રાસાયણિક ખેતીના દૂષણ સામે ગાય આધારિત પ્રાકૃતિક ખેતીનો સંદેશ આપતી તાલીમ બેઠક
જામનગર જિલ્લાના જામજોધપુર તાલુકાના કોટડા બાવીસી ગામે ગુજરાત પ્રાકૃતિક કૃષિ વિકાસ બોર્ડ અને આત્મા પ્રોજેક્ટના સંયુક્ત ઉપક્રમે પ્રાકૃતિક ખેતીના પ્રચાર-પ્રસાર માટે વિશેષ તાલીમ શિબિરનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ કાર્યક્રમમાં રાસાયણિક ખેતીથી જમીન અને સ્વાસ્થ્યને થતા નુકસાન વિશે જાગૃતિ લાવી, ખેડૂતોને કુદરતી ખેતી પદ્ધતિ અપનાવવા આહવાન કરવામાં આવ્યું હતું.
પ્રાકૃતિક ખેતીના પાંચ મુખ્ય આયામો
તાલીમ દરમિયાન નિષ્ણાતોએ પ્રાકૃતિક ખેતીના પાંચ પાયાના સિદ્ધાંતો વિશે ઊંડાણપૂર્વક સમજ પૂરી પાડી હતી:
-
બીજામૃત: વાવેતર પહેલા બીજ સંસ્કાર માટે, જે છોડને રોગમુક્ત રાખે છે.
-
જીવામૃત: ગાયના છાણ અને ગૌમૂત્રમાંથી બનેલું પ્રવાહી ખાતર, જે જમીનમાં અસંખ્ય બેક્ટેરિયા પેદા કરે છે.
-
આચ્છાદન (Mulching): જમીનને પાકના અવશેષોથી ઢાંકી ભેજ જાળવી રાખવો અને અળસિયાને સક્રિય કરવા.
-
વાપ્સા: જમીનમાં હવા અને ભેજનું સંતુલન જાળવી પાણીનો બચાવ કરવો.
-
જીવાત નિયંત્રણ: રાસાયણિક દવાને બદલે નિમાસ્ત્ર કે દશપર્ણી અર્ક જેવા જૈવિક કીટનાશકોનો ઉપયોગ.
ટકાઉ ખેતી અને સ્વાસ્થ્ય રક્ષા
તાલીમમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે પ્રાકૃતિક ખેતી કરવાથી ખેતી ખર્ચમાં મોટો ઘટાડો થાય છે અને જમીન લાંબા ગાળે વધુ ફળદ્રુપ બને છે. ઝેરમુક્ત ખેતી દ્વારા પકવેલા અનાજ અને શાકભાજી લોકોના સ્વાસ્થ્ય માટે આશીર્વાદરૂપ સાબિત થાય છે.
ખેડૂતોનો પ્રતિસાદ
કોટડા બાવીસી ગામના મોટી સંખ્યામાં પ્રગતિશીલ ખેડૂતોએ આ શિબિરમાં ઉત્સાહભેર ભાગ લીધો હતો. ખેડૂતોએ આ પદ્ધતિઓને પ્રત્યક્ષ રીતે સમજીને પોતાના ખેતરોમાં અમલ કરવાનો નિર્ધાર વ્યક્ત કર્યો હતો. આ આયોજનથી ગ્રામ્ય સ્તરે પર્યાવરણની જાળવણી અને ટકાઉ ખેતીના એક નવા યુગની શરૂઆત થશે.
