વર્ષ ૨૦૨૬નું પ્રથમ ચક્રવાત ‘હોરાસિયો’ (Horacio): ૨૬૦ કિમીની ઝડપ સાથે કેટેગરી 5માં પરિવર્તિત, જાણો ભારત પર જોખમ કેટલું?
વર્ષ ૨૦૨૬નું પ્રથમ ચક્રવાત દસ્તક આપવા માટે તૈયાર છે અને તેનું નામ ‘હોરાસિયો’ (Cyclone Horacio) રાખવામાં આવ્યું છે. આ ચક્રવાત હાલ વિશ્વના સૌથી શક્તિશાળી વાવાઝોડાઓમાંનું એક બની ગયું છે. ચોંકાવનારી વાત એ છે કે માત્ર ૨૪ કલાકની અંદર આ તોફાનની ગતિ ૧૦૪ કિમી પ્રતિ કલાકથી વધીને અંદાજે ૨૬૦ કિમી (૧૬૦ માઈલ) પ્રતિ કલાકની ભયાનક ઝડપે પહોંચી ગઈ છે. તેની આ રૌદ્ર ગતિને કારણે હવામાનશાસ્ત્રીઓએ તેને ‘કેટેગરી 5’ (Category 5) ના ચક્રવાતનો દરજ્જો આપ્યો છે.
શું ભારત પર હોરાસિયો ચક્રવાતનું જોખમ છે?
દક્ષિણ હિંદ મહાસાગરમાં સક્રિય આ ચક્રવાત તેજ ગતિએ આગળ વધી રહ્યું છે, પરંતુ ભારત માટે રાહતના સમાચાર છે. હવામાન નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, હાલમાં આ ચક્રવાતનો ભારત પર કોઈ સીધો ખતરો નથી. આ વાવાઝોડું ભારતીય તટથી ઘણું દૂર છે.
સામાન્ય રીતે, પવનોની દિશા અને પેટર્નને કારણે દક્ષિણ ગોળાર્ધમાં ઉદભવતા તોફાનો વિષુવવૃત્ત ઓળંગીને ઉત્તર ગોળાર્ધમાં (જ્યાં ભારત આવેલું છે) પ્રવેશતા નથી. ભારતને અસર કરતા મોટાભાગના ચક્રવાત બંગાળની ખાડી અથવા અરબ સાગરમાં સર્જાય છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) એ પણ આ અંગે કોઈ એલર્ટ જાહેર કર્યું નથી.
હવામાન વૈજ્ઞાનિકો ‘હોરાસિયો’ ની તીવ્રતા જોઈને ચિંતિત છે. આ તોફાને જે રીતે માત્ર ૨૪ કલાકમાં પોતાની તાકાત બમણી કરી છે, તેને વિજ્ઞાનની ભાષામાં ‘રેપિડ ઈન્ટેન્સિફિકેશન’ (Rapid Intensification) કહેવામાં આવે છે. આટલી ઝડપ વધવા પાછળનું મુખ્ય કારણ સમુદ્રની સપાટીનું વધતું તાપમાન માનવામાં આવે છે. સમુદ્રનું તાપમાન ૨૭ થી ૨૮ ડિગ્રી સેલ્સિયસ હોવાને કારણે આ વાવાઝોડાને પુષ્કળ ઉર્જા મળી અને તે અત્યંત વિનાશક બની ગયું.
ભારતમાં અગાઉ આવેલા વિનાશક ચક્રવાતો
જોકે હોરાસિયોથી ભારતને કોઈ ખતરો નથી, પરંતુ ભૂતકાળમાં ભારતે અનેક ભીષણ ચક્રવાતોનો સામનો કર્યો છે:
- ૧૯૯૯: ઓડિશાનો સુપર સાયક્લોન.
- ૨૦૧૯: ‘ફની’ ચક્રવાત.
- ૨૦૨૦: ‘અમ્ફાન’ જેણે પશ્ચિમ બંગાળમાં ભારે તારાજી સર્જી હતી.
- ૨૦૨૧: ‘તૌકતે’ જે ગુજરાતના દરિયાકાંઠે ત્રાટક્યું હતું.
ભારતીય હવામાન વિભાગ સતત હિંદ મહાસાગરની ગતિવિધિઓ પર નજર રાખી રહ્યું છે જેથી કોઈપણ સંભવિત ખતરા સામે સમયસર સાવચેતીના પગલાં લઈ શકાય.
