શિક્ષણની મોંઘવારી સામે જીતવા માટેનું ફાઇનાન્સિયલ પ્લાનિંગ: અત્યારથી જ કરો તૈયારી.
ભારતમાં મધ્યમ વર્ગના પરિવારો માટે બાળકની પ્રગતિ એ જ જીવનનું સૌથી મોટું લક્ષ્ય હોય છે. જ્યારે બાળક તેની ક્ષમતા મુજબ ભણતર, રમતગમત કે અન્ય કોઈ કળામાં રુચિ દાખવે છે, ત્યારે માતા-પિતા તેના ભવિષ્યને લઈને વધુ સજાગ બને છે. દરેક માતા-પિતા ઈચ્છે છે કે તેમનું સંતાન શ્રેષ્ઠ શિક્ષણ મેળવે, પરંતુ આજના સમયમાં શિક્ષણ પાછળનો ખર્ચ સતત વધી રહ્યો છે. આવી સ્થિતિમાં માત્ર સપના જોવા પૂરતું નથી, પરંતુ સ્માર્ટ એજ્યુકેશન પ્લાનિંગ દ્વારા આર્થિક મજબૂતી મેળવવી પણ એટલી જ અનિવાર્ય છે.
એજ્યુકેશન પ્લાનિંગની શરૂઆત ક્યારે કરવી? સમયનું મહત્વ
એજ્યુકેશન પ્લાનિંગ માટેનો સૌથી શ્રેષ્ઠ સમય બાળકના જન્મનો સમય છે. ઘણા નિષ્ણાતો માને છે કે જો તમે બાળકના જન્મના પહેલા વર્ષથી જ રોકાણ શરૂ કરો છો, તો તમારી પાસે 15 થી 18 વર્ષનો લાંબો સમયગાળો હોય છે. ‘દૂરબીન ફિનટેક’ ના સ્થાપક રાજન વધાવન જણાવે છે તેમ, શિક્ષણ એ ‘ટાઈમ બાઉન્ડ’ લક્ષ્ય છે. એટલે કે, તમને અગાઉથી ખબર હોય છે કે કયા વર્ષે બાળક કોલેજમાં જશે કે ક્યારે તેને મોટી રકમની જરૂર પડશે. જ્યારે તમારી પાસે લક્ષ્ય સ્પષ્ટ હોય, ત્યારે આર્થિક આયોજન કરવું સરળ બને છે.
શરૂઆતમાં નાની રકમથી કરેલું રોકાણ પણ ‘કમ્પાઉન્ડિંગ’ (ચક્રવૃદ્ધિ વ્યાજ) ના પ્રતાપે ભવિષ્યમાં મોટું ભંડોળ બની શકે છે. જો તમે વિલંબ કરો છો, તો તમારે દર મહિને મોટી રકમ બચાવવી પડશે, જે કદાચ તમારા ઘરના બજેટને ખોરવી શકે છે. તેથી, જાગૃતિ એ જ છે કે બાળકના પાયાના શિક્ષણની સાથે જ તેના ઉચ્ચ શિક્ષણ માટેનું ભંડોળ એકઠું કરવાનું શરૂ કરી દેવું જોઈએ.
ક્યાં રોકાણ કરવું? મોંઘવારી સામે લડવા માટેના વિકલ્પો
શિક્ષણની મોંઘવારી સામાન્ય મોંઘવારી દર કરતા ઘણી ઝડપથી વધી રહી છે. આજે જે કોર્સની ફી 10 લાખ રૂપિયા છે, તે 15 વર્ષ પછી કદાચ 25 કે 30 લાખ રૂપિયા હોઈ શકે છે. આ મોંઘવારી સામે લડવા માટે માત્ર બચત ખાતા કે ફિક્સ્ડ ડિપોઝિટ (FD) પૂરતી નથી. મધ્યમ વર્ગના પરિવારોએ ડાયવર્સિફાઈડ પોર્ટફોલિયો બનાવવો જોઈએ.
-
મ્યુચ્યુઅલ ફંડ (SIP): લાંબા ગાળા માટે ઇક્વિટી મ્યુચ્યુઅલ ફંડમાં SIP કરવી એ સૌથી સ્માર્ટ રસ્તો છે. તે મોંઘવારી કરતા વધુ વળતર આપવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
-
સુક્ન્યા સમૃદ્ધિ યોજના (SSY): જો તમારે દીકરી હોય, તો આ યોજના કરમુક્તિ અને સારા વ્યાજ દર માટે શ્રેષ્ઠ છે.
-
પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ (PPF): સુરક્ષિત રોકાણ માટે PPF એક સારો વિકલ્પ છે, જેમાં લાંબા ગાળે ટેક્સ ફ્રી મેચ્યોરિટી મળે છે.
-
ચાઇલ્ડ ઇન્શ્યોરન્સ પ્લાન: આ પ્લાન એવી રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યા હોય છે કે જો માતા-પિતાને કંઈ અઘટિત થાય, તો પણ બાળકના શિક્ષણ માટે નક્કી કરેલી રકમ મળી રહે છે.
રોકાણ કરતી વખતે એ વાતનું ખાસ ધ્યાન રાખવું જોઈએ કે તમારી બચત માત્ર સુરક્ષિત જ ન રહે, પરંતુ તે મોંઘવારીને પછાડીને વૃદ્ધિ પણ પામે.
ઘરના બજેટમાં કાપ અને વ્યવહારિક આયોજન
ઘણીવાર એવું જોવા મળે છે કે શિક્ષણ માટે પૈસા બચાવવા માતા-પિતા રોજિંદી જરૂરિયાતોમાં મોટો કાપ મૂકે છે. જેમ કે ઘરનું સમારકામ ટાળવું કે અન્ય જરૂરી ખર્ચાઓ બંધ કરવા. જોકે, શિસ્તબદ્ધ નાણાકીય આયોજન હોય તો આવી સ્થિતિ ટાળી શકાય છે. સ્માર્ટ પ્લાનિંગનો અર્થ એ નથી કે તમે આજનું જીવન જીવવાનું છોડી દો, પરંતુ એ છે કે તમે બિનજરૂરી ખર્ચાઓ પર નિયંત્રણ લાવો.
એક સારી પદ્ધતિ એ છે કે તમારી આવકમાંથી પહેલા રોકાણ માટેની રકમ અલગ કરી દો અને પછી બાકીના પૈસાથી ઘર ચલાવો. આનાથી શિસ્ત જળવાઈ રહેશે. જો તમે શરૂઆતથી જ દર મહિને નિશ્ચિત રકમ અલગ રાખવાની આદત પાડો છો, તો ઉચ્ચ શિક્ષણના સમયે તમારે કોઈ મોટું દેવું કે લોન લેવાની જરૂર નહીં પડે. યાદ રાખો, શિક્ષણ માટેની લોન એ છેલ્લો વિકલ્પ હોવો જોઈએ, પહેલો નહીં.
નાણાકીય લક્ષ્ય નક્કી કરો અને સમયાંતરે સમીક્ષા કરો
એજ્યુકેશન પ્લાનિંગમાં સૌથી મોટી ભૂલ એ છે કે આપણે કોઈ ચોક્કસ રકમ નક્કી નથી કરતા. તમારે એ નક્કી કરવું જોઈએ કે તમારા બાળકને કયા ક્ષેત્રમાં રસ છે અને તે ક્ષેત્રમાં શિક્ષણનો અંદાજિત ખર્ચ કેટલો છે. વિદેશમાં ભણવા માટેનો ખર્ચ અને ભારતમાં ભણવા માટેનો ખર્ચ અલગ-અલગ હોય છે, તેથી તે મુજબ ગણતરી કરવી જરૂરી છે.
વળી, બજારની સ્થિતિ મુજબ તમારા રોકાણની દર વર્ષે સમીક્ષા કરવી જોઈએ. જો કોઈ રોકાણ અપેક્ષા મુજબ વળતર નથી આપી રહ્યું, તો તેમાં ફેરફાર કરવાની તૈયારી રાખવી જોઈએ. જેમ જેમ બાળક ઉચ્ચ શિક્ષણની નજીક પહોંચે, તેમ તેમ જોખમી રોકાણો (ઇક્વિટી) માંથી પૈસા ધીમે-ધીમે સુરક્ષિત સાધનો (ડેબ્ટ ફંડ અથવા FD) માં ખસેડવા જોઈએ, જેથી અંતિમ સમયે બજારના ઘટાડાની અસર ભંડોળ પર ન પડે.
