ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ કેમ સિક્કા પર પોતાનો ચહેરો લગાવી રહ્યા છે? લોકશાહીના નિયમો અને વ્યક્તિગત બ્રાન્ડિંગ વચ્ચે છેડાયો જંગ
અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વર્ષો જૂની પરંપરાઓને તોડીને ચલણ પર પોતાનો ચહેરો મૂકી રહ્યા છે. આ પગલું ઐતિહાસિક શાસકોની યાદ અપાવે છે અને આધુનિક લોકશાહીના ધોરણો તેમજ વ્યક્તિગત બ્રાન્ડિંગ વિશે નવી ચર્ચા જગાવી રહ્યું છે. ટ્રમ્પનું માનવું છે કે, “તમારે વસ્તુઓ પર તમારું નામ લખવું જ પડે, અન્યથા કોઈ તમને યાદ રાખતું નથી.”
“વસ્તુઓ પર નામ હોવું જરૂરી”
રાજકીય વર્તુળોમાં ચાલતી ચર્ચા મુજબ, જ્યારે ટ્રમ્પે જ્યોર્જ વોશિંગ્ટનના માઉન્ટ વર્નન એસ્ટેટની મુલાકાત લીધી હતી, ત્યારે તેમણે કહ્યું હતું કે સ્થાપક પિતા પોતાની મિલકતનું નામ પોતાના નામ પર રાખવામાં નિષ્ફળ રહ્યા અને હવે તેમને ભૂલી જવામાં આવ્યા છે. આ વિચારધારા હેઠળ જ ટ્રમ્પ હવે માત્ર નામ જ નહીં, પણ પોતાનો ફોટો પણ સરકારી ચીજવસ્તુઓ પર લગાવી રહ્યા છે. વોશિંગ્ટન ડીસીની સરકારી ઇમારતોની બહાર તેમના મોટા બેનરો જોવા મળે છે અને ‘ટ્રમ્પ ગોલ્ડ કાર્ડ’ પર પણ તેમની તસવીર સ્ટેચ્યુ ઓફ લિબર્ટી કરતા પણ મોટી રાખવામાં આવી છે.
ગોલ્ડ કોઈન અને તેની ડિઝાઇન
19 માર્ચના રોજ, ‘યુએસ કમિશન ઓફ ફાઈન આર્ટસ’ (જેના સભ્યોની નિમણૂક રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા કરવામાં આવી છે) એ અમેરિકાના 250મા જન્મદિવસની યાદમાં ટ્રમ્પની છબીવાળા સોનાના સિક્કાને મંજૂરી આપી છે. આ સિક્કામાં ટ્રમ્પને ડેસ્ક પર ઝૂકેલા, મુઠ્ઠીઓ ભીંસેલી અને મક્કમ દેખાવ સાથે દર્શાવવામાં આવ્યા છે. સિક્કા પર ‘લિબર્ટી’ (સ્વતંત્રતા) શબ્દ કોતરવામાં આવ્યો છે, જ્યારે તેની પાછળના ભાગમાં ગરુડનું ચિહ્ન હશે.
પરંપરા અને કાયદાનો ભંગ?
સામાન્ય રીતે, જીવંત રાજકીય નેતાઓને લોકશાહી દેશોના ચલણ પર દર્શાવવામાં આવતા નથી. બ્રિટન કે સ્વીડન જેવા દેશોમાં પ્રતીકાત્મક રાષ્ટ્રાધ્યક્ષો (રાજા કે રાણી) ના ફોટા હોય છે, અથવા સરમુખત્યારો પોતાના ફોટા ચલણી નોટો પર છપાવતા હોય છે. અમેરિકામાં અત્યાર સુધી માત્ર દિવંગત રાષ્ટ્રપતિઓ કે મહાન વિભૂતિઓને જ આ સન્માન મળતું હતું.
નોંધનીય છે કે, ફેડરલ કાયદો જીવંત રાષ્ટ્રપતિઓને ચલણ પર દર્શાવવા પર પ્રતિબંધ મૂકે છે. જોકે, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર એક ‘લૂપહોલ’ (કાયદાકીય છટકબારી) નો ઉપયોગ કરી રહ્યું છે, જે યુએસ મિન્ટને કોંગ્રેસની મંજૂરી વગર સ્મૃતિ સિક્કા બહાર પાડવાની મંજૂરી આપે છે. છેલ્લે 1926માં કેલ્વિન કૂલીજ એવા જીવંત રાષ્ટ્રપતિ હતા જે સિક્કા પર દેખાયા હતા.
ઐતિહાસિક સંદર્ભ
સિક્કા પર શાસકોના ચહેરા મૂકવાની પ્રથા સદીઓ જૂની છે. જુલિયસ સીઝર એ પ્રથમ રોમન શાસક હતો જેણે સિક્કા પર પોતાનો ફોટો મૂકીને પોતે જ આજીવન સરમુખત્યાર હોવાનું જાહેર કર્યું હતું. જોકે, આજના આધુનિક યુગમાં લોકશાહી દેશો આવા ભવ્ય પ્રદર્શનોથી દૂર રહે છે. બ્રિટન જેવા દેશો હવે વિવાદો ટાળવા માટે નોટો પર પ્રખ્યાત વ્યક્તિઓને બદલે વન્યજીવનની છબીઓનો ઉપયોગ કરવાનું વિચારી રહ્યા છે.
