પાકિસ્તાનમાં ભીખનું ‘ઇન્ડસ્ટ્રી મોડલ’: રક્ષામંત્રીના ખુલાસાથી સિસ્ટમની પોલ ખુલી
પાકિસ્તાનમાં ભીખ માંગવી એ હવે માત્ર ગરીબીની તસવીર નથી, પરંતુ એક સંગઠિત અને આંતરરાષ્ટ્રીય નેટવર્કનું સ્વરૂપ ધારણ કરી ચૂક્યું છે. આ ચોંકાવનારો ખુલાસો ખુદ પાકિસ્તાનના રક્ષામંત્રી ખ્વાજા આસિફે કર્યો છે. તેમના જણાવ્યા અનુસાર, દેશમાં ભીખ માંગવાનો ધંધો એક કોન્ટ્રાક્ટ સિસ્ટમ (ઠેકેદારી પ્રથા) હેઠળ ચાલે છે, જેમાં સરકારી વિભાગોથી લઈને એરલાઇન્સ સ્ટાફ સુધીની ભૂમિકા સામે આવી રહી છે.
સરકારી નિવેદને વધારી મુશ્કેલીઓ
ખાડી દેશો દ્વારા વારંવાર પાકિસ્તાનને વિઝા પ્રતિબંધોનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) અને અન્ય આરબ દેશોની નારાજગીનું મુખ્ય કારણ ત્યાંથી આવતા વ્યાવસાયિક ભિખારીઓ હોવાનું કહેવાય છે. હવે રક્ષામંત્રીના નિવેદને આ સમસ્યાને આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર વધુ ગંભીર બનાવી દીધી છે.
સિયાલકોટ બન્યું નેટવર્કનું કેન્દ્ર
ખ્વાજા આસિફે દાવો કર્યો કે સિયાલકોટ આ સમગ્ર નેટવર્કનું મુખ્ય હબ છે. અહીંથી કોન્ટ્રાક્ટરોનું એક સંગઠિત જૂથ કામ કરે છે, જે પહેલા સંભવિત દેશો અને શહેરોને ચિહ્નિત કરે છે અને પછી તે મુજબ ‘માનવ સંસાધન’ (ભિખારીઓ) તૈયાર કરવામાં આવે છે.
કેવી રીતે ચાલે છે આખું રેકેટ?
રક્ષામંત્રીના જણાવ્યા મુજબ, આ સિસ્ટમ ઘણા તબક્કાઓમાં કામ કરે છે:
- ગરીબોની ભરતી: દક્ષિણ પાકિસ્તાનના અત્યંત ગરીબ વિસ્તારોમાંથી લોકોની પસંદગી કરવામાં આવે છે.
- કાયદાકીય દસ્તાવેજો: કોન્ટ્રાક્ટરો તેમના પાસપોર્ટ અને વિઝાની વ્યવસ્થા કરે છે.
- વિદેશ મોકલવા: આ લોકોને ખાડી દેશોમાં મોકલવામાં આવે છે.
- રહેવાની વ્યવસ્થા: ત્યાંની સ્થાનિક સસ્તી હોટલોમાં તેમને રાખવામાં આવે છે.
- કમાણીની વહેંચણી: ભીખ દ્વારા એકઠી કરવામાં આવેલી રકમ ગેરકાયદેસર ચેનલો દ્વારા પાકિસ્તાન મોકલવામાં આવે છે, જેમાં ભિખારીને નક્કી કરેલો પગાર અથવા ટકાવારી મળે છે.
સરકારી તંત્રની મિલીભગત
ખ્વાજા આસિફે સ્વીકાર્યું કે આ નેટવર્ક ચલાવવામાં ઇમિગ્રેશન, કસ્ટમ વિભાગ અને ફ્લાઇટ ક્રૂ સુધીના લોકો સામેલ છે. લાંચ દ્વારા તેમની અવરજવર સરળ બનાવવામાં આવે છે જેથી કોઈ તેમને રોકી ન શકે.
પકડાયા પછી પણ ‘સુરક્ષા કવચ’
જો કોઈ વ્યક્તિ વિદેશમાં ભીખ માંગતા પહેલા અથવા તે દરમિયાન પકડાઈ જાય, તો તેને છોડાવવાની જવાબદારી પણ કોન્ટ્રાક્ટરોની હોય છે. ખાસ કરીને રમઝાન મહિનામાં આ નેટવર્ક સૌથી વધુ સક્રિય રહે છે, કારણ કે તે સમયે દાનનું પ્રમાણ વધુ હોય છે.
સરકાર હવે કરશે કાર્યવાહી
રક્ષામંત્રીએ કહ્યું કે સરકાર હવે આ સમગ્ર તંત્રને તોડવાની તૈયારીમાં છે. ટૂંક સમયમાં આવા કોન્ટ્રાક્ટરોની યાદી જાહેર કરવામાં આવશે અને તેમની સામે કડક કાયદાકીય પગલાં લેવામાં આવશે.
ચોંકાવનારા આંકડા
- પાકિસ્તાનમાં અંદાજિત 3 કરોડથી વધુ વ્યાવસાયિક ભિખારીઓ છે.
- 2024–25માં 5,400 થી વધુ પાકિસ્તાની ભિખારીઓને વિદેશથી ડિપોર્ટ કરવામાં આવ્યા.
- આ વર્ષે અત્યાર સુધીમાં 4,000 થી વધુ લોકોને બ્લેકલિસ્ટ કરવામાં આવ્યા છે.
- સરકારી આંકડા મુજબ, પાકિસ્તાનની લગભગ 20% વસ્તી કોઈને કોઈ રીતે ભીખ અથવા તેની સાથે જોડાયેલા કાર્યો પર નિર્ભર છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય છબી પર ઊંડી અસર નિષ્ણાતો માને છે કે જો આ નેટવર્ક પર અસરકારક કાર્યવાહી કરવામાં નહીં આવે, તો પાકિસ્તાને વધુ રાજદ્વારી, આર્થિક અને વિઝા પ્રતિબંધોનો સામનો કરવો પડી શકે છે. રક્ષામંત્રીનું આ નિવેદન એ વાતનો સંકેત છે કે સમસ્યા હવે છૂપી રહી નથી, પરંતુ ખુદ સરકાર માટે પણ એક મોટો પડકાર બની ગઈ છે.
