મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધના ભણકારા: ઈરાને અમેરિકાનું અદ્યતન F-35 જેટ તોડી પાડ્યું; પાયલોટને બંધી બનાવ્યાનો દાવો, વિશ્વ પર ત્રીજા વિશ્વયુદ્ધનું સંકટ
પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલો સંઘર્ષ હવે અનિયંત્રિત બની રહ્યો છે. શુક્રવારે (૩ એપ્રિલ, ૨૦૨૬) ઈરાને એક સનસનાટીભર્યો દાવો કર્યો છે કે તેણે અમેરિકાના અત્યંત આધુનિક એવા પાંચમી પેઢીના સ્ટીલ્થ F-35 ફાઇટર જેટને તોડી પાડ્યું છે. પુલ પર થયેલા હુમલા બાદ ઈરાન અત્યંત ઘાતક મોડમાં છે અને આ હુમલાને અમેરિકા માટે મોટો સૈન્ય આંચકો માનવામાં આવી રહ્યો છે.
F-35 ને તોડી પાડવાનો ઈરાનનો મોટો દાવો
ઈરાની મીડિયા અને સૈન્ય સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, અમેરિકાનું આ વિમાન ઈરાની હવાઈ ક્ષેત્રનું ઉલ્લંઘન કરી રહ્યું હતું ત્યારે તેને તોડી પાડવામાં આવ્યું હતું. મહત્વની વાત એ છે કે, ઈરાને માત્ર વિમાન તોડી પાડ્યું હોવાનો જ નહીં, પરંતુ તેના પાયલોટને જીવતો પકડી લીધો હોવાનો પણ દાવો કર્યો છે. આ પાંચમી પેઢીનું ‘સ્ટીલ્થ’ વિમાન છે, જે રડારમાં ઝડપાતું નથી, તેમ છતાં ઈરાની ડિફેન્સ સિસ્ટમે તેને તોડી પાડતા રક્ષણ નિષ્ણાતોમાં અનેક સવાલો ઉભા થયા છે.
પુલ હુમલા બાદ ઈરાનનું કડક વલણ
તાજેતરમાં જ ઈરાનમાં એક મહત્વના પુલ પર થયેલા હુમલામાં ભારે જાનહાનિ થઈ હતી, જેનો આરોપ ઈરાને અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ પર લગાવ્યો હતો. આ ઘટના બાદ ઈરાની સર્વોચ્ચ નેતૃત્વએ ‘કઠોર બદલો’ લેવાની ચેતવણી આપી હતી. શુક્રવારની આ કાર્યવાહી તે બદલાની શ્રેણીનો જ એક ભાગ હોવાનું માનવામાં આવે છે. ઈરાનના આક્રમક વલણને કારણે હવે પશ્ચિમ એશિયામાં અમેરિકી ઠેકાણાઓ પર જોખમ વધી ગયું છે.
અમેરિકાની પ્રતિક્રિયાની રાહ
જોકે, પેન્ટાગોન અથવા વ્હાઇટ હાઉસ તરફથી હજુ સુધી આ બાબતે કોઈ સત્તાવાર પુષ્ટિ કરવામાં આવી નથી. પરંતુ જો ઈરાનનો દાવો સાચો સાબિત થાય અને અમેરિકન પાયલોટ ઈરાની કસ્ટડીમાં હોય, તો રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પ્રશાસન કોઈ મોટો સૈન્ય નિર્ણય લઈ શકે છે. અગાઉ પણ આવા તણાવ દરમિયાન બંને દેશો યુદ્ધની નજીક પહોંચી ગયા હતા, પરંતુ આ વખતે સ્થિતિ વધુ ગંભીર જણાય છે.
વૈશ્વિક અસર અને તેલના ભાવ
આ સમાચાર પ્રસરતા જ વિશ્વભરમાં ખળભળાટ મચી ગયો છે.
-
ક્રૂડ ઓઈલ: હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં પહેલેથી જ તણાવ છે, ત્યારે આ ઘટનાને કારણે કાચા તેલના ભાવમાં અચાનક ઉછાળો આવી શકે છે.
-
શેરબજાર: એશિયન અને યુરોપિયન શેરબજારોમાં ઘટાડો નોંધાયો છે, કારણ કે રોકાણકારોને ‘ત્રીજા વિશ્વયુદ્ધ’ જેવી સ્થિતિનો ડર સતાવી રહ્યો છે.
-
દરિયાઈ સુરક્ષા: મરીન ટ્રાફિક અને વેપારી જહાજો માટે આ માર્ગ હવે અત્યંત જોખમી બની ગયો છે.
ભારત માટે ચિંતાનો વિષય
ભારત માટે આ સંઘર્ષ ચિંતાનો વિષય છે કારણ કે ખાડી દેશોમાં ૧ કરોડથી વધુ ભારતીયો વસે છે. જો યુદ્ધ ફાટી નીકળે તો આ નાગરિકોની સુરક્ષા અને ભારતની ઉર્જા જરૂરિયાતો પર મોટી અસર પડી શકે છે. ભારત અત્યારે સ્થિતિ પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યું છે અને બંને પક્ષોને સંયમ રાખવા અપીલ કરી રહ્યું છે.
૩ એપ્રિલ ૨૦૨૬ નો આ દિવસ ઈતિહાસમાં એક ગંભીર વળાંક તરીકે નોંધાઈ શકે છે. જો ઈરાન પાયલોટના વીડિયો કે તસવીરો જાહેર કરે છે, તો અમેરિકા પર વળતો હુમલો કરવાનું દબાણ વધશે. હવે સમગ્ર વિશ્વની નજર વોશિંગ્ટન અને તેહરાન વચ્ચેની આગામી હિલચાલ પર ટકેલી છે.
