બાજરીમાં સાંઠાની માખી અને ગાભમારાની ઈયળથી બચવા ખેતીવાડી કચેરીએ જાહેર કર્યા સંકલિત નિયંત્રણ ઉપાયો
પોરબંદર જિલ્લા ખેતીવાડી કચેરી દ્વારા ઉનાળુ બાજરીના પાકને સુરક્ષિત રાખવા માટે સંકલિત રોગ-જીવાત નિયંત્રણના પગલાં જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. ખેડૂતોને ભલામણ કરવામાં આવી છે કે તેઓ રોગ પ્રતિકારક જાતોનું જ વાવેતર કરે. ખાસ કરીને બાજરીની સાથે મગનો ૨:૧ ના પ્રમાણમાં આંતરપાક લેવાથી સાંઠાની માખી અને ગાભમારાની ઈયળનો ઉપદ્રવ નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડી શકાય છે. વાવેતર સમયે હેક્ટર દીઠ ૪ થી ૫ કિલો બિયારણ રાખીને પારવણી વખતે અસરગ્રસ્ત છોડને દૂર કરવાથી પાકની ગુણવત્તા જળવાઈ રહે છે.
સાંઠાની માખી અને ગાભમારાની ઈયળ માટે અસરકારક બીજ માવજત
બાજરીના પાકમાં સાંઠાની માખી અને ઈયળના નિયંત્રણ માટે બીજને વાવેતર પહેલા પટ આપવો અનિવાર્ય છે. કુતુલ રોગના અટકાવ માટે બીજને ફૂગનાશક દવા એપ્રોન ૩૫ એસ.ડી. અથવા રીડોમિલનો પટ આપવો જોઈએ. જીવાતોના નિયંત્રણ માટે થાયોમિથોક્ઝામ ૩૫ એફ.એસ. અથવા ઈમિડાક્લોપ્રિડનો પટ અવશ્ય આપવો. આ ઉપરાંત, કુદરતી નિયંત્રણ માટે લીંબોળીનું તેલ અથવા નિમાર્કનો છંટકાવ ઉગાવા પછી ૧૦, ૨૦ અને ૩૦ દિવસે કરવાથી પાકનું રક્ષણ થાય છે.
જૈવિક અને રાસાયણિક ખેતી પદ્ધતિ દ્વારા જીવાત નિયંત્રણ
જે ખેડૂતો જૈવિક ખેતી કરે છે, તેમણે પાકના ઉગાવા પછી ૨૦ અને ૪૦ દિવસે બ્યુવેરીયા બાસીયાના અથવા ૩% પંચગવ્યનો છંટકાવ કરવો જોઈએ. જો જીવાતનો ઉપદ્રવ વધુ જણાય તો રાસાયણિક નિયંત્રણ માટે કારટેપ હાઇડ્રોક્લોરાઇડ અથવા થાયોડીકાર્બ જેવી ભલામણ કરેલી દવાઓનો ઉપયોગ કરવો. દવાના વપરાશ વખતે પેકેટ પર આપેલા લેબલ મુજબનો ડોઝ અને સૂચનાઓનું કડક પાલન કરવું જરૂરી છે, જેથી પર્યાવરણ અને પાક બંને સુરક્ષિત રહે.
જૂનાગઢ અને દાંતીવાડા કૃષિ યુનિવર્સિટીના સંશોધન પર આધારિત સલાહ
આ તમામ માર્ગદર્શિકા બાજરા સંશોધન કેન્દ્ર, જૂનાગઢ કૃષિ યુનિવર્સિટી અને સરદાર કૃષિનગર દાંતીવાડા કૃષિ યુનિવર્સિટીના સંશોધનો પર આધારિત છે. ખેડૂતોને વધુ જાણકારી કે મૂંઝવણ માટે તેમના વિસ્તારના ગ્રામસેવક, ખેતી અધિકારી અથવા તાલુકા અને જિલ્લા ખેતીવાડી કચેરીનો સંપર્ક કરવા જણાવાયું છે. યોગ્ય સમયે અને યોગ્ય પદ્ધતિથી કરવામાં આવેલું રોગ નિયંત્રણ બાજરીના પાકનું ઉત્પાદન વધારવામાં મદદરૂપ સાબિત થશે.
