લગ્ન પહેલા કે પછી? ઘર ખરીદવા માટે તમારી સેલરી અને લોનની યોગ્યતા કેવી રીતે તપાસશો?
પોતાના સપનાનું ઘર ખરીદવું એ દરેક વ્યક્તિના જીવનનું એક મોટું લક્ષ્ય હોય છે. અત્યારે જે રીતે રિયલ એસ્ટેટ માર્કેટમાં સ્થિરતા જોવા મળી રહી છે અને બેંકો દ્વારા આકર્ષક વ્યાજ દરો ઓફર કરવામાં આવી રહ્યા છે, તે જોતા ઘર લેવાનો આ યોગ્ય સમય ગણી શકાય. પરંતુ, ઘર લેવાની પ્રક્રિયામાં સૌથી મહત્વનો પ્રશ્ન એ ઉભો થાય છે કે: “મારી સેલરી પર મને કેટલા સુધીની હોમ લોન મળી શકે?”
ઘણીવાર લોકો પૂરતી સમજણના અભાવે કાં તો બજેટથી મોટું ઘર જોઈ લે છે અથવા લોન રિજેક્ટ થવાના ડરથી પાછળ હટી જાય છે. આ લેખમાં આપણે વિગતવાર સમજીશું કે તમારી આવક, ઉંમર અને અન્ય પરિબળોના આધારે બેંક તમને કેટલી લોન આપી શકે છે.
હોમ લોન નક્કી કરતા મુખ્ય પરિબળો અને તમારી યોગ્યતા
જ્યારે તમે હોમ લોન માટે બેંકનો સંપર્ક કરો છો, ત્યારે બેંક માત્ર તમારો પગાર નથી જોતી, પણ તમારી ‘લોન ચૂકવવાની ક્ષમતા’ (Repayment Capacity) તપાસે છે. સામાન્ય રીતે બેંકો FOIR (Fixed Obligation to Income Ratio) ના આધારે ગણતરી કરે છે. મોટાભાગની બેંકો ઈચ્છે છે કે તમારા ઘરના હપ્તા તમારી નેટ સેલરીના 40% થી 50% થી વધુ ન હોય.
ઉદાહરણ તરીકે, જો તમારો હાથમાં આવતો પગાર (In-hand salary) ₹50,000 હોય, તો બેંક એવું માનીને ચાલશે કે તમે દર મહિને ₹20,000 થી ₹25,000 સુધીનો હપ્તો આસાનીથી ભરી શકશો. આ ઉપરાંત, તમારી વર્તમાન ઉંમર પણ ખૂબ મહત્વની છે. જો તમારી ઉંમર 25-30 વર્ષ છે, તો તમને 20 થી 30 વર્ષ સુધીની લાંબી મુદત (Tenure) માટે લોન મળી શકે છે, જે તમારા હપ્તાને નાના બનાવે છે અને તમારી લોન લેવાની ક્ષમતા વધારે છે.
સેલરીના આધારે લોનનું ગણિત: બે અલગ અલગ ઉદાહરણો
ચાલો આપણે બે અલગ-અલગ પરિસ્થિતિઓ દ્વારા સમજીએ કે કેટલી આવક પર કેટલી લોન મળી શકે છે. (અહીં વ્યાજ દર અંદાજે 8.5% થી 9% ગણવામાં આવ્યો છે):
પરિસ્થિતિ 1: મધ્યમ આવક ધરાવતો વ્યક્તિ ધારો કે તમારી માસિક આવક ₹60,000 છે અને તમારી ઉંમર 30 વર્ષ છે. આ કિસ્સામાં, જો તમે 20 વર્ષ માટે લોન લો છો, તો બેંક તમને અંદાજે ₹35 લાખ થી ₹40 લાખ સુધીની લોન આપી શકે છે. તમારો માસિક હપ્તો (EMI) અંદાજે ₹30,000 ની આસપાસ રહેશે. જો તમારી પાસે કોઈ બીજી લોન (જેમ કે કાર લોન કે પર્સનલ લોન) ચાલુ હશે, તો આ રકમ ઘટી શકે છે.
પરિસ્થિતિ 2: ઉચ્ચ આવક ધરાવતો વ્યક્તિ અથવા કપલ જો પતિ-પત્ની બંને કમાતા હોય અને સંયુક્ત આવક ₹1.20 લાખ થતી હોય, તો લોન લેવાની ક્ષમતા સીધી વધી જાય છે. જોઈન્ટ હોમ લોન લેવાથી તમને ₹80 લાખ થી ₹90 લાખ સુધીની લોન મળી શકે છે. જોઈન્ટ લોનનો મોટો ફાયદો એ છે કે બંને પાર્ટનર આવકવેરામાં (Income Tax) છૂટછાટનો લાભ લઈ શકે છે.
ડાઉન પેમેન્ટ અને પ્રોપર્ટીની કિંમતનું સંતુલન
યાદ રાખો કે બેંક ક્યારેય પ્રોપર્ટીની પૂરેપૂરી કિંમત લોન તરીકે આપતી નથી. રિઝર્વ બેંકના નિયમો મુજબ, બેંકો પ્રોપર્ટીની વેલ્યુના 75% થી 90% સુધી જ લોન આપે છે. બાકીના 10% થી 25% રકમ તમારે ‘ડાઉન પેમેન્ટ’ તરીકે આપવી પડે છે.
ઉદાહરણ તરીકે, જો તમે ₹50 લાખનું ઘર ખરીદવા માંગતા હોવ, તો તમારે ઓછામાં ઓછા ₹5 લાખ થી ₹10 લાખ રૂપિયા પોતાની પાસે બચત તરીકે રાખવા જોઈએ. આ ઉપરાંત રજીસ્ટ્રેશન ચાર્જિસ, સ્ટેમ્પ ડ્યુટી અને બ્રોકરેજ જેવા અન્ય ખર્ચાઓ પણ તમારી ગણતરીમાં હોવા જોઈએ. ઘણીવાર લોકો માત્ર લોનની રકમ જ વિચારે છે, પણ આ ઉપરના ખર્ચાઓ બજેટ ખોરવી નાખે છે.
લગ્ન અને ઘર: જીવનના બે મોટા નિર્ણયો વચ્ચેનું જોડાણ
આજના સમયમાં ઘર ખરીદવું એ માત્ર રોકાણ નથી, પણ સામાજિક સ્થિરતાનું પ્રતીક છે. ખાસ કરીને જે લોકો લગ્ન કરવાની યોજના બનાવી રહ્યા છે, તેમના માટે પોતાનું ઘર હોવું એ મોટી વાત છે. ઘણા કિસ્સાઓમાં જોવા મળ્યું છે કે રહેવાની યોગ્ય વ્યવસ્થા ન હોવાને કારણે યુવાનો લગ્નનો નિર્ણય પાછળ ઠેલતા હોય છે.
જ્યારે તમે લગ્ન પહેલા અથવા તરત જ ઘર ખરીદો છો, ત્યારે તમારી પાસે લોન ચૂકવવા માટે ઘણો સમય હોય છે. નાની ઉંમરે લોન લેવાનો ફાયદો એ છે કે જ્યારે તમે તમારી કારકિર્દીના મધ્યમાં હોવ, ત્યારે તમારી લોન લગભગ પૂરી થવા આવી હોય છે. આનાથી તમારા બાળકોના શિક્ષણ અને નિવૃત્તિ માટે બચત કરવામાં સરળતા રહે છે.
હોમ લોન લેતી વખતે ધ્યાનમાં રાખવા જેવી સાવચેતીઓ
લોન લેતા પહેલા માત્ર વ્યાજ દર ન જુઓ, પણ પ્રોસેસિંગ ફી અને પ્રી-પેમેન્ટ ચાર્જિસ વિશે પણ પૂછપરછ કરો. હંમેશા તમારી ક્ષમતા કરતા 10% ઓછી લોન લેવાનો આગ્રહ રાખો, જેથી ભવિષ્યમાં જો વ્યાજ દર વધે તો પણ તમારા ઘરના બજેટ પર કોઈ આંચ ન આવે.
તમારો ક્રેડિટ સ્કોર (CIBIL Score) 750 થી ઉપર રાખવાનો પ્રયત્ન કરો, કારણ કે સારો સ્કોર તમને વ્યાજ દરમાં 0.25% થી 0.50% સુધીની છૂટ અપાવી શકે છે, જે લાંબા ગાળે લાખો રૂપિયાની બચત કરાવી શકે છે.
