‘જેનો વાંદરો હોય તે જ નચાવે’: સંઘ પ્રમુખ મોહન ભાગવતે કરી સ્વતંત્ર વેટરનરી કાઉન્સિલની માંગ, રખડતા કૂતરાઓની સમસ્યા પર પણ આપ્યું મોટું નિવેદન
રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS) ના સરસંઘચાલક મોહન ભાગવતે પશુ ચિકિત્સાના ક્ષેત્રમાં ક્રાંતિકારી ફેરફારોની હિમાયત કરતા એક સ્વતંત્ર અને સ્વાયત્ત વેટરનરી કાઉન્સિલ (Veterinary Council) ની સ્થાપના કરવાની માંગ કરી છે. નાગપુરમાં મહારાષ્ટ્ર એનિમલ એન્ડ ફિશરીઝ સાયન્સ યુનિવર્સિટી (MAFSU) ના એક કાર્યક્રમને સંબોધિત કરતી વખતે તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે પશુઓના સ્વાસ્થ્ય અને તેમના કલ્યાણ સાથે જોડાયેલા મહત્વના નિર્ણયો નિષ્ણાતો એટલે કે પશુ ચિકિત્સકોના હાથમાં જ હોવા જોઈએ.
નિષ્ણાતોના હાથમાં હોય કમાન
પોતાની વાતને એક કહેવત દ્વારા સમજાવતા ભાગવતે કહ્યું, “જેનો વાંદરો હોય તે જ નચાવે”. તેમનું માનવું છે કે કોઈપણ ક્ષેત્રની પ્રગતિ ત્યારે જ શક્ય છે જ્યારે તે વિષયના જાણકારોને નિર્ણય લેવાનો અધિકાર મળે. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે પશુ ચિકિત્સા ક્ષેત્રમાં સુધારા અને વિશિષ્ટ નીતિઓના નિર્માણ માટે એક સમર્પિત કાઉન્સિલ એ આજના સમયની માંગ છે. તેમના મતે, જેમ રમતગમત માટે ખેલાડીઓની સમજ જરૂરી છે, તેમ પશુશાસ્ત્રની ઝીણવટભરી વિગતો માટે નિષ્ણાતોની સ્વતંત્ર સંસ્થા હોવી અનિવાર્ય છે.
પશુ ચિકિત્સક અને દેશની અર્થવ્યવસ્થા
પોતે એક પશુ ચિકિત્સા સ્નાતક (Veterinary Graduate) હોવાને કારણે, ભાગવતે કહ્યું કે પશુ ચિકિત્સકોએ પોતાની પરંપરાગત ભૂમિકામાંથી બહાર નીકળીને એક મોટું ચિત્ર જોવું જોઈએ. તેમણે રેખાંકિત કર્યું કે ભારત એક કૃષિ પ્રધાન દેશ છે, જ્યાં વેટરનરી સેક્ટર ખેડૂતો અને પશુપાલનને સીધો ટેકો આપે છે, જે આખરે રાષ્ટ્રીય અર્થતંત્રમાં મહત્વપૂર્ણ યોગદાન આપે છે.
રખડતા કૂતરાઓની સમસ્યા: શેલ્ટર હોમ એ ઉકેલ નથી
દિલ્હી-NCR માં વધતી રખડતા કૂતરાઓની સમસ્યા અને સુપ્રીમ કોર્ટના તાજેતરના નિર્દેશો પર ટિપ્પણી કરતા સંઘ પ્રમુખે કહ્યું કે માત્ર કૂતરાઓને આશ્રયસ્થાનો (Shelters) માં બંધ કરી દેવાથી આ સમસ્યાનો ઉકેલ આવશે નહીં. તેમણે કહ્યું કે આનો કાયમી ઉકેલ તેમની વસ્તી પર નિયંત્રણ (Population Control) મેળવીને જ લાવી શકાય છે.
તેમણે મનુષ્ય અને પ્રકૃતિ વચ્ચે સંતુલન જાળવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકતા કહ્યું કે તમામ પશુઓને જીવવાનો અધિકાર છે. ભાગવતે ભારતીય સંસ્કૃતિનું ઉદાહરણ આપતા કહ્યું કે જેમ આપણે ગાયનું દૂધ દોહતી વખતે થોડો હિસ્સો વાછરડા માટે છોડી દઈએ છીએ, તેવું જ સંતુલન આપણે પ્રકૃતિ અને વિકાસ વચ્ચે પણ જાળવવું પડશે.
પશુ ચિકિત્સકથી સંઘ પ્રમુખ સુધીની સફર
નોંધનીય છે કે મોહન ભાગવતનો પોતાનો આ ક્ષેત્ર સાથેનો નાતો ઘણો જૂનો છે.
- તેમણે પંજાબરાવ કૃષિ વિદ્યાપીઠ, અકોલાથી પશુ ચિકિત્સા અને પશુપાલનમાં સ્નાતકની ડિગ્રી મેળવી હતી.
- તેઓ મહારાષ્ટ્ર સરકારના પશુપાલન વિભાગમાં વેટરનરી ઓફિસર તરીકે પણ કાર્ય કરી ચૂક્યા છે.
- જોકે, ૧૯૭૫માં કટોકટી (Emergency) દરમિયાન તેમણે પોતાનો આગળનો અભ્યાસ છોડીને પોતાને પૂર્ણકાલીન સંઘ કાર્ય માટે સમર્પિત કરી દીધા હતા.
સંઘ પ્રમુખે અંતમાં આહ્વાન કર્યું કે સમાજે આ દિશામાં ગંભીરતાથી વિચારવું જોઈએ કે કેવી રીતે મનુષ્ય, પશુ અને પ્રકૃતિ સામંજસ્ય સાથે સહ-અસ્તિત્વ (Coexistence) માં રહી શકે છે.
