યુદ્ધ વચ્ચે ટ્રમ્પની ‘ખાર્ગ આઈલેન્ડ’ કબજે કરવાની ધમકીથી મોંઘવારીનો ભડકો.
મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધના ૩૧મા દિવસે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે એક સનસનાટીભર્યો ખુલાસો કર્યો છે. ‘ફાઇનાન્સિયલ ટાઇમ્સ’ ને આપેલા ઇન્ટરવ્યુમાં ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ સંકેત આપ્યો છે કે અમેરિકા ઈરાનના સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ નિકાસ કેન્દ્ર ‘ખાર્ગ ટાપુ’ (Kharg Island) પર કબજો મેળવવાનું વિચારી રહ્યું છે. ટ્રમ્પના આ નિવેદને રશિયા અને ચીન સહિતના દેશોની ચિંતામાં વધારો કર્યો છે.
ખાર્ગ ટાપુ કેમ મહત્વનો છે?
ઈરાનનું આશરે ૯૦% થી વધુ ક્રૂડ ઓઈલ ખાર્ગ ટાપુ પર આવેલા ટર્મિનલ દ્વારા જ નિકાસ થાય છે. જો અમેરિકા આ ટાપુ પર કબજો જમાવે, તો ઈરાનની આર્થિક કરોડરજ્જુ સંપૂર્ણપણે ભાંગી શકે છે. ટ્રમ્પે આ વ્યૂહરચનાની સરખામણી વેનેઝુએલાના ઓપરેશન સાથે કરી છે, જ્યાં જાન્યુઆરી ૨૦૨૬માં અમેરિકાએ કડક કાર્યવાહી કરી હતી.
તેલના ભાવમાં ભડકો: સામાન્ય માણસ પર બોજ
ટ્રમ્પના આ નિવેદનની સીધી અસર આજે એશિયન બજારોમાં જોવા મળી છે. સોમવાર, ૩૦ માર્ચ ૨૦૨૬ ના રોજ સવારે બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પ્રતિ બેરલ $૧૧૬ ના સ્તરે પહોંચી ગયા છે. યુદ્ધ શરૂ થયા પછીનું આ સૌથી ઊંચું સ્તર છે. જો ખાર્ગ ટાપુ પર હુમલો કે કબજો થાય છે, તો નિષ્ણાતો માને છે કે તેલના ભાવ $૧૫૦ ને પણ પાર કરી શકે છે, જેની સીધી અસર ભારતમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ પર પડશે.
લશ્કરી જમાવટ અને “મૂર્ખ લોકો” પર કટાક્ષ
ટ્રમ્પે ઇન્ટરવ્યુમાં વિરોધીઓ પર પ્રહાર કરતા કહ્યું, “સાચું કહું તો, ઈરાનનું તેલ કબજે કરવું એ મારું પ્રિય કામ છે. પરંતુ અમેરિકામાં કેટલાક ‘મૂર્ખ લોકો’ મને પૂછે છે કે હું આ કેમ કરું છું? તેઓ નથી સમજતા કે આનાથી અમેરિકા કેટલું શક્તિશાળી બનશે.”
પેન્ટાગોને પણ આક્રમક વલણ અપનાવતા મધ્ય પૂર્વમાં ૧૦,૦૦૦ વધારાના સૈનિકો તૈનાત કરવાનો આદેશ આપ્યો છે. આશરે ૨,૨૦૦ મરીન અને ૮૨મા એરબોર્ન ડિવિઝનના જવાનો ખાર્ગ ટાપુની આસપાસના વિસ્તારમાં ગમે ત્યારે ભૂમિ કાર્યવાહી (Ground Operation) શરૂ કરી શકે છે.
પાકિસ્તાનની મધ્યસ્થી અને સમજૂતીની આશા
એક તરફ યુદ્ધની તૈયારીઓ છે, તો બીજી તરફ ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે પાકિસ્તાન દ્વારા ઈરાન સાથે પરોક્ષ વાટાઘાટોમાં પ્રગતિ થઈ રહી છે. ટ્રમ્પના મતે, ઈરાન હવે નબળું પડ્યું છે અને તેલનો સોદો અથવા યુદ્ધવિરામ ખૂબ જ ટૂંક સમયમાં થઈ શકે છે. જોકે, ખાર્ગ ટાપુ પર અમેરિકી સૈનિકોની હાજરીની વાત ઈરાન ક્યારેય સ્વીકારે તેમ લાગતું નથી.
૩૦ માર્ચ ૨૦૨૬ નો આ દિવસ વિશ્વ માટે આર્થિક અને લશ્કરી રીતે અત્યંત જોખમી સાબિત થઈ રહ્યો છે. ટ્રમ્પની ‘તેલ માટે કબજો’ કરવાની નીતિ મધ્ય પૂર્વના નકશાને બદલી શકે છે. ભારત જેવા દેશો માટે તેલના વધતા ભાવ અને સપ્લાય ચેઈન ખોરવાવી એ મોટી ચિંતાનો વિષય છે.
