વજન ઘટાડવાની દવાઓ પર સરકારની ત્રીજી આંખ: GLP-1 ના વેચાણ અને દુરુપયોગ રોકવા DCGI એક્શનમાં
ભારતીય બજારમાં વજન ઘટાડવા માટેની GLP-1 (Glucagon-like peptide-1) દવાઓના અનેક જેનેરિક વેરિઅન્ટ્સ ઉપલબ્ધ થયા છે. આ દવાઓની વધતી માંગ અને બિનઅધિકૃત વેચાણને જોતા, ડ્રગ્સ કંટ્રોલર જનરલ ઓફ ઈન્ડિયા (DCGI) એ સપ્લાય ચેઈન પર દેખરેખ વધારી દીધી છે. આરોગ્ય મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, ડૉક્ટરના પ્રિસ્ક્રિપ્શન વગર આ દવાઓનું વેચાણ અટકાવવા માટે મોટા પાયે તપાસ અભિયાન શરૂ કરવામાં આવ્યું છે.
ઓનલાઇન ફાર્મસી અને ક્લિનિક્સ પર દરોડા
છેલ્લા કેટલાક અઠવાડિયામાં કેન્દ્રીય અને રાજ્ય નિયામકોએ સંયુક્ત રીતે દેશભરમાં 49 જેટલા સ્થળોએ ઓડિટ અને તપાસ હાથ ધરી છે. આ તપાસમાં ઓનલાઇન ફાર્મસી વેરહાઉસ, જથ્થાબંધ વિક્રેતાઓ, રિટેલર્સ અને ખાસ કરીને વજન ઘટાડવાના ‘સ્લિમિંગ ક્લિનિક્સ’ ને નિશાન બનાવવામાં આવ્યા છે. આરોગ્ય અધિકારીઓના મતે, આ દવાઓ પ્રિસ્ક્રિપ્શન વગર અથવા અયોગ્ય રીતે વેચવી એ કાયદાકીય ગુનો છે અને તેનાથી દર્દીના જીવનું જોખમ વધી શકે છે.
માત્ર નિષ્ણાત ડૉક્ટરો જ આપી શકશે પ્રિસ્ક્રિપ્શન
ભારતમાં આ દવાઓના ઉપયોગ માટે ખૂબ જ કડક નિયમો છે. સરકાર તરફથી સ્પષ્ટતા કરવામાં આવી છે કે GLP-1 દવાઓ માત્ર એન્ડોક્રિનોલોજિસ્ટ (અંતઃસ્ત્રાવી નિષ્ણાત) અને ઇન્ટરનલ મેડિસિન સ્પેશિયાલિસ્ટ દ્વારા જ લખી શકાય છે. અમુક ખાસ કિસ્સાઓમાં કાર્ડિયોલોજિસ્ટ પણ આ દવા આપી શકે છે. સામાન્ય ક્લિનિક્સ કે ફિટનેસ સેન્ટરો આ દવાઓ સૂચવી શકતા નથી. વગર દેખરેખે આ દવાઓ લેવાથી ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓ થઈ શકે છે.
ભ્રામક જાહેરાતો પર પ્રતિબંધ અને કડક સજાની જોગવાઈ
10 માર્ચના રોજ જારી કરાયેલી એક એડવાઇઝરીમાં સરકારે તમામ ઉત્પાદકોને ‘સરોગેટ એડવર્ટાઇઝિંગ’ અથવા આડકતરી રીતે દવાનું પ્રમોશન કરવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે. જો કોઈ કંપની કે વિક્રેતા નિયમોનું ઉલ્લંઘન કરતા ઝડપાશે, તો તેમના લાયસન્સ રદ કરવાથી લઈને દંડ અને જેલ જેવી કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે. મંત્રાલયે નાગરિકોને પણ અપીલ કરી છે કે તેઓ સોશિયલ મીડિયાની લોભામણી જાહેરાતોમાં આવીને ડૉક્ટરની સલાહ વગર કોઈ પણ મેડિકલ સ્ટોર કે ઓનલાઇન પ્લેટફોર્મ પરથી આવી દવાઓ ન ખરીદે.
