મોબાઈલ બની શકે આંખના એટેકનું કારણ; વધુ પડતા ઉપયોગ સામે આઈ સ્પેશિયાલિસ્ટની ગંભીર ચેતવણી
આજના ડિજિટલ યુગમાં સવારના એલાર્મથી લઈને રાત્રિના મનોરંજન સુધી આપણે મોબાઈલ પર નિર્ભર છીએ. મોબાઈલ સુવિધાનું સાધન તો છે જ, પરંતુ તેનો અતિરેક હવે સ્વાસ્થ્ય માટે ‘દાનવ’ સમાન સાબિત થઈ રહ્યો છે. સિનિયર આઈ સ્પેશિયાલિસ્ટ ડો. પરિમલ દેસાઈએ તાજેતરમાં મોબાઈલના કારણે વધતી આંખની ગંભીર બીમારીઓ અંગે ચોંકાવનારી વિગતો જાહેર કરી છે. તેમણે જણાવ્યું છે કે મોબાઈલના ખોટી રીતે થતા ઉપયોગથી વ્યક્તિને ‘આંખનો એટેક’ આવી શકે છે, જે કાયમી અંધાપામાં પરિણમી શકે છે.
શું છે ‘આંખનો એટેક’?
સામાન્ય રીતે આપણે હૃદયના એટેક વિશે સાંભળ્યું છે, પરંતુ આંખનો એટેક પણ એટલો જ જોખમી છે. જ્યારે આપણે મોબાઈલને આંખની અત્યંત નજીક રાખીને કલાકો સુધી જોઈએ છીએ, ત્યારે આંખના સ્નાયુઓ અને નસો પર ‘એક્સ્ટ્રીમ પ્રેશર’ (અતિશય દબાણ) આવે છે. ડો. દેસાઈના જણાવ્યા અનુસાર, જો આ દબાણ સતત ચાલુ રહે, તો આંખની પાછળની લોહીની નસો બ્લોક થઈ શકે છે. આ નસ બંધ થવાની પ્રક્રિયાને ‘આંખનો એટેક’ કહેવામાં આવે છે. જો સમયસર સારવાર ન મળે અથવા નસ ન ખુલે, તો વ્યક્તિ પોતાની જોવાની શક્તિ હંમેશા માટે ગુમાવી શકે છે.
પલકારો મારવાનું ભૂલવું એ સૌથી મોટી ભૂલ
વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિએ સ્વસ્થ આંખ એક મિનિટમાં અંદાજે ૨૦ વાર ઝપકવી (Blink) જોઈએ. આંખ ઝપકવાથી તેના પર કુદરતી ભેજ જળવાઈ રહે છે. પરંતુ મોબાઈલ કે લેપટોપની સ્ક્રિનમાં મશગૂલ લોકોની બ્લિંકિંગ રેટ ઘટીને માત્ર ૫ થી ૬ વાર થઈ જાય છે.
પરિણામ: આંખ સુકાઈ જાય છે (Dry Eyes), લાલાશ આવે છે, બળતરા થાય છે અને દ્રષ્ટિ ધૂંધળી થવા લાગે છે. લાંબા ગાળે આ આદત જામર (Glaucoma) જેવી ગંભીર બીમારીઓને આમંત્રણ આપે છે.
બાળકો માટે ‘ડિજિટલ ઝેર’ સમાન આદત
માતા-પિતા ઘણીવાર બાળકને જમાડવા કે શાંત રાખવા મોબાઈલ આપી દે છે, જે સૌથી ઘાતક સાબિત થઈ રહ્યું છે. ઓનલાઈન ગેમિંગ અને સોશિયલ મીડિયાના કારણે બાળકોમાં નાની ઉંમરે માઈનસ નંબર આવવાના કેસમાં મોટો ઉછાળો આવ્યો છે. બાળકોની આંખો કોમળ હોય છે અને નજીકથી સ્ક્રિન જોવાથી તેમની દ્રષ્ટિના વિકાસ પર કાયમી નકારાત્મક અસર પડે છે.
ડિજિટલ યુગમાં આંખને કેવી રીતે બચાવશો?
આજના સમયમાં મોબાઈલ સંપૂર્ણ છોડવો શક્ય નથી, પરંતુ તેનો સુરક્ષિત ઉપયોગ ચોક્કસ કરી શકાય છે. ડો. પરિમલ દેસાઈએ નીચે મુજબના ઉપાયો સૂચવ્યા છે:
૧. ૨૦-૨૦-૨૦નો નિયમ: દર ૨૦ મિનિટે ૨૦ સેકન્ડ માટે ૨૦ ફૂટ દૂર જુઓ. ત્યારબાદ ૨૦ સેકન્ડ માટે આંખ બંધ કરીને આરામ આપો. ૨. બ્લિંકિંગ વધારો: સ્ક્રિનનો ઉપયોગ કરતી વખતે જાણીજોઈને વારંવાર આંખ ઝપકાવવાની આદત પાડો. ૩. યોગ્ય અંતર: મોબાઈલ કે પેપર વાંચતી વખતે તેને આંખથી યોગ્ય અંતરે રાખો. ક્યારેય અંધારામાં માત્ર મોબાઈલની લાઈટમાં ફોન ન વાપરો. ૪. બ્લુ લાઈટ ફિલ્ટર: તમારા ગેજેટ્સમાં ‘નાઈટ મોડ’ અથવા ‘બ્લુ લાઈટ ફિલ્ટર’ ચાલુ રાખો જેથી હાનિકારક કિરણોની અસર ઓછી થાય. ૫. હાઈડ્રેશન: આંખની અંદરના પ્રવાહીનું સંતુલન જાળવવા દિવસમાં ઓછામાં ઓછું ૨-૩ લિટર પાણી પીવો.
મોબાઈલ આપણી જરૂરિયાત છે, જીવ લેનાર સાધન નહીં. જો તમે કે તમારા બાળકો દિવસના ૪-૫ કલાકથી વધુ સમય સ્ક્રિન પર વિતાવો છો, તો ચેતી જવાની જરૂર છે. તમારી આંખની કિંમત આ ડિજિટલ મનોરંજન કરતા ઘણી વધારે છે.
