ઈરાન-ઈઝરાયેલ જંગ: વિદેશમાં ફસાયેલા મુસાફરો માટે મુસાફરી વીમો કેટલો અસરકારક? ‘યુદ્ધ બાકાત કલમ’ અને તમારા હકો વિશે જાણો
ઈરાન પર અમેરિકા અને ઈઝરાયેલના સંયુક્ત હુમલા બાદ મધ્ય પૂર્વના આકાશમાં યુદ્ધના વાદળો ઘેરાયા છે. ઈરાન દ્વારા વળતા જવાબમાં કરવામાં આવેલા ડ્રોન અને મિસાઈલ હુમલાઓને કારણે સમગ્ર ક્ષેત્રની એરસ્પેસ અસ્થાયી રૂપે બંધ કરી દેવામાં આવી છે. આ સ્થિતિમાં લાખો પ્રવાસીઓ એરપોર્ટ પર ફસાયેલા છે. જો તમે પણ આવી કોઈ મુસાફરી પર છો અથવા તમારા સ્વજનો ફસાયેલા છે, તો ટ્રાવેલ ઈન્શ્યોરન્સના જટિલ નિયમો સમજવા અત્યંત જરૂરી છે.
વીમો ક્યારે ઉપયોગી થાય અને ક્યારે નહીં?
સામાન્ય રીતે આંતરરાષ્ટ્રીય મુસાફરી માટે વીમો લેવો ફરજિયાત હોય છે. પરંતુ યુદ્ધ જેવી અસાધારણ સ્થિતિમાં વીમાનો દાવો (Claim) બે મુખ્ય બાબતો પર આધાર રાખે છે: ૧. પોલિસી ક્યારે ખરીદી હતી? જો તમે ઈરાન-ઈઝરાયેલ સંઘર્ષ શરૂ થયો તે પહેલા પોલિસી લીધી હોય, તો તમને ‘મુસાફરીમાં વિલંબ’ કે ‘કનેક્ટિંગ ફ્લાઇટ મિસ’ થવા બદલ વળતર મળી શકે છે. ૨. વિક્ષેપનું કારણ: જો એરસ્પેસ બંધ થવાને કારણે ફ્લાઇટ રદ થાય, તો કેટલીક કંપનીઓ વળતર આપે છે. પરંતુ જો નુકસાન સીધું જ સશસ્ત્ર સંઘર્ષ કે બોમ્બિંગને કારણે થયું હોય, તો મોટાભાગની કંપનીઓ હાથ ઊંચા કરી દે છે.
શું છે ‘યુદ્ધ બાકાત કલમ’ (War Exclusion Clause)?
મોટાભાગની ટ્રાવેલ ઈન્શ્યોરન્સ પોલિસીમાં એક ખાસ કલમ હોય છે જેને ‘વોર એક્સક્લુઝન ક્લોઝ’ કહેવામાં આવે છે. આ કલમ મુજબ, જો નુકસાન યુદ્ધ, આક્રમણ, લશ્કરી કાર્યવાહી, ગૃહયુદ્ધ કે પરમાણુ વિસ્ફોટને કારણે થયું હોય, તો વીમા કંપની જવાબદાર રહેતી નથી. જો કોઈ પ્રવાસી સક્રિય યુદ્ધના ક્ષેત્રમાં ઈજાગ્રસ્ત થાય, તો તેનો મેડિકલ ક્લેમ પણ નકારી શકાય છે. જોકે, અચાનક રૂટ બદલવો કે સાવચેતીના ભાગરૂપે ફ્લાઇટ મોડી પડવી એ ‘અનિશ્ચિત ઘટના’ ગણીને કેટલાક કિસ્સામાં વળતર પાત્ર હોઈ શકે છે.
UAE સરકારની પ્રશંસનીય પહેલ
મધ્ય પૂર્વમાં ફસાયેલા ૨૦,૨૦૦થી વધુ મુસાફરો માટે સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) સરકારે મોટી રાહત જાહેર કરી છે. જનરલ સિવિલ એવિએશન ઓથોરિટી (GCAA) એ ઇમરજન્સી એવિએશન સપોર્ટ પ્લાન શરૂ કર્યો છે.
-
અબુ ધાબીના પર્યટન વિભાગે હોટલ મેનેજરોને આદેશ આપ્યો છે કે જે પ્રવાસીઓ યુદ્ધને કારણે જઈ શકતા નથી, તેમનું રોકાણ લંબાવવામાં આવે.
-
આ વધારાના રહેઠાણ અને ભોજનનો ખર્ચ સરકાર ભોગવશે.
-
એરપોર્ટ નજીક કામચલાઉ આશ્રયસ્થાનો બનાવવામાં આવ્યા છે જ્યાં નાસ્તો અને પાણીની નિઃશુલ્ક સુવિધા ઉપલબ્ધ છે.
પ્રવાસીઓ માટે મહત્વની સલાહ
વીમા નિષ્ણાતો સૂચવે છે કે જો તમે હાલમાં મુસાફરી કરી રહ્યા હોવ તો:
-
સરકારી એડવાઈઝરી વાંચો: જો ભારત સરકાર કે જે-તે દેશની સરકારે મુસાફરી ન કરવાની સલાહ આપી હોય અને તેમ છતાં તમે ત્યાં જાવ, તો વીમા કંપની તમારા કોઈ પણ દાવાને મંજૂર કરશે નહીં.
-
પોલિસી ડોક્યુમેન્ટ તપાસો: તમારા વીમામાં ‘Trip Interruption’ અને ‘Missed Connection’ ના લાભો છે કે નહીં તે ખાસ જુઓ.
-
પુરાવા સાચવો: એરપોર્ટ પર ફ્લાઇટ કેન્સલેશન કે વિલંબના સત્તાવાર પત્રો અને બિલો સાચવી રાખો, જે ક્લેમ સમયે કામ લાગશે.
૪ માર્ચ ૨૦૨૬ના રોજ સર્જાયેલી આ વૈશ્વિક કટોકટીમાં ટ્રાવેલ ઈન્શ્યોરન્સ એ એક મજબૂત ટેકો હોઈ શકે છે, પરંતુ તે સર્વશક્તિમાન નથી. યુદ્ધના સંજોગોમાં વીમા કંપનીના અર્થઘટન અને પોલિસીના ઝીણા અક્ષરોમાં લખાયેલા નિયમો જ નક્કી કરશે કે તમને વળતર મળશે કે નહીં.
