શેરડીના સુકારા, રાતડા અને જમીનજન્ય રોગો સામે વૈજ્ઞાનિક ઉપાયો: નવસારી કૃષિ યુનિવર્સિટી દ્વારા વિસ્તૃત માર્ગદર્શન
શેરડી પકવતા ખેડૂતોને પાકમાં થતા રોગ-જીવાતના નુકસાનથી બચાવવા માટે નવસારી કૃષિ યુનિવર્સિટી દ્વારા વિસ્તૃત માર્ગદર્શિકા જારી કરવામાં આવી છે. પાકની ગુણવત્તા જાળવવા અને ખેતી ખર્ચ ઘટાડવા માટે વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિઓ અપનાવવી અનિવાર્ય છે. રાજ્ય સરકાર ખેડૂતોની પડખે રહીને રોગ વ્યવસ્થાપન માટે સતત પ્રયત્નશીલ છે.
બિયારણની માવજત અને વાવેતરની પદ્ધતિ
શેરડીના પાકને શરૂઆતથી જ સુરક્ષિત કરવા માટે નીચે મુજબના પગલાં લેવા અનિવાર્ય છે:
-
બિયારણ પસંદગી: વાવણી માટે હંમેશા તંદુરસ્ત અને રોગમુક્ત બિયારણનો જ આગ્રહ રાખવો.
-
જમીન તૈયાર કરવી: ઉનાળામાં જમીનની ઊંડી ખેડ કરવી જેથી સૂર્યપ્રકાશના તાપથી હાનિકારક રોગકારકો નષ્ટ થઈ જાય.
-
દવાની માવજત: વાવેતર પૂર્વે બિયારણના ટુકડાને એમીસાન (૨ ગ્રામ/લિટર) અથવા કાર્બેન્ડીઝમ (૧ ગ્રામ/લિટર) ના દ્રાવણમાં ૫ થી ૧૦ મિનિટ બોળવા.
ખાતર અને પિયતનું સંતુલન
વધુ પડતો નાઈટ્રોજન અને અસંતુલિત પિયત રોગોને નોતરે છે, તેથી:
૧. ખાતર વ્યવસ્થાપન: વધુ પડતા નાઈટ્રોજનયુક્ત ખાતરો ટાળવા. જમીનની જૈવિક પ્રક્રિયા વધારવા શણ કે ઇક્કડ જેવા લીલા પડવાશ અને એનરિચ બાયોકમ્પોસ્ટનો ઉપયોગ કરવો.
૨. પિયત: ખેતરમાં પાણીની ખેંચ કે વધુ પડતું પિયત આપવાનું ટાળવું જોઈએ.
રોગના પ્રકારો અને તેના ચોક્કસ ઉપાયો
પાકમાં વિવિધ રોગો દેખાય ત્યારે ખેડૂતોએ ત્વરિત અને યોગ્ય પગલાં લેવા જોઈએ:
-
સુકારો અને રાતડો: રોગિષ્ટ છોડને મૂળમાંથી ઉખાડી તે જગ્યાએ કાર્બેન્ડીઝમનું દ્રાવણ રેડવું. જૈવિક નિયંત્રણ માટે ટ્રાયકોડર્માનો ઉપયોગ પ્રેસમડ સાથે મિશ્ર કરી ચાસમાં કરવો.
-
ચાબુક અને આંજીયો: ચાબુકનું ચળકતું આવરણ તૂટે તે પહેલા જ રોગિષ્ટ છોડને બાળી નાખવો, જેથી બીજાણુઓ અન્યત્ર ન ફેલાય.
-
ગેરૂ અને પાનના ટપકાં: આ રોગો જણાય તો મેન્કોઝેબ (૨ ગ્રામ/લિટર) ના દ્રાવણનો છંટકાવ કરવો.
-
પાક ફેરબદલી: રોગગ્રસ્ત જમીનમાં ડાંગર કે લીલો પડવાશ કરી લાંબા ગાળાની પાક ફેરબદલી અપનાવવી.
ખેડૂતોને વધુ માર્ગદર્શન માટે તેમના વિસ્તારના ગ્રામસેવક કે તાલુકા ખેતીવાડી અધિકારીનો સંપર્ક કરવા સુરત જિલ્લા ખેતીવાડી અધિકારી દ્વારા યાદીમાં જણાવાયું છે. દવાઓના વપરાશ વખતે લેબલ પરની સૂચનાઓનું કડક પાલન કરવું હિતાવહ છે.
