સમુદ્રમાં ઘેરાબંધી: શું એપ્રિલ 6 ના રોજ મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધના નગારા વાગશે?
દુનિયા અત્યારે એક એવા વળાંક પર ઉભી છે જ્યાં શાંતિ અને વિનાશ વચ્ચે માત્ર એક પાતળી રેખા બાકી રહી છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ભલે ઈરાન પરના હુમલાને 6 એપ્રિલ સુધી મુલતવી રાખવાની જાહેરાત કરી હોય, પરંતુ જે રીતે અમેરિકાએ સમુદ્રમાં પોતાના ‘યુદ્ધ જહાજોનો કાફલો’ (Armada) ગોઠવ્યો છે, તે જોતા સ્પષ્ટ લાગે છે કે આ કોઈ શાંતિની પ્રક્રિયા નથી, પણ તોફાન પહેલાની શાંતિ છે. અહેવાલ મુજબ, આ યુદ્ધ હજુ સમાપ્ત નથી થયું, પણ તે માત્ર ‘હાફ-ટાઈમ’ છે.
સમુદ્રમાં અમેરિકાની લોખંડી પકડ
અત્યારે વિશ્વના નકશા પર નજર કરીએ તો પર્શિયન ગલ્ફથી લઈને હિંદ મહાસાગર સુધી અમેરિકાએ કિલ્લેબંધી કરી લીધી છે. આ માત્ર કોઈ સામાન્ય સૈન્ય અભ્યાસ નથી. અમેરિકાનું સૌથી અત્યાધુનિક એરક્રાફ્ટ કેરિયર ‘જેરાલ્ડ ફોર્ડ’ ભૂમધ્ય સમુદ્રમાં તૈયાર ઉભું છે. બીજી તરફ, ‘યુએસએસ જ્યોર્જ બુશ’ જિબ્રાલ્ટરના કિનારે અને ‘અબ્રાહમ લિંકન’ ઓમાનના અખાતમાં અરબી સમુદ્રમાં તૈનાત છે.
આ સિવાય, ‘યુએસએસ ત્રિપોલી’ અને ‘યુએસએસ ન્યૂ ઓર્લિયન્સ’ જેવા વિશાળ જહાજો 4,000 મરીન કમાન્ડો સાથે દક્ષિણ હિંદ મહાસાગરમાં ઓર્ડરની રાહ જોઈ રહ્યા છે. આટલી મોટી સંખ્યામાં યુદ્ધ જહાજો અને વિમાનવાહક નૌકાઓની હાજરી એ વાતનો પુરાવો છે કે જો વાટાઘાટો નિષ્ફળ જશે, તો અમેરિકા અત્યંત આક્રમક મૂડમાં હશે.
ગલ્ફ દેશોનું દબાણ અને ટ્રમ્પની વ્યૂહરચના
આ સમગ્ર તણાવ પાછળ માત્ર અમેરિકા અને ઈરાનનો ઝઘડો નથી, પણ આરબ દેશોની સુરક્ષાનો પ્રશ્ન પણ જોડાયેલો છે. ગલ્ફના સુન્ની દેશો અત્યારે ઈરાનના IRGC (ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ) થી અત્યંત નારાજ છે. ઈરાન પર આરોપ છે કે તેણે આ દેશોના તેલના કુવાઓ અને સૈન્ય ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને નુકસાન પહોંચાડ્યું છે.
જો અમેરિકા અત્યારે પાછળ હટે, તો ગલ્ફ દેશોનો વિશ્વાસ અમેરિકા પરથી ઉઠી શકે છે. આથી જ ટ્રમ્પ પ્રશાસન પર દબાણ છે કે તેઓ ઈરાનને જડબાતોડ જવાબ આપે. વોશિંગ્ટનથી મળતા અહેવાલો મુજબ, ટ્રમ્પ પર્શિયન ગલ્ફમાં 10,000 થી વધુ સૈનિકો ઉતારી શકે છે જેથી ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (Strait of Hormuz) માં જહાજોની અવરજવર સુરક્ષિત રહી શકે.
અત્યાધુનિક હથિયારો અને સબમરીનનું જાળું
અમેરિકાએ માત્ર જહાજો જ નથી મોકલ્યા, પણ તેની પાસે 11 જેટલા ‘અર્લેહ બર્ક ક્લાસ’ ડિસ્ટ્રોયર્સ અને 1,000 થી વધુ ફાઈટર જેટ્સ પણ તૈયાર છે. આ સાથે જ, સમુદ્રની અંદર ‘લોસ એન્જલસ ક્લાસ’ની ન્યુક્લિયર પાવર્ડ સબમરીન પણ કાર્યરત છે, જે ઈરાની નૌકાદળના કોઈપણ હુમલાને પળવારમાં નિષ્ફળ બનાવી શકે છે.
કેટલાક નિષ્ણાતો માને છે કે જો અમેરિકા ઈરાનમાં સીધું યુદ્ધ છેડશે, તો તે વિયેતનામ જેવી સ્થિતિમાં ફસાઈ શકે છે. પરંતુ અત્યારની સૈન્ય તાકાત અને ઈઝરાયેલના સમર્થનને જોતા, અમેરિકાનું પલ્લું ઘણું ભારે દેખાય છે. ઈઝરાયેલ પાસે પણ અત્યાધુનિક હથિયારોનો ભંડાર છે જે કોઈપણ સમયે આ યુદ્ધમાં જોડાઈ શકે છે.
આગામી દિવસોમાં શું થશે?
6 એપ્રિલની તારીખ અત્યારે સમગ્ર વિશ્વ માટે ચર્ચાનો વિષય બની છે. જો રાજદ્વારી સ્તરે વાતચીત સફળ ન થઈ, તો અમેરિકા ઈરાની કિનારાઓ અને ટાપુઓ પર કબ્જો જમાવવાની દિશામાં આગળ વધી શકે છે. ઈરાન માટે આ અસ્તિત્વની લડાઈ હશે, જ્યારે અમેરિકા માટે આ પોતાની વૈશ્વિક મહાસત્તાની છબી જાળવી રાખવાનો પ્રશ્ન છે.
