અમેરિકાના ટ્રેઝરી બોન્ડના યીલ્ડમાં ફરી વધારો, ફ્રાન્સના આર્થિક સંકટ પર વિશ્વભરના રોકાણકારોની નજર
વૈશ્વિક નાણાકીય બજારોમાં હાલ અનિશ્ચિતતાનો માહોલ જોવા મળી રહ્યો છે. અમેરિકાના સરકારી બોન્ડના યીલ્ડમાં 23 ઑક્ટોબર, 2026ના રોજ થોડો વધારો નોંધાયો હતો. આ પહેલાં ગુરુવારે બોન્ડના યીલ્ડમાં મોટો ઘટાડો થયો હતો, કારણ કે રોકાણકારોએ ફ્રાન્સની નાણાકીય સ્થિતિ અંગે વધતી ચિંતાઓ વચ્ચે સુરક્ષિત રોકાણ તરફ વળવાનું પસંદ કર્યું હતું.
અમેરિકાના ટ્રેઝરી બોન્ડને વિશ્વના સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ સુરક્ષિત રોકાણ વિકલ્પોમાં ગણવામાં આવે છે. જ્યારે વૈશ્વિક બજારમાં જોખમ વધે છે, ત્યારે ઘણા રોકાણકારો આવા બોન્ડ ખરીદે છે. તેના કારણે બોન્ડના ભાવ વધે છે અને યીલ્ડ ઘટે છે. તાજેતરમાં અમેરિકાના બોન્ડ માર્કેટમાં જોવા મળેલી હલચલ પાછળ ફ્રાન્સની નાણાકીય સમસ્યાઓ, રાજકીય અસ્થિરતા અને ઊંચા ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ મુખ્ય પરિબળો રહ્યાં છે.
અમેરિકાના 10 વર્ષના બોન્ડના યીલ્ડમાં શું થયું?
અમેરિકાના 10 વર્ષના ટ્રેઝરી બોન્ડનું યીલ્ડ ગુરુવારે એક મહિનામાં પ્રથમ વખત 5 ટકાની નીચે ગયું હતું. ત્યારબાદ શુક્રવારના એશિયન ટ્રેડિંગ દરમિયાન તેમાં 1.5 બેસિસ પોઇન્ટનો વધારો થઈને યીલ્ડ 4.967 ટકા થયું હતું.
આ પહેલાંના દિવસમાં 10 વર્ષના બોન્ડનું યીલ્ડ 19.3 બેસિસ પોઇન્ટ ઘટ્યું હતું. માર્ચ 2023 પછીનો આ એક દિવસમાં સૌથી મોટો ઘટાડો હતો. આ હલચલ દર્શાવે છે કે રોકાણકારો વૈશ્વિક જોખમો અંગે કેટલા સંવેદનશીલ બન્યા છે.
બોન્ડનું યીલ્ડ અને તેની કિંમત સામાન્ય રીતે વિરુદ્ધ દિશામાં આગળ વધે છે. જ્યારે બોન્ડની માંગ વધે છે, ત્યારે તેની કિંમત વધી શકે છે અને યીલ્ડ ઘટે છે. બીજી તરફ, બોન્ડ વેચવાલી વધે તો કિંમત ઘટે અને યીલ્ડ વધે છે.
ફ્રાન્સની નાણાકીય સ્થિતિ કેમ બની ચિંતાનો વિષય?
ફ્રાન્સ હાલમાં બજેટ સંબંધિત મુશ્કેલીઓ અને રાજકીય અસ્થિરતાનો સામનો કરી રહ્યું છે. સરકાર માટે આગામી વર્ષનું બજેટ પસાર કરવું પડકારરૂપ બન્યું છે. જાહેર ખર્ચ, પેન્શન સુધારા અને સરકારી દેવાને નિયંત્રિત કરવાના મુદ્દાઓ પર મતભેદો જોવા મળી રહ્યા છે.
આ ઉપરાંત, દેશમાં થયેલા વિરોધ પ્રદર્શનો અને રાજકીય ખેંચતાણને કારણે રોકાણકારોની ચિંતા વધી છે. 2027માં યોજાનારી રાષ્ટ્રપતિની ચૂંટણીને ધ્યાનમાં રાખીને પણ બજારમાં અનિશ્ચિતતા જોવા મળી રહી છે.
ફ્રાન્સના 10 વર્ષના સરકારી બોન્ડનું યીલ્ડ ગુરુવારે વધીને 5.142 ટકા થયું હતું, જે 2002 પછીનું સૌથી ઊંચું સ્તર છે. ફ્રાન્સ અને જર્મનીના 10 વર્ષના સરકારી બોન્ડના યીલ્ડ વચ્ચેનો તફાવત પણ વધીને 177 બેસિસ પોઇન્ટ થયો હતો. આ તફાવત દર્શાવે છે કે રોકાણકારો ફ્રાન્સના દેવામાં જર્મનીની સરખામણીએ વધુ જોખમ જોઈ રહ્યા છે.
મૂડીઝના નિર્ણય પર રહેશે બજારની નજર
ક્રેડિટ રેટિંગ એજન્સી મૂડીઝ 23 ઑક્ટોબરે ફ્રાન્સના ક્રેડિટ રેટિંગની સમીક્ષા કરવાની છે. હાલમાં ફ્રાન્સને Aa3 રેટિંગ આપવામાં આવ્યું છે અને તેના માટે નકારાત્મક આઉટલુક છે.
જો રેટિંગ ઘટાડવામાં આવે, તો સરકાર માટે ભવિષ્યમાં ઉધાર લેવાનો ખર્ચ વધી શકે છે. જોકે, બજારના કેટલાક વિશ્લેષકો માને છે કે રેટિંગમાં ઘટાડાની શક્યતા પહેલેથી જ બજારમાં ગણતરીમાં લેવામાં આવી છે. તેથી હવે સૌથી મહત્ત્વનો પ્રશ્ન એ રહેશે કે મૂડીઝ ફ્રાન્સના આઉટલુકને નકારાત્મકમાંથી સ્થિર બનાવે છે કે નહીં.
જો આઉટલુક સ્થિર કરવામાં આવે, તો રોકાણકારોની ચિંતામાં ઘટાડો થઈ શકે છે. બીજી તરફ, નાણાકીય સ્થિતિ અંગે નકારાત્મક સંકેતો મળે તો ફ્રાન્સના બોન્ડ માર્કેટમાં વધુ અસ્થિરતા જોવા મળી શકે છે.
મોંઘા ક્રૂડ ઓઇલથી પણ વધી રહી છે ચિંતા
ફ્રાન્સની સમસ્યાઓ ઉપરાંત ક્રૂડ ઓઇલના ઊંચા ભાવ પણ વૈશ્વિક બજાર માટે ચિંતાનો વિષય છે. તેલના ભાવ વધવાથી પરિવહન અને ઉત્પાદન ખર્ચમાં વધારો થઈ શકે છે. તેના કારણે મોંઘવારી વધવાની અને ગ્રાહકોના ખર્ચમાં ઘટાડો થવાની શક્યતા રહે છે.
જો મોંઘવારી લાંબા સમય સુધી ઊંચી રહે, તો કેન્દ્રીય બેંકો માટે વ્યાજદરમાં ઘટાડો કરવો મુશ્કેલ બની શકે છે. બીજી તરફ, આર્થિક વૃદ્ધિ ધીમી પડે તો બજારમાં રોકાણકારો વધુ સાવચેતી અપનાવી શકે છે.
આ જ કારણસર રોકાણકારો હાલ સરકારી બોન્ડ, શેરબજાર, ક્રૂડ ઓઇલ અને વ્યાજદર સંબંધિત દરેક નવા સંકેત પર નજર રાખી રહ્યા છે.
આગળ વૈશ્વિક બજારની દિશા શું રહેશે?
અમેરિકાના ટ્રેઝરી બોન્ડના યીલ્ડમાં થયેલો તાજેતરનો ફેરફાર દર્શાવે છે કે ફ્રાન્સની નાણાકીય સ્થિતિની અસર માત્ર યુરોપ સુધી મર્યાદિત નથી. વૈશ્વિક રોકાણકારો જોખમ ઘટાડવા માટે અમેરિકન બોન્ડ તરફ વળે ત્યારે ત્યાંના યીલ્ડમાં પણ મોટો ફેરફાર થઈ શકે છે.
આગામી દિવસોમાં મૂડીઝનો નિર્ણય, ફ્રાન્સના બજેટ અંગેની પ્રગતિ, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ અને અમેરિકાની ફેડરલ રિઝર્વની વ્યાજદર નીતિ બજારની દિશા નક્કી કરવામાં મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે.
હાલ રોકાણકારો માટે સૌથી મોટો પડકાર એ છે કે વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા વચ્ચે જોખમ અને વળતર વચ્ચે યોગ્ય સંતુલન જાળવવું. ફ્રાન્સની સમસ્યાનો ઉકેલ આવે તો બજારમાં રાહત મળી શકે છે, પરંતુ રાજકીય અને નાણાકીય અનિશ્ચિતતા ચાલુ રહે તો બોન્ડ માર્કેટમાં વધુ ઉતાર-ચઢાવ જોવા મળી શકે છે.
