SBI ની આરપાર લડાઈ! GDP આંકડાઓ પર સવાલ ઉઠાવનારાઓને આપ્યો સણસણતો જવાબ
ભારતીય અર્થતંત્રના જીડીપી (GDP) ગ્રોથ રેટ અને તેના નાણાકીય આંકડાઓની ચોકસાઈ અંગે ચાલી રહેલા રાજકીય અને આર્થિક વિવાદ વચ્ચે દેશની સૌથી મોટી સરકારી બેંક, સ્ટેટ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (SBI) ના રિસર્ચ રિપોર્ટ ‘SBI ઈકોવ્રેપ’ (SBI Ecowrap) એ એક અત્યંત આક્રમક અહેવાલ રજૂ કર્યો છે. ભારતની 7.8 ટકાની આર્થિક વૃદ્ધિ પર સવાલ ઉઠાવનારા વિવેચકો અને અર્થશાસ્ત્રીઓને આકરો જવાબ આપતાં SBI ના રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે, દેશના આંકડાઓને ખોટા ઠેરવવા માંગતા કેટલાક ‘બૌદ્ધિકો’ તથ્ય વગરની વાર્તાઓ ઘડી રહ્યા છે.
રિપોર્ટના મતે, જીડીપીના આંકડાઓમાં ફેરફાર અથવા સુધારા (Revisions) એ એક સામાન્ય અને વૈજ્ઞાનિક પ્રક્રિયા છે, જેને ખોટી રીતે ટ્વિસ્ટ કરીને દેશની આર્થિક પ્રગતિ પર શંકા ઊભી કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
‘બૌદ્ધિક ઢોંગીઓનું કાલ્પનિક નાટક’: SBI નો આકરો પ્રહાર
SBI રિસર્ચ ટીમે પોતાના આ અહેવાલમાં કોઈ પણ પ્રકારની ભાષાકીય મુલાહજા રાખ્યા વગર વિવેચકો પર સીધો નિશાન સાધ્યો છે. રિપોર્ટની શરૂઆતમાં જ લખવામાં આવ્યું છે કે, “કેટલીક વાર્તાઓ તથ્યોથી ભરેલી હોય છે, જ્યારે કેટલીક સંપૂર્ણપણે કાલ્પનિક, અસંગત અને ગેરમાર્ગે દોરનારી કલ્પનાઓનું પરિણામ હોય છે. તાજેતરમાં કેટલાક બૌદ્ધિક ઢોંગીઓ (Intellectual Poseurs) દ્વારા નોમિનલ જીડીપીમાંથી ₹6 લાખ કરોડ અથવા ₹42 લાખ કરોડ ‘ગાયબ’ થઈ ગયા હોવાની જે રંકરહિત વાર્તા ફેલાવવામાં આવી રહી છે, તે સંપૂર્ણપણે તર્કહીન અને નબળી સ્ક્રિપ્ટ પર આધારિત કલ્પના માત્ર છે.”
રિપોર્ટમાં વધુમાં ઉમેરવામાં આવ્યું છે કે આવા દાવો કરવા તે માત્ર ગેરમાર્ગે દોરવાનું કામ નથી, પરંતુ તે એક પ્રકારની ‘બૌદ્ધિક અપ્રમાણિકતા’ (Intellectual Dishonesty) નો સ્પષ્ટ સંકેત આપે છે.
જીડીપી આંકડાઓમાં રિવિઝન: સામાન્ય અને વૈજ્ઞાનિક પ્રક્રિયા
જીડીપીના આંકડાઓમાં થતા સુધારા (Revisions) અંગે વ્યાપક વિગત આપતાં SBI ઈકોવ્રેપે જણાવ્યું છે કે, ભારતમાં આધાર વર્ષ (Base Year) ના સુધારા નાણાકીય વર્ષ 2005, 2012 અને તાજેતરમાં FY23 માં કરવામાં આવ્યા છે.
આંકડાઓની હિમાયત કરતા રિપોર્ટમાં જણાવાયું છે કે છેલ્લા 70 ત્રિમાસિક ગાળા (70 Quarters) માં કુલ 239 વખત જીડીપી આંકડાઓમાં રિવિઝન કરવામાં આવ્યા છે.
જીડીપી આંકડાઓમાં રિવિઝનનું વિશ્લેષણ (છેલ્લા 70 ક્વાર્ટર્સ):
[ઉપરની તરફ સુધારો (Upward Revisions)] ████████████████ 134 વખત
[નીચેની તરફ સુધારો (Downward Revisions)] ████████████ 105 વખત
આ આંકડા સ્પષ્ટ કરે છે કે સુધારાઓ કોઈપણ ચોક્કસ પેટર્ન વગર સ્વતંત્ર રીતે થાય છે. એટલે કે, જે રીતે ગયા વર્ષે આંકડા નીચે તરફ સુધર્યા હતા, તેવી જ રીતે આગામી સમયમાં તે ઉપરની તરફ પણ સુધરી શકે છે. તેથી તેને આંકડાઓની હેરાફેરી ગણવી તદ્દન ખોટું છે.
નોમિનલ જીડીપી અને ક્વાર્ટરલી આંકડાઓનું વાસ્તવિક ગણિત
રિપોર્ટમાં નોમિનલ જીડીપી (Nominal GDP) ના સુધારા અંગે સ્પષ્ટતા કરતા જણાવવામાં આવ્યું છે કે નાણાકીય વર્ષ 2023 ના પ્રથમ ત્રિમાસિક ગાળાથી લઈને નાણાકીય વર્ષ 2026 ના બીજા ત્રિમાસિક ગાળા સુધીના 14 ક્વાર્ટર્સમાં કુલ ₹41.8 લાખ કરોડનું રિવિઝન જોવા મળ્યું છે.
તેના સરખામણીમાં, FY23 Q1 પહેલાના 56 ત્રિમાસિક ગાળાઓમાં ₹10.1 લાખ કરોડનો ફેરફાર નોંધાયો હતો. SBI ના અર્થશાસ્ત્રીઓના મતે, આ ફેરફાર માત્ર નવી ગણતરી પદ્ધતિ (Methodology) ને કારણે નથી થયો, પરંતુ દેશના આર્થિક ક્ષેત્રોના માળખાકીય ફેરફારોને સચોટ રીતે રેકોર્ડ કરવાના કારણે થયો છે.
સેક્ટરલ માળખું અને અસંગઠિત ક્ષેત્રનું સચોટ મેપિંગ
આંકડાઓમાં જોવા મળતા મોટા ફેરફારનું મુખ્ય કારણ આપતાં અહેવાલમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે, આ ફેરફારનો મોટાભાગનો હિસ્સો ચોક્કસ ક્ષેત્રોમાં ધ્યાન કેન્દ્રિત થયેલો છે.
| ક્ષેત્ર (Sector) | રિવિઝનનું મૂલ્ય (Revision Value) |
| વેપાર, હોટેલ્સ, ટ્રાન્સપોર્ટ અને કમ્યુનિકેશન | −₹39 લાખ કરોડ (Negative Adjustment) |
| ફાઇનાન્સ, ઇન્સ્યોરન્સ, રિયલ એસ્ટેટ | +₹13.6 લાખ કરોડ (Positive Growth) |
રિપોર્ટ અનુસાર, કુલ રિવિઝનનો 95 ટકા હિસ્સો મુખ્યત્વે વેપાર, હોટેલ્સ, ટ્રાન્સપોર્ટ અને કમ્યુનિકેશન સેક્ટરમાં ફેલાયેલો છે, જેમાં અંદાજે −₹39 લાખ કરોડનો સુધારો થયો છે. સામે પક્ષે, ફાઇનાન્સ, ઇન્સ્યોરન્સ, રિયલ એસ્ટેટ અને બિઝનેસ સર્વિસિસ સેક્ટરમાં ₹13.6 લાખ કરોડનો સકારાત્મક (Positive) વધારો નોંધાયો છે.
SBI નું માનવું છે કે આ વિરોધાભાસી ગતિવિધિ દર્શાવે છે કે દેશના અનૌપચારિક અને અસંગઠિત ક્ષેત્રો (Informal & Unincorporated Sectors) ની આર્થિક પ્રવૃત્તિઓનું હવે પહેલા કરતાં વધુ સચોટ અને મજબૂત મેપિંગ થઈ રહ્યું છે.
