‘આત્મનિર્ભર ભારત કે અમેરિકા-નિર્ભર?’: યુએસ વેપાર સોદા પર કોંગ્રેસના આકરા પ્રહારો, સુરજેવાલાએ સરકારને ઘેરી.
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે થયેલા વચગાળાના વેપાર કરાર (Interim Trade Agreement) એ દેશમાં એક નવો વિવાદ છેડ્યો છે. કોંગ્રેસના સાંસદ રણદીપ સિંહ સુરજેવાલાએ સોમવારે એક પત્રકાર પરિષદ અને સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ દ્વારા કેન્દ્ર સરકાર પર આકરા પ્રહારો કર્યા છે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો છે કે મોદી સરકારે આ કરાર હેઠળ ભારતીય ખેડૂતો, ઉર્જા સુરક્ષા અને ડિજિટલ સાર્વભૌમત્વ સાથે સમજૂતી કરી છે.
‘આત્મનિર્ભર’ નારા પર પ્રહાર
સુરજેવાલાએ સરકારના સૌથી મોટા પ્રચાર ‘આત્મનિર્ભર ભારત’ પર નિશાન સાધતા પૂછ્યું કે, “શું આ ખરેખર આત્મનિર્ભરતા છે કે પછી ભારતને અમેરિકા પર નિર્ભર બનાવવાનું ષડયંત્ર? એક મજબૂત સરકાર હોવાનો દાવો કરનારી આ સરકાર ભારતની ડિજિટલ સ્વતંત્રતા અને ડેટા ગોપનીયતાના ભોગે આ સોદો કરી રહી છે.” તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે વેપાર કરાર ક્યારેય રાષ્ટ્રીય સાર્વભૌમત્વનું બલિદાન આપીને ‘ગુલામીનો માર્ગ’ ન બનવો જોઈએ.
ખેડૂતો અને ડેરી ઉદ્યોગ પર અસર
સુરજેવાલાએ આંકડાકીય વિગતો સાથે સમજાવ્યું કે કેવી રીતે આ સોદો ભારતીય કૃષિ ક્ષેત્રને પાયમાલ કરી શકે છે:
કપાસની આયાત: તેમણે જણાવ્યું કે હાલમાં $૩૩૪ મિલિયનની કપાસની આયાતને કારણે સ્થાનિક બજારમાં કપાસના ભાવો તળિયે બેસી ગયા છે, જેની સીધી અસર ભારતીય કપાસ પકવતા ખેડૂતો પર પડી છે.
ઝીરો-ટેરિફની દહેશત: કોંગ્રેસે સરકારને સવાલ પૂછ્યો છે કે શું દૂધ, ઘઉં અને ડેરી ઉત્પાદનોને પણ શૂન્ય-ટેરિફ (Zero Tariff) ની છૂટછાટમાં સામેલ કરવામાં આવ્યા છે? જો અમેરિકન પ્રોસેસ્ડ ફળો અને ડેરી પ્રોડક્ટ્સ સસ્તા ભાવે ભારતીય બજારમાં આવશે, તો સ્થાનિક ખેડૂતો અને પશુપાલકોની આજીવિકા ખતરામાં મુકાશે.
ડિજિટલ સાર્વભૌમત્વ અને ડેટા ગોપનીયતા
વેપાર કરારમાં માત્ર કૃષિ જ નહીં, પરંતુ ટેકનોલોજી અને ડેટાનો મુદ્દો પણ મહત્વનો છે. સુરજેવાલાએ ચિંતા વ્યક્ત કરી છે કે અમેરિકન કંપનીઓને ભારતીય ડેટા સુધી સરળ પહોંચ આપવી એ દેશની સુરક્ષા અને નાગરિકોની ગોપનીયતા સાથે સમાધાન કરવા જેવું છે. તેમણે પૂછ્યું કે શું ભારતની ડિજિટલ સ્વતંત્રતા અમેરિકન ટેક જાયન્ટ્સના હાથમાં ગિરવે મૂકી દેવામાં આવી છે?
વિદેશ મંત્રીના જ્ઞાન પર સવાલ
રણદીપ સુરજેવાલાએ વિદેશ મંત્રી એસ. જયશંકરના તાજેતરના નિવેદન પર પણ કટાક્ષ કર્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે, “જ્યારે વિદેશ મંત્રીને ભારત-અમેરિકા વેપાર કરાર વિશે પૂછવામાં આવ્યું, ત્યારે તેમણે જવાબ આપ્યો કે તે બીજા વિભાગનો મામલો છે. જો આપણા વિદેશ મંત્રી પાસે જ આવા મહત્વના વ્યૂહાત્મક કરારની સમજ કે જાણકારી ન હોય, તો દેશના હિતો સુરક્ષિત છે તેવું કેવી રીતે માની શકાય?”
કરારની મુખ્ય વિગતો
આ વિવાદ ત્યારે શરૂ થયો જ્યારે ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે વચગાળાના કરાર માટેનું માળખું જાહેર થયું. આ કરાર હેઠળ:
ભારત અમેરિકાના ઔદ્યોગિક માલ, સૂકા ફળો અને પ્રોસેસ્ડ ફૂડ પરની ઈમ્પોર્ટ ડ્યુટી (ટેરિફ) ઘટાડવા અથવા દૂર કરવા સંમત થયું છે.
અમેરિકા બદલામાં ભારતની કેટલીક સેવાઓ અને માલસામાનને પ્રોત્સાહન આપવાની વાત કરી રહ્યું છે, પરંતુ વિપક્ષનું માનવું છે કે આ ‘એકતરફી’ સોદો છે જેનો વધુ લાભ અમેરિકાને મળશે.
કોંગ્રેસના આ પ્રહારોએ સરકારને રક્ષણાત્મક સ્થિતિમાં લાવી દીધી છે. ખેડૂતોના હિતો અને દેશની આર્થિક સ્વતંત્રતા સાથે જોડાયેલો આ મુદ્દો આવનારા દિવસોમાં સંસદમાં પણ ગાજશે તેવી પૂરેપૂરી સંભાવના છે. ૧૬ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૬ના રોજ થયેલા આ રાજકીય વિસ્ફોટે ભારતની વિદેશ વેપાર નીતિ પર અનેક પ્રશ્નાર્થ ચિહ્નો ઉભા કર્યા છે.
