શું ટ્રમ્પના હસ્તાક્ષર વાળી ડોલર નોટો ભવિષ્યમાં ‘રેર કલેક્શન’ બનશે?
વિશ્વના સૌથી સુરક્ષિત અને સર્વસ્વીકૃત ચલણ ‘યુએસ ડોલર’ પર ૧૧૨ વર્ષ જૂની પરંપરા તૂટવા જઈ રહી છે. અમેરિકન ટ્રેઝરી વિભાગે એક સત્તાવાર અને ચોંકાવનારી જાહેરાત કરી છે કે હવે યુએસ ડોલરની નોટો પર ટ્રેઝરરના બદલે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના હસ્તાક્ષર છાપવામાં આવશે. અમેરિકાની સ્થાપનાની ૨૫૦મી વર્ષગાંઠ નિમિત્તે લેવાયેલો આ નિર્ણય ઇતિહાસમાં સુવર્ણ અક્ષરે લખાશે, કારણ કે ટ્રમ્પ એવા પ્રથમ ‘સીટિંગ’ (વર્તમાન) રાષ્ટ્રપતિ બનશે જેમની સહી ચલણ પર હશે.
૧૯૧૪ થી ચાલી આવતી પરંપરાનો અંત
૧૮૬૧ માં અબ્રાહમ લિંકન દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલી સહીની પરંપરામાં ૧૯૧૪ માં મોટો ફેરફાર થયો હતો, ત્યારથી ડોલર નોટ પર ટ્રેઝરી સેક્રેટરી અને ટ્રેઝરર બંનેના હસ્તાક્ષર રહેતા હતા. પરંતુ હવે, આ વર્ષના અંત સુધીમાં નવી છપાનારી નોટો પર ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસેન્ટ અને રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની સહી હશે. આ પ્રક્રિયામાં ‘યુએસ ટ્રેઝરર’ ના હસ્તાક્ષર જે છેલ્લા ૧૦૦ વર્ષથી અનિવાર્ય હતા, તેને દૂર કરવામાં આવશે.
ટ્રમ્પનું ‘બ્રાન્ડિંગ’ અને રાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ
વ્હાઇટ હાઉસમાં પરત ફર્યા બાદ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સતત અમેરિકાની ઓળખ સાથે પોતાનું નામ જોડવાના પ્રયાસો કરી રહ્યા છે. અગાઉ તેમણે પોતાના ચિત્ર સાથેનો $૧ નો સિક્કો અને ૨૪ કેરેટ સોનાનો સ્મારક સિક્કો બહાર પાડવાની પહેલ કરી હતી. એટલું જ નહીં, વોશિંગ્ટનના પ્રતિષ્ઠિત કેનેડી પર્ફોર્મિંગ આર્ટ્સ સેન્ટર સાથે પોતાનું નામ જોડવું અને ડલ્સ એરપોર્ટના નામ બદલવાના પ્રસ્તાવ બાદ હવે સીધું ચલણ પર હસ્તાક્ષર એ તેમની હાજરી મજબૂત કરવાની વ્યૂહરચના માનવામાં આવે છે. યાદ રહે કે કોરોના કાળમાં પણ તેમણે રાહત ચેક પર પોતાની સહી કરીને સૌને ચોંકાવ્યા હતા.
ટેકો, ટીકા અને કલેક્ટર્સમાં ઉત્સાહ
આ નિર્ણય પર મિશ્ર પ્રતિભાવો મળી રહ્યા છે. ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસેન્ટે આને ‘ગૌરવપૂર્ણ પહેલ’ ગણાવી છે, જ્યારે કેટલાક અર્થશાસ્ત્રીઓ આ પગલાને પ્રતીકાત્મક ગણાવી રહ્યા છે. જોકે, ન્યુમિસ્મેટિસ્ટ્સ (સિક્કા અને નોટોના સંગ્રાહકો) માં ભારે ઉત્સાહ છે. પૂર્વ ડાયરેક્ટર લેરી ફેલિક્સના મતે, ટ્રમ્પના હસ્તાક્ષર વાળી આ નોટો ભવિષ્યમાં અત્યંત દુર્લભ (Rare) બની શકે છે અને તેની કિંમત તેની ફેસ વેલ્યુ કરતા અનેકગણી વધી શકે છે.
વિવાદોનો છાંયો
અમેરિકામાં ચલણ પરના ફેરફારો હંમેશા વિવાદાસ્પદ રહ્યા છે. અગાઉ ઓબામા શાસનમાં $૨૦ ની નોટ પર હેરિયેટ ટબમેનનો ફોટો મૂકવાનો નિર્ણય લેવાયો હતો જે હજુ સુધી અમલી બન્યો નથી. હવે જ્યારે ટ્રમ્પના હસ્તાક્ષરનો નિર્ણય લેવાયો છે, ત્યારે વિપક્ષી નેતાઓ અને નાગરિક અધિકાર જૂથો આને રાષ્ટ્રપતિના વ્યક્તિગત પ્રચાર તરીકે જોઈ રહ્યા છે.
૨૭ માર્ચ ૨૦૨૬ ના આ દિવસે યુએસ ટ્રેઝરીના આ નિર્ણયે સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે અમેરિકા હવે એક નવા યુગમાં પ્રવેશી રહ્યું છે. શું આ નવી નોટો વિશ્વના અર્થતંત્રમાં ડોલરનો દબદબો જાળવી રાખશે કે પછી આ માત્ર એક રાજકીય દાવ સાબિત થશે, તે તો આવનારો સમય જ કહેશે. પરંતુ એક વાત નક્કી છે કે હવે દુનિયા જ્યારે પણ ડોલર હાથમાં લેશે, ત્યારે તેના પર ‘ટ્રમ્પ’ ના હસ્તાક્ષર તેની નજરે ચોક્કસ ચડશે.
