રાહુલ ગાંધીના ધરણાંથી કેમ ભડકી ‘AAP’? દિલ્હીના રાજકારણમાં નવો વિવાદ
ભારતીય રાજકારણમાં હાલમાં વિરોધ પ્રદર્શનો અને તેના પર થઈ રહેલા રાજકારણે નવો જ રંગ પકડ્યો છે. તાજેતરમાં કોંગ્રેસ નેતા રાહુલ ગાંધી દ્વારા કરવામાં આવેલા એક પ્રદર્શન બાદ આમ આદમી પાર્ટી (AAP) અને કોંગ્રેસ વચ્ચે શાબ્દિક યુદ્ધ છેડાઈ ગયું છે. દિલ્હીના રાજકારણમાં આ વિરોધ માત્ર બે પક્ષો વચ્ચેનો સામાન્ય વિવાદ નથી, પરંતુ આ ઘટનાક્રમે વિપક્ષી ગઠબંધનની અંદરના મતભેદોને ખુલ્લા પાડી દીધા છે.
આમ આદમી પાર્ટીના નેતાઓ ખુલ્લેઆમ આરોપ લગાવી રહ્યા છે કે કોંગ્રેસ અને ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) વચ્ચે અંદરખાને કોઈ મોટો ખેલ ચાલી રહ્યો છે. સવાલ એ થાય છે કે આખરે રાહુલ ગાંધીના ધરણાંથી ‘AAP‘ કેમ આટલી બધી ચિડાઈ ગઈ? અને શા માટે આ મામલે સોશિયલ મીડિયાથી લઈને જમીની સ્તર સુધી ચર્ચાઓનું બજાર ગરમ છે?
‘AAP‘ના ગંભીર આક્ષેપો: શું કોંગ્રેસ અને ભાજપ મળીને રમી રહ્યા છે?
આમ આદમી પાર્ટીના વરિષ્ઠ નેતાઓ અને સાંસદોએ મંગળવારે કોંગ્રેસ પર આકરા પ્રહાર કરતા દાવો કર્યો કે કોંગ્રેસ પાર્ટી બીજેપી સાથે મળીને કામ કરી રહી છે. ‘AAP‘નું કહેવું છે કે કેન્દ્ર સરકાર અને દિલ્હી પોલીસે જંતર-મંતર પર ચાલી રહેલા યુવા આંદોલનો અને સોનમ વાંગચુક તથા કોકરોચ જનતા પાર્ટી (CJP) ના પ્રદર્શનોની લાંબા સમય સુધી અવગણના કરી, પરંતુ જેવું રાહુલ ગાંધીએ નેતૃત્વ સંભાળ્યું કે તરત જ તંત્ર હરકતમાં આવી ગયું.
‘AAP‘ સાંસદ સંજય સિંહે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘એક્સ’ પર આક્રમક અંદાજમાં લખ્યું કે, દેશના કરોડો યુવાનો માટે સોનમ વાંગચુક છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી અનશન પર છે અને જંતર-મંતર પર યુવાનો આંદોલન કરી રહ્યા છે. તેમણે સવાલ ઉઠાવ્યો કે આખરે કોંગ્રેસ યુવાનોના આંદોલનને નબળું કેમ પાડવા માંગે છે? ‘આપ’ નેતાઓના મતે, કોંગ્રેસ જંતર-મંતરના આંદોલનમાં સક્રિયપણે સામેલ થવાને બદલે પોતાના અલગ ધરણાં દ્વારા સમગ્ર ધ્યાન પોતાની તરફ ખેંચવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે, જે ભાજપને ફાયદો પહોંચાડવા માટેનું એક ષડયંત્ર છે.
આતિશીના નિશાના પર મીડિયા અને કોંગ્રેસ-ભાજપની કથિત મિલીભગત
દિલ્હી વિધાનસભામાં વિપક્ષના નેતા અને ‘AAP‘ના વરિષ્ઠ નેતા આતિશીએ પણ આ મુદ્દે આક્રમક રૂખ અપનાવ્યો. તેમણે બંને આંદોલનો વચ્ચેનો ભેદભાવ દર્શાવતા દાવો કર્યો કે સરકારે એક મહિના સુધી ચાલેલા CJP અને વાંગચુકના આંદોલન દરમિયાન વાતચીત કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો, પરંતુ રાહુલ ગાંધીના પ્રદર્શનના માત્ર એક જ કલાકની અંદર કોંગ્રેસ સાથે સંવાદ શરૂ કરી દેવામાં આવ્યો.
આતિશીએ એમ પણ આરોપ લગાવ્યો કે જે ‘ગોદી મીડિયા’ છેલ્લા એક મહિનાથી ચાલી રહેલા વિરોધ પ્રદર્શનોને એક મિનિટ માટે પણ બતાવતું ન હતું, તે જ મીડિયાએ રાહુલ ગાંધીના એક કલાકના પ્રદર્શનને લાઇવ બતાવ્યું. તેમના મતે, આ વાત સાબિત કરે છે કે કોંગ્રેસ અને ભાજપ એક જ સિક્કાની બે બાજુ છે અને તેમની વચ્ચે અંદરખાને કોઈ સમજૂતી ચાલી રહી છે.
‘આમ’ની ટીકા પર સોશિયલ મીડિયામાં ઉઠ્યા સવાલો
આમ આદમી પાર્ટી દ્વારા રાહુલ ગાંધીના ધરણાંનો વિરોધ કરવામાં આવ્યા બાદ સોશિયલ મીડિયા પર ‘AAP‘ નેતાઓની ભારે આલોચના શરૂ થઈ ગઈ છે. અનેક જાણીતી હસ્તીઓ અને વરિષ્ઠ પત્રકારોએ આ આપસી ખેંચતાણ પર નારાજગી વ્યક્ત કરી છે.
જાણીતા ગીતકાર સ્વાનંદ કિરણરેએ સંજય સિંહની ટિપ્પણી પર પ્રતિક્રિયા આપતા લખ્યું કે આ ધરણાં કોઈના નામ પર નથી અને જો આંદોલન બાળકોનું છે, તો ‘AAP‘ના નેતાઓ પણ કેમ તેમાં જોડાઈ જતા નથી? કોઈએ તેમને રોક્યા નથી.
આ ઉપરાંત, ટીએમસી સાંસદ કીર્તિ આઝાદે પણ આશ્ચર્ય વ્યક્ત કરતા કહ્યું કે સંજય સિંહ પાસેથી આવા નિવેદનની અપેક્ષા નહોતી અને આનાથી જૂના સંબંધો પર અસર પડે છે. વરિષ્ઠ પત્રકાર નિખિલ વાગલેએ પણ ‘AAP‘ નેતાઓને ટાંકીને સલાહ આપી કે આ પ્રકારની બેમતલબની લડાઈ બંધ કરવી જોઈએ, કારણ કે યુવાનોને રાજકીય દળોની પરવા નથી અને આ પ્રકારની રાજનીતિથી માત્ર ભાજપને જ ફાયદો થઈ રહ્યો છે.
કોંગ્રેસના પૂર્વ નેતા સંજય ઝા અને કોંગ્રેસ પ્રવક્તા શ્રીનિવાસ બી.વી.એ પણ ‘AAP‘ના નિવેદનો પર વળતો પ્રહાર કરતા કહ્યું કે આમ આદમી પાર્ટી માત્ર સ્ટાર્ટ-અપ પાર્ટીની જેમ વર્તી રહી છે અને આ પ્રકારના નિવેદનો માત્ર રાજકીય અપરિપક્વતા દર્શાવે છે.
રાજકીય વિશ્લેષકોનું શું માનવું છે?
આ પૂરા વિવાદ પર રાજકીય નિષ્ણાતોનું અલગ જ વિશ્લેષણ છે. પંજાબ યુનિવર્સિટીના રાજકારણ વિજ્ઞાનના પ્રોફેસર આશુતોષ કુમારના જણાવ્યા અનુસાર, અરવિંદ કેજરીવાલ પોતે દિલ્હી પૂરતા સીમિત ન રહેતા રાષ્ટ્રીય સ્તરના નેતા બનવા માંગે છે અને ભવિષ્યમાં તેમને રાષ્ટ્રીય સ્તરે રાહુલ ગાંધી પાસેથી જ મુખ્ય પડકાર મળી શકે છે. એટલા માટે ‘AAP‘ દ્વારા રાહુલ ગાંધીનો આ પ્રકારે વિરોધ કરવો કોઈ આશ્ચર્યજનક નથી.
પરંતુ પ્રોફેસર આશુતોષ એવું પણ માને છે કે જો વિપક્ષ આ પ્રકારે અંદરોઅંદર વહેંચાયેલો રહેશે, તો તેનો અંતિમ ફાયદો માત્ર શાસક પક્ષને જ મળશે.
કોંગ્રેસ અને ‘AAP‘ના સંબંધોનો જૂનો ઇતિહાસ
દિલ્હીના રાજકારણમાં કોંગ્રેસ અને આમ આદમી પાર્ટીના સંબંધોનો ઇતિહાસ ખૂબ જ રસપ્રદ અને વળાંકોથી ભરેલો રહ્યો છે. વર્ષ 2013ની વિધાનસભા ચૂંટણી પહેલા અરવિંદ કેજરીવાલે જાહેરમાં કસમ ખાધી હતી કે તેઓ ક્યારેય કોંગ્રેસ કે ભાજપ સાથે મળીને સરકાર નહીં બનાવે. તેમણે તો ત્યાં સુધી કહ્યું હતું કે તેઓ ભ્રષ્ટાચાર ખતમ કરવા માટે આ બંને પક્ષો સાથે ક્યારેય હાથ નહીં મિલાવે અને તેના કરતા વિપક્ષમાં બેસવાનું પસંદ કરશે.
પરંતુ 2013ની ચૂંટણીમાં જ્યારે ત્રિશંકુ વિધાનસભા આવી—જ્યારે ભાજપને 31, ‘AAP‘ને 28 અને કોંગ્રેસને 8 બેઠકો મળી—ત્યારે પરિસ્થિતિ બદલાઈ ગઈ. ‘AAP‘એ દિલ્હીની જનતાનો હવાલો આપીને કોંગ્રેસના સમર્થનથી સરકાર બનાવી અને અરવિંદ કેજરીવાલ પહેલીવાર દિલ્હીના મુખ્યમંત્રી બન્યા. આ ઇતિહાસ દર્શાવે છે કે રાજકારણમાં જરૂરિયાત પ્રમાણે સમીકરણો બદલાતા રહે છે.
આજના સમયમાં, જ્યારે દેશના યુવાનો અને વિવિધ સંગઠનો બેરોજગારી, પેપર લીક અને અન્ય રાષ્ટ્રીય મુદ્દાઓનો વિરોધ કરવા માટે રસ્તાઓ પર ઉતરી રહ્યા છે, ત્યારે રાજકીય પક્ષો વચ્ચે આંદોલનોનો શ્રેય લેવા માટે સ્પર્ધા ચિંતાનો વિષય બની ગઈ છે. ‘AAP’ અને કોંગ્રેસ વચ્ચેનો આ નવો ઝઘડો સાબિત કરે છે કે વિપક્ષી એકતાના દાવાઓ વચ્ચે પણ, રાજકીય મહત્વાકાંક્ષાઓ અને અહંકાર હજુ પણ અવરોધરૂપ બની રહ્યા છે. જો વિપક્ષ આ રીતે એકબીજા સાથે લડતો રહેશે, તો લોકોના વાસ્તવિક મુદ્દાઓ પાછળ રહી જશે અને ફક્ત શાસક પક્ષોને જ રાજકીય લાભ મળશે.
