તમારી આ ૬ ખરાબ આદતો કિડનીને કરી રહી છે અંદરથી ખરાબ, સમય રહેતા જ સુધારી લો
આપણું શરીર એક જટિલ મશીનરી જેવું છે, જેમાં દરેક અંગનું પોતાનું એક આગવું અને અનિવાર્ય કાર્ય છે. આ અંગોમાં ‘કિડની’ આપણા શરીરના સૌથી મહત્વપૂર્ણ ફિલ્ટર તરીકે કામ કરે છે. લોહીને શુદ્ધ કરવું, શરીરમાંથી વધારાનું પાણી અને હાનિકારક ઝેરી તત્વો (Toxins) ને બહાર કાઢવા તેમજ બ્લડ પ્રેશરને નિયંત્રિત રાખવા જેવા અતિ મહત્વના કાર્યો કિડની દ્વારા જ થાય છે. પરંતુ, આજની ભાગદોડ ભરેલી જિંદગી અને આધુનિક જીવનશૈલીમાં આપણે ઘણીવાર એવી નાની-નાની ભૂલો અને બેદરકારી કરી બેસીએ છીએ, જે ધીમે-ધીમે આપણી કિડનીને ગંભીર નુકસાન પહોંચાડે છે. આ આદતો એક ‘સાઇલન્ટ કિલર’ ની જેમ કામ કરે છે. આવો જાણીએ આપણી એવી ૬ સામાન્ય પણ ખતરનાક આદતો વિશે, જે કિડની ફેલ થવા સુધીનું જોખમ ઊભું કરી શકે છે.
૧. પૂરતું પાણી ન પીવાની આદત (પાણીની અછત)
ઘણા લોકો કામની વ્યસ્તતામાં પાણી પીવાનું જ ભૂલી જતા હોય છે. ઓછું પાણી પીવાથી સ્વાસ્થ્ય પર ખૂબ જ માઠી અસર થાય છે. જ્યારે શરીરમાં પૂરતું પાણી નથી હોતું, ત્યારે કિડની લોહીમાંથી ઝેરી કચરાને યોગ્ય રીતે ગાળીને બહાર કાઢી શકતી નથી. આના પરિણામે શરીરમાં કચરો જમા થવા લાગે છે અને કિડનીમાં પથરી (Kidney Stones) થવાનું જોખમ બમણું થઈ જાય છે. નિષ્ણાતોના મતે, સામાન્ય વ્યક્તિએ દિવસભર ઓછામાં ઓછું ૮ થી ૧૦ ગ્લાસ એટલે કે ૨ થી ૩ લિટર પાણી ચોક્કસ પીવું જોઈએ.
૨. ખોરાકમાં મીઠાનું (સોડિયમ) વધુ પડતું પ્રમાણ
સ્વાદના ચક્કરમાં મીઠાનો ઓવરડોઝ કિડની માટે અત્યંત ઘાતક સાબિત થાય છે. મીઠામાં રહેલું સોડિયમ સીધું બ્લડ પ્રેશર વધારે છે. હાઈ બ્લડ પ્રેશરના કારણે કિડનીની નાની રક્તવાહિનીઓ પર દબાણ આવે છે અને તેની કામ કરવાની ક્ષમતા નબળી પડે છે. લાંબા સમય સુધી પ્રોસેસ્ડ ફૂડ, પેકેજ્ડ ચિપ્સ અને જંક ફૂડ ખાવાથી કિડની ફેલ થવાની સંભાવના વધી જાય છે.
૩. ડૉક્ટરની સલાહ વિના પેઇનકિલર્સ લેવી
આજકાલ માથાનો દુખાવો, કમરનો દુખાવો કે સામાન્ય શારીરિક કષ્ટ થાય એટલે લોકો તુરંત જ મેડિકલ સ્ટોર પરથી જાતે પેઇનકિલર્સ (દુખાવાની દવાઓ) લઈને ગળી લે છે. આ આદત અત્યંત જોખમી છે. આ એલોપેથિક દવાઓનો વારંવાર અને વધુ પડતો ઉપયોગ કિડનીના કોષોને કાયમી નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. ડૉક્ટરની સચોટ સલાહ અને પ્રિસ્ક્રિપ્શન વિના ક્યારેય આવી ભારે દવાઓ ન લેવી જોઈએ.
કિડનીને નુકસાન પહોંચાડતી આદતો અને તેના સચોટ ઉપાયો
| ખરાબ આદત (Bad Habit) | કિડની પર નકારાત્મક પ્રભાવ (Impact on Kidney) | બચાવનો સાચો ઉપાય (Solution) |
| ઓછું પાણી પીવું | શરીરમાં ઝેરી તત્વો જમા થવા અને પથરી થવી. | રોજ ૨ થી ૩ લિટર (૮-૧૦ ગ્લાસ) પાણી પીવું. |
| વધુ મીઠું-ખાંડ ખાવા | બ્લડ પ્રેશર અને ડાયાબિટીસ વધવો, જે કિડની બગાડે છે. | જંક ફૂડ, પેકેજ્ડ ફૂડ અને ગળ્યા પીણાં ટાળવા. |
| વારંવાર પેઇનકિલર્સ લેવી | દવાની કેમિકલ અસરોથી કિડની ફિલ્ટર ફેલ થવું. | ડૉક્ટરની સલાહ વિના દવાઓ બિલકુલ ન લેવી. |
| પેશાબ રોકી રાખવો | બેક્ટેરિયાનો ભરાવો અને કિડની યુટીઆઈ ચેપ. | પેશાબ ક્યારેય ન રોકવો, કુદરતી વેગને માન આપવું. |
૪. પેશાબના કુદરતી વેગને રોકી રાખવો
કામનું પ્રેશર હોય, મુસાફરી હોય કે આળસ, ઘણા લોકો પેશાબને લાંબા સમય સુધી રોકી રાખવાની ભૂલ કરે છે. આ એક અત્યંત ખતરનાક આદત છે. આમ કરવાથી પેશાબની નળીઓમાં (Urinary Tract) બેક્ટેરિયા ઝડપથી વધવા લાગે છે, જેનાથી ગંભીર ઇન્ફેક્શન (UTI) થઈ શકે છે. આના કારણે કિડની પર સીધું બેક-પ્રેશર આવે છે અને તે નબળી પડી જાય છે.
૫. ખાંડ અને ગળ્યા પદાર્થોનો અતિરેક
ખોરાકમાં રિફાઈન્ડ ખાંડ, સોફ્ટ ડ્રિંક્સ, ઠંડા પીણાં અને મીઠાઈઓનું વધુ પડતું સેવન સીધું સ્થૂળતા (ઓબેસિટી) અને ડાયાબિટીસ (મધુપ્રમેહ) ને આમંત્રણ આપે છે. તબીબી વિજ્ઞાન અનુસાર, ડાયાબિટીસ અને હાઈ બ્લડ પ્રેશર એ કિડનીને નુકસાન પહોંચાડનારા બે સૌથી મોટા મુખ્ય કારણો છે. તેથી જો કિડની બચાવવી હોય તો ગળપણ પર કાપ મૂકવો જ પડશે.
૬. અપૂરતી ઊંઘ અને મોડા સુવાની ટેવ
મોડી રાત સુધી જાગવું અને સવારે વહેલા ઉઠી જવું અથવા પૂરતી ઊંઘ ન લેવી એ માત્ર મગજને જ નહીં, પણ કિડનીને પણ થકવી નાખે છે. જ્યારે આપણે ઊંઘીએ છીએ, ત્યારે આપણું શરીર કિડનીના કોષો અને પેશીઓનું સમારકામ (Repair) કરે છે. ઊંઘના અભાવે આ નેચરલ હીલિંગ પ્રક્રિયા ખોરવાય છે. તેથી, શરીરના આ ફિલ્ટર મશીનને રિચાર્જ કરવા માટે દરરોજ રાત્રે ૭ થી ૮ કલાકની ગાઢ ઊંઘ અત્યંત જરૂરી છે.
કિડનીની બિમારીઓ શરૂઆતમાં કોઈ મોટા લક્ષણો બતાવતી નથી, તેથી તેને ‘સાયલન્ટ ડિસીઝ’ પણ કહેવાય છે. જો તમે તમારી આ ૬ નાની પણ નુકસાનકારક આદતોને આજે જ સુધારી લેશો, તો ભવિષ્યમાં ડાયાલિસિસ કે કિડની ટ્રાન્સપ્લાન્ટ જેવી ગંભીર અને ખર્ચાળ પરિસ્થિતિઓમાંથી આજીવન બચી શકશો. સ્વસ્થ કિડની, સ્વસ્થ જીવન!
