનું વલણ અત્યંત સ્પષ્ટ અને આકરું બનાવ્યું છે. ઝેલેન્સકીએ મધ્યસ્થોને જણાવી દીધું છે કે યુક્રેને પોતાની સાર્વભૌમત્વ અને સુરક્ષા સાથે સમાધાન કરીને અગાઉથી જ શક્ય તેટલી તમામ છૂટછાટો આપી દીધી છે. હવે યુક્રેન વધુ કોઈ નમતુ જોખવા તૈયાર નથી. કોઈપણ શાંતિ કરાર કે યુદ્ધવિરામ માટે યુક્રેનને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરેથી નક્કર અને વાસ્તવિક સુરક્ષા ગેરંટી મળવી અનિવાર્ય છે. આ સિવાય દેશના પુનઃનિર્માણ માટે આર્થિક સહાય અને રશિયન મિસાઈલો સામે રક્ષણ મેળવવા માટે આધુનિક એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ્સ આપવાની માંગ યુક્રેને કરી છે.
ઝેલેન્સકીએ રશિયાને ખુલ્લી ચેતવણી આપતા કહ્યું છે કે જો રશિયન સૈન્ય શિયાળા દરમિયાન યુક્રેનની વીજળી કે ઉર્જા સુવિધાઓને નુકસાન પહોંચાડશે, તો યુક્રેન પણ શાંત નહીં બેસે. યુક્રેની દળો રશિયાના તેલ અને ગેસના વેપાર આધારિત માળખા પર સીધા જ વળતા પ્રહારો કરશે, જેનાથી રશિયાને પણ ભારે આર્થિક ફટકો પડશે.
આગામી દિવસો રાજદ્વારી મંચ માટે અત્યંત નિર્ણાયક
યુક્રેન સરકારના આંકલન મુજબ, સપ્ટેમ્બર અને ઓક્ટોબર મહિના વૈશ્વિક રાજકારણ અને શાંતિ મંત્રણા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે. આગામી દિવસોમાં યોજાનારી સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભા (UNGA) ની બેઠક દરમિયાન આ મુદ્દા પર વિશ્વના અગ્રણી નેતાઓ વચ્ચે વધુ ગંભીર ચર્ચાઓ થવાની શક્યતા છે. કડક શિયાળો અને બરફવર્ષા સંપૂર્ણપણે શરૂ થાય તે પહેલાં જ યુએસની મધ્યસ્થતાથી મંત્રણાનો નવો અને પરિણામલક્ષી રાઉન્ડ શરૂ થાય તેવી આશા યુક્રેન રાખી રહ્યું છે.
