મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રિટર્ન ગણવાની સાચી રીત: CAGR, XIRR અને Absolute Return શું છે?
મ્યુચ્યુઅલ ફંડની દુનિયામાં જ્યારે પણ આપણે રોકાણ કરીએ છીએ, ત્યારે આપણું મુખ્ય લક્ષ્ય ‘વળતર’ (Returns) મેળવવાનું હોય છે. પરંતુ ઘણીવાર રોકાણકારો મૂંઝવણમાં મુકાઈ જાય છે જ્યારે તેઓ અલગ-અલગ પ્રકારના રિટર્ન જેવા કે Absolute Return, CAGR અને XIRR વિશે સાંભળે છે. દરેક રિટર્ન ગણવાની રીત અલગ છે અને તે અલગ પરિસ્થિતિમાં ઉપયોગમાં લેવાય છે. ચાલો, આ ત્રણેય મહત્વના પાસાઓને વિગતવાર અને સરળ ગુજરાતીમાં સમજીએ.
એબ્સોલ્યુટ રિટર્ન (Absolute Return): રોકાણની સરળ ગણતરી
એબ્સોલ્યુટ રિટર્ન એ રોકાણ પર મળતા નફા કે નુકસાનને માપવાની સૌથી સીધી અને સરળ રીત છે. આ પદ્ધતિમાં સમયગાળાને ધ્યાનમાં લેવામાં આવતો નથી. તે માત્ર એટલું જ દર્શાવે છે કે તમારા રોકાણની શરૂઆતની કિંમત અને વર્તમાન કિંમત વચ્ચે કેટલો તફાવત છે.
જો તમે ટૂંકા ગાળા માટે (સામાન્ય રીતે 1 વર્ષથી ઓછા સમય માટે) રોકાણ કર્યું હોય, તો એબ્સોલ્યુટ રિટર્ન જોવું વધુ યોગ્ય ગણાય છે.
CAGR (Compound Annual Growth Rate): લાંબા ગાળાના રોકાણનો સાચો માપદંડ
જ્યારે વાત 1 વર્ષથી વધુ સમયગાળાના રોકાણની હોય, ત્યારે CAGR એટલે કે ‘કમ્પાઉન્ડ એન્યુઅલ ગ્રોથ રેટ’ સૌથી વિશ્વસનીય માનવામાં આવે છે. CAGR આપણને જણાવે છે કે તમારું રોકાણ દર વર્ષે સરેરાશ કેટલા ટકાના દરે વધ્યું છે.
બજારમાં ઉતાર-ચઢાવ આવતા રહે છે; ક્યારેક ફંડ 20% વધે તો ક્યારેક 5% ઘટે. CAGR આ તમામ ઉતાર-ચઢાવને સરેરાશમાં રૂપાંતરિત કરીને એક ચોક્કસ વાર્ષિક દર આપે છે. તે ‘લમ્પસમ’ (એકસાથે કરેલા) રોકાણ માટે શ્રેષ્ઠ છે.
CAGR શા માટે જરૂરી છે?
ધારો કે બે રોકાણકારો છે. એકને 3 વર્ષમાં 50% એબ્સોલ્યુટ રિટર્ન મળ્યું અને બીજાને 5 વર્ષમાં 60% રિટર્ન મળ્યું. જો તમે માત્ર એબ્સોલ્યુટ રિટર્ન જોશો, તો 60% વાળું રોકાણ સારું લાગશે. પરંતુ CAGR ની ગણતરી કરતા ખબર પડશે કે કયા રોકાણે દર વર્ષે વધુ સારી કમાણી કરી આપી છે.
XIRR (Extended Internal Rate of Return): SIP રોકાણકારો માટેનું બ્રહ્માસ્ત્ર
મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં મોટાભાગના લોકો SIP (Systematic Investment Plan) દ્વારા રોકાણ કરે છે. SIP માં તમે દર મહિને અલગ-અલગ તારીખે અને અલગ-અલગ NAV પર રોકાણ કરો છો. આવી સ્થિતિમાં CAGR અથવા Absolute Return કામ નથી લાગતા, કારણ કે દરેક હપ્તાને વધવા માટે અલગ-અલગ સમય મળે છે.
અહીં કામ આવે છે XIRR. XIRR એ રોકાણના વિવિધ કેશ ફ્લો (પૈસાનું આવવું અને જવું) અને તેના સમયને ધ્યાનમાં લઈને રિટર્નની ગણતરી કરે છે.
XIRR કેવી રીતે કામ કરે છે?
-
તમારા પહેલા હપ્તાને કદાચ 3 વર્ષનો સમય મળ્યો હોય.
-
તમારા છેલ્લા હપ્તાને કદાચ માત્ર 1 જ મહિનો મળ્યો હોય.
-
XIRR આ તમામ હપ્તાઓના સમયગાળા અને રકમને ભેગી કરીને એક સરેરાશ વાર્ષિક રિટર્ન દર્શાવે છે.
જો તમે તમારી મ્યુચ્યુઅલ ફંડ એપ (જેમ કે HDFC કે SBI Mutual Fund ની એપ) ખોલશો, તો SIP પોર્ટફોલિયોમાં જે રિટર્ન દેખાય છે તે મોટાભાગે XIRR જ હોય છે. જો તમારે તમારા રોકાણની સાચી કાર્યક્ષમતા જાણવી હોય, તો હંમેશા XIRR પર નજર રાખવી જોઈએ.
મ્યુચ્યુઅલ ફંડ રિટર્ન મેટ્રિક્સ: એક ઝડપી સરખામણી
| વિગત | એબ્સોલ્યુટ રિટર્ન (Absolute Return) | CAGR (Compounded Annual Growth Rate) | XIRR (Extended Internal Rate of Return) |
| અર્થ | રોકાણ પર થયેલો કુલ નફો કે નુકસાન (સમય ધ્યાનમાં લીધા વગર). | લાંબા ગાળાના રોકાણ માટેનો વાર્ષિક સરેરાશ વૃદ્ધિ દર. | રોકાણના વિવિધ કેશ-ફ્લો (SIP) માટેનો વાર્ષિક વળતર દર. |
| ક્યારે ઉપયોગ કરવો? | જ્યારે રોકાણનો સમયગાળો 1 વર્ષથી ઓછો હોય. | જ્યારે એકસાથે (Lumpsum) રોકાણ કર્યું હોય (1 વર્ષથી વધુ સમય માટે). | જ્યારે SIP અથવા હપ્તેથી રોકાણ/ઉપાડ (SWP) કર્યો હોય. |
| ખાસિયત | સૌથી સરળ ગણતરી; ખિસ્સામાં કેટલા રૂપિયા વધ્યા તે જણાવે છે. | બજારના ઉતાર-ચઢાવને સરેરાશમાં રૂપાંતરિત કરીને સ્થિર ચિત્ર આપે છે. | દરેક હપ્તાના સમયગાળાને અલગથી ગણીને સચોટ વળતર બતાવે છે. |
| ગણતરીનું સૂત્ર | $\frac{\text{Current Value} – \text{Initial Investment}}{\text{Initial Investment}} \times 100$ | $\left[ \left( \frac{\text{Ending Value}}{\text{Beginning Value}} \right)^{\frac{1}{n}} – 1 \right] \times 100$ | જટિલ ગાણિતિક સમીકરણ (સામાન્ય રીતે એક્સેલ કે એપ દ્વારા ગણાય છે). |
| ઉદાહરણ | ₹1 લાખનું રોકાણ 15 મહિનામાં ₹1.30 લાખ થાય તો: 30% રિટર્ન. | 3 વર્ષમાં 50% વધારો થાય, તો દર વર્ષે સરેરાશ કેટલા ટકા વધ્યા તે જણાવે છે. | દર મહિને ₹5000 ની SIP પર 3 વર્ષ પછી મળતું વાસ્તવિક વાર્ષિક વળતર. |
