મોંઘવારીનો માર કે તેજીનો અવસર? ઈરાન-ઈઝરાયેલ જંગથી તમારા ખિસ્સા પર શું થશે અસર?

ઈરાન-ઈઝરાયેલ જંગ: ભારત માટે મોટો આર્થિક ફટકો, જાણો કોને થશે ફાયદો?

પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલા તણાવને કારણે વૈશ્વિક અર્થતંત્રમાં ખળભળાટ મચી ગયો છે. ઈરાને ‘હોર્મુઝની સામુદ્રધુની’ (Strait of Hormuz) બંધ કરવાની ધમકી આપી છે અને લાલ સમુદ્રમાં હૂતી વિદ્રોહીઓના હુમલા તેજ થવાની શક્યતા છે. આ બંને માર્ગો ભારત માટે જીવનરેખા સમાન છે, અને તેની નાકાબંધી ભારતને આર્થિક રીતે પાયમાલ કરી શકે છે.

હોર્મુઝની સામુદ્રધુની: વિશ્વની ઓઈલ લાઈફલાઈન

હોર્મુઝની સામુદ્રધુની એ ઓમાન અને ઈરાન વચ્ચેનો એક સાંકડો દરિયાઈ માર્ગ છે, જે પર્સિયન ગલ્ફને અરબ સાગર સાથે જોડે છે.

• વૈશ્વિક મહત્વ: વિશ્વના કુલ દરિયાઈ તેલ વેપારનો 27% હિસ્સો અહીંથી પસાર થાય છે.
• દૈનિક અવરજવર: દરરોજ લગભગ 20 મિલિયન બેરલ તેલ અને વિશ્વના કુલ LNG વેપારનો 22% હિસ્સો આ માર્ગે નિકાસ થાય છે.
• જો ઈરાન આ માર્ગ બંધ કરે, તો સાઉદી અરેબિયા, UAE, કુવૈત અને ઈરાક જેવા દેશોનો તેલ પુરવઠો ઠપ થઈ શકે છે.

ભારત પર થનારી સીધી અસરો

ભારત વિશ્વનો ત્રીજો સૌથી મોટો તેલ વપરાશકર્તા દેશ છે અને તેની જરૂરિયાતનું 88% તેલ આયાત કરે છે.

1. તેલ અને ગેસની આયાત: ભારતની કુલ કાચા તેલની આયાતનો 40-50% અને LNG સપ્લાયનો 40-60% હિસ્સો હોર્મુઝ માર્ગે આવે છે.
2. મોંઘવારીનો ડર: નિષ્ણાતોના મતે, જો આ માર્ગ બંધ થાય તો કાચા તેલના ભાવ 130 ડોલર પ્રતિ બેરલ ને પાર કરી શકે છે. તેલના ભાવમાં પ્રતિ ડોલરના વધારા સાથે ભારતનો વાર્ષિક આયાત ખર્ચ 2 બિલિયન ડોલર વધી જાય છે.
3. રૂપિયાનું અવમૂલ્યન: આયાત ખર્ચ વધવાને કારણે ભારતની ચાલુ ખાતાની ખાધ (CAD) વધશે, જેનાથી અમેરિકી ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયો નબળો પડશે.

લાલ સમુદ્રમાં હૂતી હુમલાનું બમણું જોખમ

યમનના હૂતી વિદ્રોહીઓ ઈઝરાયેલ-ગાઝા યુદ્ધના વિરોધમાં લાલ સમુદ્રમાં વેપારી જહાજો પર સતત હુમલા કરી રહ્યા છે. હવે ઈરાન સાથેના સીધા યુદ્ધને કારણે આ હુમલા વધુ આક્રમક બનશે. એશિયા અને યુરોપ વચ્ચેના વેપારનો 12% તેલ પુરવઠો અને 25-30% કન્ટેનર શિપિંગ સ્વેઝ નહેર અને લાલ સમુદ્ર પર નિર્ભર છે. આ માર્ગ જોખમી બનતા શિપિંગ ખર્ચમાં ધરખમ વધારો થશે.

હવે 10 વર્ષથી વધુ સમય નહીં મળે! જાણી લો MBBS પાસ કરવાનો નવો સરકારી નિયમ

કર્ણાટકના નવા મુખ્યમંત્રી બન્યા ડી.કે. શિવકુમાર: રાહુલ ગાંધી અને ખડગેની હાજરીમાં લીધા શપથ

કોને મળશે ફાયદો?

આ આખા યુદ્ધમાં ભારત, ચીન, જાપાન અને યુરોપ જેવા દેશોને મોટું નુકસાન થશે, પરંતુ કેટલાક પક્ષોને આર્થિક ફાયદો પણ થઈ શકે છે:

• અમેરિકા: અમેરિકા તેલના ઉત્પાદનમાં આત્મનિર્ભર છે અને તે નિકાસ પણ કરે છે. તેલના ભાવ વધતા અમેરિકી ઓઈલ કંપનીઓનો નફો બમણો થઈ શકે છે.
• વૈકલ્પિક માર્ગોના માલિકો: જે દેશો તેલના વૈકલ્પિક પાઈપલાઈન રૂટ ધરાવે છે, તેઓ આ કટોકટીમાં કમાણી કરી શકે છે.