ઇલેક્ટ્રિક વાહનો અને ટોલ ટેક્સનું ગણિત; જાણો કયા સંજોગોમાં તમારે ટેક્સ નથી ભરવો પડતો
ભારત સરકાર ‘ફેમ-૩’ (FAME-III) જેવી યોજનાઓ દ્વારા ઇલેક્ટ્રિક વાહનોને પ્રોત્સાહન આપી રહી છે. રજિસ્ટ્રેશન ફીમાં માફી અને ઇન્કમ ટેક્સમાં રાહત જેવા ફાયદાઓ તો સૌ જાણે છે, પરંતુ જ્યારે વાત ‘ટોલ ટેક્સ’ (Toll Tax) ની આવે છે ત્યારે ગેરસમજ ઉભી થાય છે. ઘણા લોકો એવું માની લે છે કે જો ગાડીમાં ગ્રીન નંબર પ્લેટ છે, તો ટોલ પ્લાઝા પરથી મફતમાં પસાર થઈ શકાશે. હકીકતમાં, ૨૦૨૬ના વર્તમાન નિયમો મુજબ આ વાત સંપૂર્ણ સત્ય નથી.
રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો (National Highways) પર શું છે નિયમ?
નેશનલ હાઇવે ઓથોરિટી ઓફ ઇન્ડિયા (NHAI) ના નિયમો મુજબ, હાલમાં ઇલેક્ટ્રિક વાહનોને રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગો પર ટોલ ટેક્સમાંથી સંપૂર્ણ મુક્તિ આપવામાં આવી નથી. પેટ્રોલ કે ડીઝલ ગાડીઓની જેમ જ ઇલેક્ટ્રિક કાર માલિકોએ પણ ફાસ્ટેગ (FASTag) દ્વારા નિયત કરેલો ટોલ ચૂકવવો પડે છે. જોકે, નીતિન ગડકરી દ્વારા ઘણી વખત સંકેત આપવામાં આવ્યા છે કે ભવિષ્યમાં EV પ્રોત્સાહન માટે ટોલ દરોમાં ઘટાડો થઈ શકે છે, પરંતુ હાલમાં તો નેશનલ હાઇવે પર ટેક્સ ભરવો ફરજિયાત છે.
મહારાષ્ટ્ર: એકમાત્ર રાજ્ય જ્યાં મળે છે મોટી રાહત
જો ભારતમાં કોઈ એક રાજ્ય ઇલેક્ટ્રિક વાહનો પ્રત્યે સૌથી વધુ ઉદાર હોય તો તે મહારાષ્ટ્ર છે. મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય માર્ગ વિકાસ નિગમ (MSRDC) ની પોલિસી હેઠળ, રાજ્યના અમુક હાઇવે પર ઇલેક્ટ્રિક વાહનોને ટોલ ટેક્સમાંથી મુક્તિ આપવામાં આવી છે.
-
કોને મળે છે ફાયદો: ખાનગી ઇલેક્ટ્રિક કાર, પેસેન્જર વાહનો અને રાજ્ય પરિવહનની બસોને આમાં રાહત મળે છે.
-
મહત્વની શરત: આ મુક્તિ માત્ર મહારાષ્ટ્ર રાજ્ય સરકાર હસ્તકના હાઇવે પર જ મળે છે. જો તમે મહારાષ્ટ્રમાં હોવ પણ હાઇવે NHAI (કેન્દ્ર સરકાર) નો હોય, તો ત્યાં તમારે ટોલ ચૂકવવો જ પડશે.
અન્ય રાજ્યોની સ્થિતિ
ગુજરાત, રાજસ્થાન, દિલ્હી કે કર્ણાટક જેવા રાજ્યોમાં અત્યારે EV માટે ટોલ ફ્રી જેવી કોઈ સત્તાવાર યોજના અમલમાં નથી. આ રાજ્યોમાં ઇલેક્ટ્રિક વાહનો પાસેથી સામાન્ય વાહનોની જેમ જ ટોલ વસૂલવામાં આવે છે. જોકે, આ રાજ્યો ‘રોડ ટેક્સ’ અને ‘રજિસ્ટ્રેશન ચાર્જ’ માં ૧૦૦% સુધીની માફી આપી રહ્યા છે, જે ગ્રાહક માટે મોટી બચત છે.
૫૦% ટોલનો નિયમ શું છે?
કેટલાક ચોક્કસ એક્સપ્રેસ-વે અને રાજ્ય ધોરીમાર્ગો પર પ્રાયોગિક ધોરણે ઇલેક્ટ્રિક વાહનો માટે ૫૦% ટોલ વસૂલવાની દરખાસ્તો પર કામ ચાલી રહ્યું છે. તેનો હેતુ કોમર્શિયલ ઇલેક્ટ્રિક વાહનોને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે. પરંતુ સામાન્ય મુસાફર માટે હજુ પણ મોટાભાગના સ્થળોએ પૂરો ટોલ જ લાગુ પડે છે.
મુસાફરી પહેલા શું ધ્યાન રાખવું?
૧. ફાસ્ટેગ અપડેટ રાખો: ઇલેક્ટ્રિક વાહન હોવા છતાં ફાસ્ટેગમાં પૂરતું બેલેન્સ હોવું જરૂરી છે. ૨. ગ્રીન નંબર પ્લેટ: તમારી ગાડી પર ગ્રીન નંબર પ્લેટ હોવી ફરજિયાત છે, જે વાહનની ઇલેક્ટ્રિક હોવાની ઓળખ છે. ૩. રૂટ ચેક કરો: જો તમે મહારાષ્ટ્રમાં મુસાફરી કરી રહ્યા હોવ, તો અગાઉથી ચેક કરી લો કે કયા પ્લાઝા પર EV મુક્તિ ઉપલબ્ધ છે.
૨ માર્ચ ૨૦૨૬ની સ્થિતિએ, જો તમે માત્ર ટોલ બચાવવા માટે ઇલેક્ટ્રિક કાર ખરીદી રહ્યા હોવ, તો આ નિર્ણય થોડો ઉતાવળિયો ગણાશે. ઇલેક્ટ્રિક વાહનનો અસલી ફાયદો ઈંધણના ખર્ચમાં અને પર્યાવરણની સુરક્ષામાં છે. ટોલ ટેક્સમાં સંપૂર્ણ મુક્તિ હજુ પણ ભારતભરમાં એક દૂરનું સ્વપ્ન છે.
