હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર ઈરાનનો કબ્જો: ભારતને ગણાવ્યું ‘સાચો મિત્ર’; LPG અને તેલના ટેન્કરોને મળી લીલી ઝંડી
મધ્ય પૂર્વમાં વધતા જતા વૈશ્વિક તણાવ અને યુદ્ધની સ્થિતિ વચ્ચે, ઈરાને ભારત માટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ વ્યૂહાત્મક રાહતની જાહેરાત કરી છે. વિશ્વના કુલ ઉર્જા પુરવઠાનો ૨૦ ટકા હિસ્સો જે માર્ગ પરથી પસાર થાય છે તે ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ’ પર હવે ઈરાને પોતાના નિયમો લાગુ કર્યા છે. જોકે, ઈરાને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ભારત તેના માટે કોઈ સામાન્ય દેશ નથી, પણ એક “વિશ્વસનીય મિત્ર” છે.
“ભારતીય મિત્રો સુરક્ષિત હાથોમાં છે”
ભારતમાં સ્થિત ઈરાની દૂતાવાસે આજે સત્તાવાર રીતે જણાવ્યું છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા ભારતીય જહાજો, નાગરિકો અને ખલાસીઓને ચિંતા કરવાની કોઈ જરૂર નથી. ઈરાને ખાતરી આપી છે કે ભારતીય ધ્વજ ધરાવતા જહાજોને આ માર્ગ પર કોઈ પણ પ્રકારની અડચણ વિના પસાર થવા દેવામાં આવશે. ઈરાની વિદેશ પ્રધાન અબ્બાસ અરાઘચીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે, “અમે હવે હોર્મુઝ પર સાર્વભૌમત્વ મેળવી લીધું છે અને આ માર્ગ અમારા પ્રદેશમાં આવતો હોવાથી હવે અમારા પોતાના નિયમો લાગુ થશે.”
Our Indian friends are in safe hands, no worries 😉 https://t.co/5NqoSFlDPQ
— Iran in India (@Iran_in_India) April 1, 2026
કોના માટે રસ્તો ખુલ્લો અને કોના માટે બંધ?
ઈરાને તેની નવી શિપિંગ નીતિ જાહેર કરતા જણાવ્યું છે કે:
મિત્ર રાષ્ટ્રો: ભારત, ચીન, રશિયા, પાકિસ્તાન અને ઈરાક જેવા દેશોના જહાજોને ‘સેફ કોરિડોર’ (સુરક્ષિત માર્ગ) આપવામાં આવશે.
પ્રતિબંધિત રાષ્ટ્રો: અમેરિકા અને તેના સાથી પશ્ચિમી દેશો માટે આ માર્ગ હવે બંધ છે.
ભારત માટે આ કેમ મોટી જીત છે?
ભારત તેની ઉર્જા જરૂરિયાતો માટે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર અત્યંત નિર્ભર છે:
ક્રૂડ ઓઇલ: ભારત તેના ૮૫% ક્રૂડ ઓઇલની આયાત કરે છે, જેનો મોટો હિસ્સો ઈરાક, સાઉદી અરેબિયા અને UAE માંથી આ માર્ગે જ આવે છે.
LPG પુરવઠો: ભારત વિશ્વનો બીજો સૌથી મોટો LPG વપરાશકાર છે અને આપણો ૫૦% ગેસ પુરવઠો આ સામુદ્રધુનીમાંથી પસાર થાય છે.
મોંઘવારી પર લગામ: તાજેતરના તણાવને લીધે શિપિંગ વીમાના પ્રીમિયમ વધી ગયા હતા, જેનાથી તેલના ભાવ આસમાને પહોંચ્યા હતા. હવે જો પુરવઠો સામાન્ય થશે, તો ભારતમાં પેટ્રોલ, ડીઝલ અને ગેસના ભાવમાં ઘટાડો થઈ શકે છે.
ફસાયેલા ૧૯ જહાજોની સ્થિતિ
ભારતના વિદેશ મંત્રાલય અને બંદરો તથા શિપિંગ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, હોર્મુઝમાં ભારત આવતા કુલ ૧૯ જહાજો ફસાયેલા છે. જેમાંથી:
૧૦ વિદેશી ધ્વજવાળા જહાજો: જેમાં ૩ LPG, ૪ ક્રૂડ ઓઇલ અને ૩ LNG ટેન્કરો છે.
ભારતીય જહાજો: તાજેતરમાં ૯૪,૦૦૦ ટન LPG લઈને આવતા ‘BW ટાયર’ અને ‘BW એલ્મ’ જેવા જહાજોએ સફળતાપૂર્વક આ માર્ગ પાર કર્યો છે. ઈરાનની આ નવી જાહેરાત બાદ બાકીના ફસાયેલા જહાજો પણ ટૂંક સમયમાં ભારત પહોંચશે તેવી આશા છે.
૩ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ ઈરાનનું આ નિવેદન ભારતની સફળ વિદેશ નીતિનું પરિણામ છે. જ્યારે પાડોશી દેશો ઉર્જા સંકટનો સામનો કરી રહ્યા છે, ત્યારે ભારતની ઈરાન સાથેની મિત્રતા દેશના રસોડા અને ગાડીઓના બળતણને સુરક્ષિત રાખવામાં મદદરૂપ સાબિત થઈ રહી છે.
