અજાણ્યા કૉલ્સ ઉપાડવાની ભૂલ ન કરતા! સ્પૅમ બ્લોકિંગની આ ૮ રીતો જાણી લો
આજના સમયમાં સ્માર્ટફોન આપણા જીવનનો અભિન્ન ભાગ છે, પરંતુ આ ફોન પર આવતા ‘સ્પૅમ કૉલ્સ’ કોઈ માથાના દુખાવા થી ઓછા નથી. ક્યારેક પર્સનલ લોનની ઓફર, ક્યારેક ક્રેડિટ કાર્ડની લિમિટ વધારવી, તો ક્યારેક ‘KBC’ના નામે નકલી લોટરી. આ કૉલ્સ માત્ર આપણો સમય જ બગાડતા નથી, પરંતુ આપણી પ્રાઈવસી અને બેંક બેલેન્સ માટે પણ મોટો ખતરો બની શકે છે.
અવારનવાર આપણે એક કૉલ કાપીએ છીએ અને બીજો નવા નંબરથી આવી જાય છે. આખરે આ કંટાળાજનક સિલસિલાને કેવી રીતે રોકવો? શું એવી કોઈ રીત છે જેનાથી આ કૉલ્સ પર હંમેશા માટે લગામ લગાવી શકાય? જવાબ છે—હા. પરંતુ આ માટે માત્ર કૉલ કાપવો પૂરતો નથી, કેટલીક ટેકનિકલ સેટિંગ્સ અને સાવચેતીની જરૂર છે.
કેમ નથી અટકતો સ્પૅમ કૉલ્સનો સિલસિલો?
સૌ પ્રથમ એ સમજવું જરૂરી છે કે આ કૉલ કરનારાઓ તમારા સુધી પહોંચે છે કેવી રીતે. આપણે ઘણીવાર મોલમાં ડિસ્કાઉન્ટ માટે આપણો નંબર આપી દઈએ છીએ, કોઈ અસુરક્ષિત વેબસાઇટ પર સાઇન-અપ કરીએ છીએ અથવા કોઈ અજાણી એપને આપણા કોન્ટેક્ટ્સની પરમિશન આપી દઈએ છીએ. આ જ ડેટા ‘ડેટા બ્રોકર્સ’ પાસે પહોંચે છે, જે તેને કૉલ સેન્ટર્સને વેચે છે.
બીજી મોટી ભૂલ એ છે કે આપણે અજાણ્યા નંબર પર પ્રતિસાદ આપીએ છીએ. જેવો તમે અજાણ્યો કૉલ ઉપાડો છો અથવા વળતો કૉલ (Call Back) કરો છો, ત્યારે તેમના સિસ્ટમને ખબર પડી જાય છે કે આ નંબર ‘એક્ટિવ’ છે. ત્યારબાદ AI અને બોટ્સ દ્વારા તમને ટાર્ગેટ કરવાનું વધુ સરળ બની જાય છે.
સ્પૅમ કૉલ્સથી આઝાદી મેળવવાની 8 સૌથી અસરકારક રીતો
1. DND (ડુ-નોટ-ડિસ્ટર્બ) સર્વિસ એક્ટિવ કરો
આ સૌથી પાયાનું અને કાયદેસરનું પગલું છે. ભારતમાં TRAI ના નિયમો અનુસાર, તમે તમારા ટેલિકોમ ઓપરેટર (Jio, Airtel, Vi) દ્વારા DND સેવા શરૂ કરી શકો છો. આ માટે તમે 1909 પર ‘FULLY BLOCK’ લખીને મેસેજ કરી શકો છો. આનાથી રજિસ્ટર્ડ ટેલિમાર્કેટર્સના કૉલ્સ આવતા બંધ થઈ જશે.
2. ફોનના ઇન-બિલ્ટ ફિલ્ટરનો જાદુ
તમારે કોઈ એપની જરૂર નથી, તમારા ફોનમાં જ તેનો ઈલાજ છુપાયેલો છે. એન્ડ્રોઇડ અને આઇફોન બંનેમાં ‘સાઇલેન્સ અનનોન કોલર્સ’ (Silence Unknown Callers) અથવા ‘બ્લોક સ્પૅમ કૉલ્સ’ ફીચર હોય છે. આને ઓન કરવાથી ફોન આપમેળે શંકાસ્પદ નંબરોને ઓળખી કાઢશે અને તેને સાઇલેન્ટ કરી દેશે.
3. થર્ડ-પાર્ટી એપ્સની મદદ લો
Truecaller જેવી એપ્સ સ્પૅમ કૉલ્સને ઓળખવામાં નિષ્ણાત હોય છે. લાખો યુઝર્સના ફીડબેકના આધારે તેમનું ડેટાબેઝ એટલું મજબૂત હોય છે કે કૉલ આવતા પહેલા જ સ્ક્રીન પર ‘Spam’ અથવા ‘Fraud’ લખેલું આવી જાય છે. આ એપ્સ તેને ઓટો-બ્લોક પણ કરી શકે છે.
4. ડેટા બ્રોકર્સની સાઇટ પરથી તમારી માહિતી હટાવો
ઇન્ટરનેટ પર ઘણી એવી સાઇટ્સ છે જે લોકોનો અંગત ડેટા જાહેર કરે છે. જો તમે આ પ્લેટફોર્મ્સની ‘ઓપ્ટ-આઉટ’ સેટિંગમાં જઈને તમારી માહિતી હટાવી દો છો, તો સ્કેમર્સ માટે તમારો નંબર શોધવો મુશ્કેલ બની જશે.
5. અજાણ્યા કૉલ્સથી દૂર રહેવું એ જ ભલાઈ
આ સૌથી સરળ પણ સૌથી અસરકારક નિયમ છે—”જો નંબર ઓળખીતો ન હોય, તો ઉપાડશો નહીં.” જો તે કૉલ જરૂરી હશે, તો સામેની વ્યક્તિ તમને મેસેજ ચોક્કસ કરશે. કૉલ ઉપાડીને વાત કરવી કે કોઈ બટન દબાવવું (જેમ કે- “કસ્ટમર કેર સાથે વાત કરવા 9 દબાવો”) તમારા માટે જોખમી હોઈ શકે છે.
6. સેકન્ડરી નંબરનો ઉપયોગ કરો
આપણે ઘણીવાર ઓનલાઇન શોપિંગ કે એપ્સ પર રજિસ્ટ્રેશન માટે આપણો મુખ્ય નંબર આપી દઈએ છીએ. તેની જગ્યાએ એક અલગ નંબર રાખો જેનો ઉપયોગ તમે માત્ર આવા કામો માટે કરો. આનાથી તમારો પ્રાઈમરી નંબર માર્કેટિંગ ડેટાબેઝથી સુરક્ષિત રહેશે.
7. ઇન્ટરનેશનલ કૉલ્સ પર રોક લગાવો
આજકાલ ‘+92’, ‘+234’ જેવા કોડવાળા નંબરોથી વોટ્સએપ અને નોર્મલ કૉલ્સ વધી ગયા છે. જો તમારું કોઈ સબંધી વિદેશમાં ન હોય, તો ફોન સેટિંગ્સમાં જઈને ઇન્ટરનેશનલ કૉલ્સ બ્લોક કરી દો. મોટાભાગના ફ્રોડ હવે આવા વિદેશી નંબરો દ્વારા જ થાય છે.
8. રિપોર્ટ કરવાનું ભૂલશો નહીં
દરેક સ્પૅમ કૉલ પછી તેને બ્લોક કરો અને ‘Report’ બટન દબાવો. જ્યારે તમે રિપોર્ટ કરો છો, ત્યારે ગૂગલ કે એપ પ્રોવાઇડર તે નંબરને બ્લેકલિસ્ટ કરી દે છે, જે અન્ય યુઝર્સને પણ મદદરૂપ થાય છે. તમે સરકારી ‘Chakshu’ પોર્ટલ પર પણ ફરિયાદ કરી શકો છો.
સાવચેતીના અન્ય મહત્વના મુદ્દા
-
કૉલ સ્ક્રીનિંગ: જો તમારી પાસે પિક્સેલ ફોન હોય, તો કૉલ સ્ક્રીનિંગ ફીચર વાપરો જ્યાં AI પોતે વાત કરીને પૂછે છે કે કૉલ કેમ કર્યો છે.
-
એપ પરમિશન ચેક કરો: મહિનામાં એકવાર જુઓ કે કઈ એપ્સ પાસે તમારા કૉલ લોગ્સ અને કોન્ટેક્ટ્સનું એક્સેસ છે. બિનજરૂરી પરમિશન હટાવો.
-
સ્માર્ટ બનો, શિકાર નહીં: યાદ રાખો, કોઈ પણ બેંક કે સરકારી સંસ્થા તમને ફોન પર OTP કે બેંકની વિગતો ક્યારેય પૂછશે નહીં.
સ્પૅમ કૉલ્સ એ આજના ડિજિટલ યુગનું ‘પ્રદૂષણ’ છે. તેને સંપૂર્ણપણે ખતમ કરવું કદાચ મુશ્કેલ હોય, પરંતુ ઉપર મુજબની રીતો અપનાવીને તમે તેને 90% સુધી ઘટાડી શકો છો. તમારી પ્રાઈવસીની ચાવી તમારા હાથમાં રાખો અને સતર્ક રહો.
