રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ: ઝેલેન્સકીએ શાંતિ કરાર અંગે કર્યો મોટો દાવો, શું જૂન મહિનામાં અટકશે લોહિયાળ જંગ?
રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે ચાલી રહેલા વિનાશક યુદ્ધમાં હવે એક નવો વળાંક આવ્યો છે. યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોડીમીર ઝેલેન્સકીએ શુક્રવારે, ૬ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ના રોજ પત્રકારો સાથેની વાતચીતમાં દાવો કર્યો છે કે અમેરિકા હવે આ યુદ્ધને વધુ ખેંચવા માંગતું નથી. ઝેલેન્સકીના મતે, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર ઈચ્છે છે કે આગામી જૂન મહિના સુધીમાં રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે કોઈ નક્કર શાંતિ કરાર પર હસ્તાક્ષર થઈ જાય.
આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે યુક્રેન પર રશિયન હુમલાઓ સતત ચાલુ છે અને માનવતાવાદી સંકટ ઘેરું બની રહ્યું છે. ઝેલેન્સકીએ અમેરિકાના ‘સાચા ઇરાદા’ જાહેર કરતા કહ્યું કે વોશિંગ્ટન દ્વારા વાટાઘાટો માટે એક સ્પષ્ટ સમયમર્યાદા નક્કી કરવામાં આવી છે.
અમેરિકાની જૂન મહિનાની ડેડલાઇન અને દબાણની રણનીતિ
ઝેલેન્સકીએ જણાવ્યું હતું કે અમેરિકાનો ઈરાદો જૂન ૨૦૨૬ સુધીમાં તમામ જરૂરી વાટાઘાટો પૂર્ણ કરી લેવાનો છે. તેમણે સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી હતી કે જો આ નિર્ધારિત સમય સુધીમાં રશિયા અને યુક્રેન કોઈ સમજૂતી પર નહીં પહોંચે, તો અમેરિકા બંને દેશો પર દબાણ વધારી શકે છે. જ્યોતિષીય ગણતરીઓ નહીં, પરંતુ ભૌગોલિક રાજકીય સ્થિતિ મુજબ, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર પોતાની વિદેશ નીતિમાં આ યુદ્ધને એક ‘ક્લોઝ્ડ ચેપ્ટર’ બનાવવા માંગે છે.
તાજેતરમાં અબુ ધાબીમાં અમેરિકાની મધ્યસ્થી હેઠળ ત્રિપક્ષીય વાટાઘાટો થઈ હતી. જોકે, આ બેઠક કોઈ મોટો ઉકેલ લાવવામાં નિષ્ફળ રહી હતી. જમીનનું વિભાજન અને ભવિષ્યની સુરક્ષા ગેરંટી જેવા મુખ્ય મુદ્દાઓ હજુ પણ ગૂંચવાયેલા છે. રશિયા કોઈ પણ સંજોગોમાં જીતેલા પ્રદેશો છોડવા તૈયાર નથી, જ્યારે યુક્રેન પોતાની સાર્વભૌમત્વ સાથે સમજૂતી કરવા માંગતું નથી.
ડોનબાસ અને ઝાપોરિઝ્ઝિયા: સંઘર્ષના મુખ્ય કેન્દ્રો
રશિયાની માંગણીઓ હજુ પણ સ્પષ્ટ અને આક્રમક છે. વ્લાદિમીર પુતિન પૂર્વીય ડોનબાસ પ્રદેશ પર સંપૂર્ણ રશિયન નિયંત્રણ ઈચ્છે છે, જેને ઝેલેન્સકીએ સ્પષ્ટપણે નકારી કાઢ્યું છે. આ ઉપરાંત, ઝાપોરિઝ્ઝિયા પરમાણુ પ્લાન્ટનો મુદ્દો પણ અત્યંત સંવેદનશીલ છે. હાલમાં આ પ્લાન્ટ રશિયાના કબજામાં છે, અને તેના સંચાલન અંગે કોઈ સહમતી સાધી શકાઈ નથી.
ઝેલેન્સકીએ વધુમાં માહિતી આપી હતી કે આગામી રાઉન્ડની વાતચીત અમેરિકામાં યોજવાનો પ્રસ્તાવ છે. આવતા અઠવાડિયે મિયામીમાં એક મહત્વપૂર્ણ બેઠક યોજાઈ શકે છે, જેમાં યુક્રેને ભાગ લેવાની પુષ્ટિ કરી છે. આ બેઠક વૈશ્વિક સ્તરે નિર્ણાયક સાબિત થઈ શકે છે.
યુદ્ધના મેદાનમાં ભયાનક વાસ્તવિકતા: પાવલોહરાડમાં ડ્રોન હુમલો
એક તરફ જ્યારે શાંતિની વાતો ચાલી રહી છે, ત્યારે બીજી તરફ રશિયાના આક્રમણનો ક્રૂર ચહેરો ફરી એકવાર સામે આવ્યો છે. શનિવારે યુક્રેનિયન પ્રદેશ પાવલોહરાડમાં એક ભયાનક ઘટના બની હતી. ખાણકામ કરનારા મજૂરોને લઈ જતી એક બસને રશિયન ડ્રોને નિશાન બનાવી હતી. આ હુમલામાં ૧૫ નિર્દોષ લોકોના મોત થયા છે અને ૭ લોકો ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા છે.
હુમલા બાદ બસમાં ભીષણ આગ લાગી હતી. અગ્નિશામકોએ ભારે જહેમત બાદ આગ બુઝાવી હતી, પરંતુ ત્યાં સુધીમાં બસ સંપૂર્ણપણે બળીને ખાખ થઈ ગઈ હતી. આ હુમલાએ ફરી એકવાર સાબિત કર્યું છે કે યુદ્ધવિરામ વગરની શાંતિ વાટાઘાટો કેટલી જોખમી છે.
ઊર્જા સંકટ અને શિયાળાનો પડકાર
ઝેલેન્સકીએ રશિયા દ્વારા યુક્રેનના ઊર્જા માળખા (Energy Infrastructure) પર કરવામાં આવતા હુમલાઓ અંગે પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી. રશિયા સતત યુક્રેનના પાવર ગ્રીડ અને પરમાણુ પ્લાન્ટ્સને નિશાન બનાવી રહ્યું છે, જેના કારણે પરમાણુ ઊર્જા પ્લાન્ટોનું ઉત્પાદન ઘટાડવાની ફરજ પડી છે.
શિયાળાની કડકડતી ઠંડીમાં યુક્રેનવાસીઓ વીજળીની તીવ્ર અછતનો સામનો કરી રહ્યા છે. અમેરિકાએ માનવતાવાદી ધોરણે ઉર્જા સ્થાપનો પરના હુમલા રોકવા માટે તાત્કાલિક યુદ્ધવિરામનું સૂચન કર્યું છે. યુક્રેન આ શરતે સંમત છે કે જો રશિયા પણ હુમલા બંધ કરે, પરંતુ ક્રેમલિન (રશિયા) તરફથી હજુ સુધી આ બાબતે કોઈ સકારાત્મક પ્રતિસાદ મળ્યો નથી.
શાંતિ કે નવી રણનીતિ?
ઝેલેન્સકીના નિવેદન બાદ હવે આખી દુનિયાની નજર જૂન મહિના પર ટકેલી છે. શું અમેરિકાનું દબાણ પુતિનને ટેબલ પર લાવશે? શું યુક્રેન પોતાની જમીનનો ત્યાગ કરવા તૈયાર થશે? અથવા આ માત્ર યુદ્ધમાં શ્વાસ લેવા માટેનો એક ટૂંકો વિરામ છે?
શાંતિની વાટાઘાટો અને પાવલોહરાડમાં થયેલા લોહિયાળ હુમલા વચ્ચે એક વિરોધાભાસ છે. એક તરફ ‘ટેબલ ટોક’ છે અને બીજી તરફ ‘ડ્રોન સ્ટ્રાઈક’. આ સંજોગોમાં જૂન સુધીમાં શાંતિ કરાર થવો એ જેટલો આશાસ્પદ લાગે છે, તેટલો જ તે પડકારજનક પણ છે.
