દિલ્હી આબકારી નીતિ કેસ: અરવિંદ કેજરીવાલને મોટી રાહત, હાઈકોર્ટમાંથી સમન્સને પડકારતી અરજી પાછી ખેંચી
દિલ્હીના પૂર્વ મુખ્યમંત્રી અને આમ આદમી પાર્ટી (AAP) ના રાષ્ટ્રીય સંયોજક અરવિંદ કેજરીવાલને કાનૂની મોરચે વધુ એક મોટી રાહત મળી છે. દિલ્હી હાઈકોર્ટે ગુરુવારે (૧૨ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬) કેજરીવાલને અમલીકરણ નિર્દેશાલય (ED) દ્વારા જારી કરાયેલા સમન્સને પડકારતી તેમની અરજી પાછી ખેંચવાની મંજૂરી આપી દીધી છે.
ટ્રાયલ કોર્ટમાંથી નિર્દોષ છૂટ્યા બાદ લીધો નિર્ણય
કેજરીવાલના વરિષ્ઠ વકીલે મુખ્ય ન્યાયાધીશ ડી.કે. ઉપાધ્યાય અને ન્યાયમૂર્તિ તેજસ કરિયાની ખંડપીઠને જણાવ્યું કે તેઓ હવે આ મામલાને આગળ વધારવા માંગતા નથી. તેનું મુખ્ય કારણ એ છે કે સમન્સનું પાલન ન કરવા બદલ તેમની વિરુદ્ધ નોંધાયેલા ફોજદારી કેસોમાં ટ્રાયલ કોર્ટ દ્વારા તેમને અગાઉ જ નિર્દોષ જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. વકીલે કોર્ટમાં કહ્યું, “ઘણો સમય વીતી ગયો છે… હું આ અરજી પર ભાર નહીં આપું. હું યોગ્ય સમયે બંધારણીય દલીલો પર વિચાર કરીશ.” કોર્ટે અરજી પાછી ખેંચાયેલી ગણીને તેને ફગાવી દીધી હતી, પરંતુ સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે અરજીમાં ઉઠાવવામાં આવેલી તમામ કાનૂની દલીલો ભવિષ્ય માટે ખુલ્લી રહેશે.
સમન્સ કેસમાં મળી જીત
આ અગાઉ ૨૨ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ના રોજ, રાઉઝ એવન્યુ કોર્ટના એડિશનલ ચીફ જ્યુડિશિયલ મેજિસ્ટ્રેટ પારસ દલાલે કેજરીવાલને સમન્સના અનાદરના બે કેસ (કલમ ૧૭૪ IPC) માં નિર્દોષ જાહેર કર્યા હતા. કોર્ટે તેના નિર્ણયમાં બે મહત્વના પાસાંઓ ગણાવ્યા હતા:
- ઈરાદો અને ઉચિત કારણ: કોર્ટે સ્વીકાર્યું કે કેજરીવાલ દ્વારા આપવામાં આવેલા કારણો, જેમ કે ચૂંટણીલક્ષી અને સત્તાવાર ફરજો, ‘રિઝનેબલ કોઝ’ (ઉચિત કારણ) હતા, જેનાથી તેમનો ગુનાહિત ઈરાદો (Mens Rea) સાબિત થતો નથી.
- ધરપકડ બાદ પૂછપરછ: કોર્ટે એમ પણ કહ્યું કે ઈડીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય પૂછપરછ કરવાનો હતો, જે કેજરીવાલની ધરપકડ બાદ કસ્ટડીમાં પૂર્ણ થઈ ચૂક્યો છે. આવી સ્થિતિમાં સમન્સ સ્કીપ કરવા બદલ અલગથી સજા આપવી બિનજરૂરી અને ‘પ્રતિશોધક’ (Vindictive) જણાય છે.
- કોર્ટે એવી પણ ટિપ્પણી કરી હતી કે ઈમેલ દ્વારા સમન્સ મોકલવો એ ન તો ક્રિમિનલ પ્રોસિજર કોડ કે ન તો મની લોન્ડરિંગ નિવારણ અધિનિયમ (PMLA) હેઠળ સંપૂર્ણ રીતે માન્ય પદ્ધતિ છે.
ED અપીલ કરવાની તૈયારીમાં
બીજી તરફ, ED તરફથી હાજર રહેલા એડિશનલ સોલિસિટર જનરલ એસ.વી. રાજુએ હાઈકોર્ટને જાણ કરી હતી કે તપાસ એજન્સી ટ્રાયલ કોર્ટ દ્વારા કેજરીવાલને નિર્દોષ જાહેર કરવાના નિર્ણય સામે અપીલ દાખલ કરશે. EDની દલીલ રહી છે કે સમન્સ સ્કીપ કરવા એ તપાસમાં જાણીજોઈને અવરોધ ઊભો કરવાની એક સુનિયોજિત વ્યૂહરચના હતી.
ધરપકડ અને જામીન
નોંધનીય છે કે અરવિંદ કેજરીવાલની ૨૧ માર્ચ ૨૦૨૪ના રોજ દારૂ નીતિ સાથે જોડાયેલા મની લોન્ડરિંગ કેસમાં નવ સમન્સ અવગણ્યા બાદ ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. તેઓ ભારતીય ઈતિહાસના પ્રથમ એવા મુખ્યમંત્રી બન્યા જેમની પદ પર રહેતા ધરપકડ કરવામાં આવી હોય. તેમને લોકસભા ચૂંટણી પ્રચાર માટે મે ૨૦૨૪માં સુપ્રીમ કોર્ટમાંથી વચગાળાના જામીન મળ્યા હતા, ત્યારબાદ તેમણે જૂનમાં આત્મસમર્પણ કર્યું હતું. અંતે, સુપ્રીમ કોર્ટે તેમને ૧૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૪ના રોજ સીબીઆઈ દ્વારા નોંધાયેલા ભ્રષ્ટાચારના કેસમાં જામીન આપ્યા હતા.
વર્તમાનમાં, કેજરીવાલ મની લોન્ડરિંગ કેસમાં વચગાળાના જામીન પર છે, જ્યારે સુપ્રીમ કોર્ટે PMLA હેઠળ ‘ધરપકડની જરૂરિયાત’ સંબંધિત કાનૂની પ્રશ્નોને મોટી બેંચ પાસે મોકલી આપ્યા છે.
