તમારી તુલસીને આખું વર્ષ લીલીછમ રાખવા માટે અપનાવો આ ૫ ટિપ્સ.
આપણા આંગણામાં મહેકતો તુલસીનો છોડ માત્ર ધાર્મિક આસ્થાનું પ્રતીક નથી, પણ તે ઘરના વાતાવરણને શુદ્ધ કરતું એક જીવંત કવચ છે. તુલસી એ ‘જીવતી-જાગતી ઔષધિ’ છે જે શરદી-ઉધરસ જેવા રોગોમાં રામબાણ ઈલાજ આપે છે. પરંતુ, જ્યારે આ પવિત્ર છોડ સુકાવા લાગે કે તેના પાંદડા ખરવા લાગે, ત્યારે મનમાં ચિંતા જન્મે છે. જો તમારી તુલસી પણ કરમાઈ રહી હોય, તો ગભરાશો નહીં; પ્રકૃતિ પાસે જ તેના દરેક પ્રશ્નનો ઉકેલ છે.
તુલસીનો છોડ કેમ સુકાઈ જાય છે?
ઘણીવાર આપણે ખૂબ સ્નેહથી છોડ ઉછેરીએ છીએ, છતાં તે સુકાઈ જાય છે. તેના પાછળના મુખ્ય કારણો સમજવા જરૂરી છે:
વધુ પડતી જાળવણી (Over-watering): આપણે ભક્તિ ભાવમાં આવીને તુલસીને રોજ ઘણું પાણી ચઢાવીએ છીએ. વધુ પડતા પાણીને કારણે મૂળને ઓક્સિજન મળતો નથી અને તે સડવા લાગે છે.
બદલાતી મોસમ: તુલસી એક નાજુક છોડ છે. અચાનક બદલાતું તાપમાન કે શિયાળાની કાતિલ ઠંડી તેની સહનશક્તિની બહાર હોય છે.
મંજરી (બીજ) ન ઉતારવી: જ્યારે તુલસી પર મંજરી આવે છે, ત્યારે છોડને લાગે છે કે તેનું જીવનચક્ર પૂર્ણ થઈ ગયું છે. તે પોતાની બધી શક્તિ બીજ બનાવવામાં વાપરે છે. તેથી, સમયસર મંજરી ઉતારવી તેના આયુષ્ય માટે અનિવાર્ય છે.
રસોડાનો આ ખજાનો તમારી તુલસીને કરશે હરિયાળી
તમારા રસોડામાં વપરાતી ચા-પત્તી તુલસી માટે શ્રેષ્ઠ નાસ્તો છે. પરંતુ સાવધાન! વપરાયેલી ચા-પત્તીને સીધી કુંડામાં ક્યારેય ન નાખવી. તેમાં રહેલી ખાંડ અને દૂધના અંશો કીડીઓ અને ફૂગને આમંત્રણ આપી શકે છે.
પદ્ધતિ: વપરાયેલી ચા-પત્તીને પાણીથી બરાબર ધોઈ લો જેથી બધી ખાંડ નીકળી જાય. ત્યારબાદ તેને તડકામાં બરાબર સૂકવીને પાવડર જેવી કરી લો. નાઇટ્રોજનથી ભરપૂર આ ખાતર મહિનામાં ૧ થી ૨ વાર નાખવાથી તુલસીમાં નવી કૂંપળો ફૂટવા લાગશે.
કુદરતી સુરક્ષા: લીમડો અને રાખ
૧. લીમડાના પાનનો પાવડર: તુલસીના મૂળમાં ઘણીવાર ઝીણી જીવાત કે ફૂગ લાગી જાય છે. લીમડાના પાનને સૂકવીને બનાવેલો પાવડર મહિનામાં એકાદ વાર માટીમાં ભેળવવો જોઈએ. તે ‘નેચરલ પ્રોટેક્ટર’ તરીકે કામ કરે છે.
૨. લાકડાની રાખ: શિયાળામાં જ્યારે ઝાકળ અને ઠંડી વધે ત્યારે ‘લાકડાની રાખ’ જાદુઈ અસર કરે છે. રાખમાં પોટેશિયમ ભરપૂર હોય છે, જે છોડની રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારે છે અને ઠંડીમાં છોડને હૂંફ આપી પાંદડા ખરતા અટકાવે છે.
આ બાબતોનું પણ રાખો ધ્યાન
તુલસીના કુંડામાં હંમેશા માટી ભીની હોવી જોઈએ, પણ ગારા જેવી નહીં.
અઠવાડિયામાં એકવાર હળવા હાથે માટીને ઉપર-નીચે (ખોદવી) કરો જેથી મૂળ સુધી હવા પહોંચે.
તુલસીને સૂર્યપ્રકાશ મળવો જરૂરી છે, પણ બપોરના આકરા તાપથી બચાવવા માટે સેમી-શેડ રાખવો હિતાવહ છે.
બજારમાં મળતા કેમિકલયુક્ત ખાતરો આપણા પવિત્ર અને ઔષધિ છોડને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. ઉપર જણાવેલા સરળ અને કુદરતી નુસખાઓ અપનાવીને તમે તમારા ઘરની તુલસીને ફરીથી હરિયાળી બનાવી શકો છો. યોગ્ય કાળજી અને કુદરતી પોષણ સાથે, તમારી તુલસી ફરી એકવાર તમારા આંગણામાં મહેકી ઉઠશે.
