કચ્છના રણમાં અદાણીનો માસ્ટરસ્ટ્રોક: 1.8 કરોડ ઘરોને રોશન કરશે વિશ્વનો સૌથી મોટો એનર્જી પાર્ક
ભારત હવે ગ્રીન એનર્જીના ક્ષેત્રમાં વિશ્વનું નેતૃત્વ કરવા તૈયાર છે. ગુજરાતના કચ્છ જિલ્લામાં ભારત-પાકિસ્તાન સરહદ પાસે આવેલું ખાવડા હવે માત્ર એક સરહદી વિસ્તાર નથી રહ્યો, પરંતુ તે વિશ્વના સૌથી મોટા ‘હાઇબ્રિડ રિન્યુએબલ એનર્જી પાર્ક’નું સરનામું બની ગયું છે. આશરે ₹1,50,000 કરોડના જંગી રોકાણ સાથે તૈયાર થઈ રહેલો આ પ્રોજેક્ટ ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા અને પર્યાવરણ પ્રત્યેની પ્રતિબદ્ધતાનું પ્રતીક છે. આ પાર્ક એટલો વિશાળ છે કે તે અંતરિક્ષમાંથી પણ જોઈ શકાય છે અને તેની ક્ષમતા વિશ્વના ઘણા નાના દેશોની કુલ વીજ જરૂરિયાત કરતા પણ વધારે છે.
ખાવડા સોલર પાર્ક: કદ અને ક્ષમતા જે વિશ્વને આશ્ચર્યચકિત કરે છે
ખાવડા હાઇબ્રિડ રિન્યુએબલ એનર્જી પાર્ક 72,600 હેક્ટર એટલે કે આશરે 1,79,000 એકર ઉજ્જડ જમીન પર ફેલાયેલો છે. આ વિસ્તાર સિંગાપોર જેવા દેશ કરતા પણ મોટો છે. આ પાર્કની વિશેષતા એ છે કે તે ‘હાઇબ્રિડ’ છે, જેનો અર્થ છે કે અહીં સૂર્યપ્રકાશમાંથી સૌર ઊર્જા અને પવનની ગતિથી પવન ઊર્જા એમ બંને રીતે વીજળી ઉત્પન્ન કરવામાં આવશે.
જ્યારે આ પ્રોજેક્ટ સંપૂર્ણ રીતે કાર્યરત થશે, ત્યારે તે 30 ગીગાવોટ (GW) વીજળી પેદા કરશે. આ આંકડો એટલો મોટો છે કે તેનાથી આશરે 1.8 કરોડ ભારતીય ઘરોને ચોવીસ કલાક વીજળી પૂરી પાડી શકાશે. માર્ચ 2024 સુધીમાં આ પાર્કમાં 1 GW ક્ષમતાનું ઉત્પાદન શરૂ પણ થઈ ચૂક્યું છે, જે ભારતના રિન્યુએબલ એનર્જી લક્ષ્યાંકો તરફનું એક મોટું ડગલું છે.
અદાણી ગ્રુપ અને અન્ય દિગ્ગજોની ભાગીદારી
આ મેગા પ્રોજેક્ટને સાકાર કરવામાં ગૌતમ અદાણીના નેતૃત્વ હેઠળની ‘અદાણી ગ્રીન એનર્જી લિમિટેડ’ (AGEL) સૌથી મોટી ભૂમિકા ભજવી રહી છે. અદાણી ગ્રીન આ પાર્કમાં સૌથી મોટો હિસ્સો ધરાવે છે અને કંપનીએ અહીં અબજો ડોલરનું રોકાણ કર્યું છે. આ ઉપરાંત, ‘ગુજરાત ઈન્ડસ્ટ્રીયલ પાવર કંપની લિમિટેડ’ (GIPCL), ‘એનટીપીસી’ (NTPC) અને ‘સુઝલોન’ જેવી દિગ્ગજ કંપનીઓ પણ આ પાર્કના વિવિધ બ્લોક્સ પર કામ કરી રહી છે.
આ પ્રોજેક્ટ માત્ર વીજળી ઉત્પન્ન કરવા પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે કચ્છના રણ વિસ્તારમાં રોજગારીની નવી તકો પણ ઉભી કરી રહ્યો છે. રણની કાળઝાળ ગરમી અને રેતાળ પવનો વચ્ચે હજારો એન્જિનિયરો અને શ્રમિકો દિવસ-રાત આ પ્રોજેક્ટને સમયસર પૂરો કરવા માટે કામ કરી રહ્યા છે. અદાણી ગ્રુપ દ્વારા અહીં વોટરલેસ રોબોટિક ક્લિનિંગ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે જેથી રણ વિસ્તારમાં પાણીનો બગાડ કર્યા વગર સોલર પેનલ્સને સાફ રાખી શકાય.
પર્યાવરણ અને દેશ માટે આ પ્રોજેક્ટ કેમ મહત્વનો છે?
વૈશ્વિક સ્તરે ક્લાયમેટ ચેન્જ સામે લડવા માટે ભારતને કોલસા આધારિત વીજળી પરની નિર્ભરતા ઘટાડવી જરૂરી છે. ખાવડા પાર્ક આ દિશામાં પાયાનો પથ્થર સાબિત થશે.
-
કાર્બન ઉત્સર્જનમાં ઘટાડો: 30 GW ગ્રીન એનર્જીના ઉત્પાદનથી વાર્ષિક કરોડો ટન કાર્બન ડાયોક્સાઇડના ઉત્સર્જનને અટકાવી શકાશે.
-
ગ્રીન હાઇડ્રોજન: આ પાર્કમાંથી મળતી વીજળીનો ઉપયોગ ભવિષ્યમાં ‘ગ્રીન હાઇડ્રોજન’ના ઉત્પાદન માટે પણ કરવામાં આવશે, જે પરિવહન ક્ષેત્રે ક્રાંતિ લાવી શકે છે.
-
સરહદી સુરક્ષા અને વિકાસ: આ પ્રોજેક્ટ પાકિસ્તાન સરહદની એકદમ નજીક હોવાથી, અહીં ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને રસ્તાઓનો વિકાસ થયો છે, જે આડકતરી રીતે સરહદી સુરક્ષામાં પણ મદદરૂપ થાય છે.
ખાવડા રિન્યુએબલ એનર્જી પાર્ક એ ભારતની ‘આત્મનિર્ભરતા’નું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. જે જમીન દાયકાઓ સુધી બંજર અને નકામી ગણાતી હતી, તે આજે દેશ માટે કરોડો રૂપિયાની વીજળી અને પર્યાવરણીય ફાયદો કરાવી રહી છે. 2030 સુધીમાં 500 GW બિન-અશ્મિભૂત ઊર્જા ક્ષમતા સુધી પહોંચવાના ભારતના સપનાને સાકાર કરવામાં આ પાર્કનું યોગદાન સૌથી મોટું હશે.
