અમેરિકન અને પાકિસ્તાની અખબારોના દાવાઓને ઈરાને ગણાવ્યા પાયાવિહોણા, જાણો સત્ય.
મધ્ય પૂર્વમાં ૨૮ ફેબ્રુઆરીથી શરૂ થયેલું ભીષણ યુદ્ધ હવે રાજદ્વારી મોરચે પણ જટિલ બની રહ્યું છે. શનિવાર, ૪ એપ્રિલના રોજ ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ એક મહત્વપૂર્ણ નિવેદન જારી કરીને તે તમામ અહેવાલોને નકારી કાઢ્યા છે જેમાં દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે ઈરાને પાકિસ્તાન સાથે વાતચીત કરવાનો ઇનકાર કર્યો છે. અરાઘચીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે ઈરાન ક્યારેય પાકિસ્તાનની મુલાકાત લેવાની વિરુદ્ધ નથી, પરંતુ મુદ્દો યુદ્ધના કાયમી ઉકેલનો છે.
મીડિયા રિપોર્ટ્સ અને ઈરાનનો પલટવાર
છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી પાકિસ્તાની અખબાર ‘ધ એક્સપ્રેસ ટ્રિબ્યુન’ અને અમેરિકન અખબાર ‘ધ વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલ’ માં એવા અહેવાલો પ્રસિદ્ધ થયા હતા કે અમેરિકા સાથેની શાંતિ વાટાઘાટો માટે ઈરાને છેલ્લી ઘડીએ ઈસ્લામાબાદ આવવાની ના પાડી દીધી હતી. અબ્બાસ અરાઘચીએ X (ટ્વિટર) પર આકરા શબ્દોમાં લખ્યું, “અમેરિકન અને પાકિસ્તાની મીડિયા દ્વારા ઈરાનની સ્થિતિને ખોટી રીતે રજૂ કરવામાં આવી રહી છે. અમે મધ્યસ્થી કરવાના પાકિસ્તાનના પ્રયાસો માટે આભારી છીએ. અમારી ચિંતા માત્ર એ છે કે આ લાદવામાં આવેલા યુદ્ધનો અંત કાયમી અને સન્માનજનક હોવો જોઈએ.”
ઇશાક ડારની પ્રતિક્રિયા: “આભાર ભાઈ”
અરાઘચીની આ સ્પષ્ટતા બાદ પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી ઇશાક ડારે તાત્કાલિક પ્રતિસાદ આપ્યો હતો. તેમણે અરાઘચીને “પ્રિય ભાઈ” સંબોધીને આ સ્પષ્ટતા બદલ આભાર માન્યો હતો. આ ઘટનાક્રમ સૂચવે છે કે ઈરાન અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના રાજદ્વારી સંબંધોમાં મીડિયા રિપોર્ટ્સને કારણે જે તિરાડ પડવાની શક્યતા હતી, તેને બંને દેશોએ સમયસર સંભાળી લીધી છે.
પાકિસ્તાન-ચીનની ‘૫-મુદ્દાની પહેલ’
પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા તાહિર અંદ્રાબીએ જણાવ્યું હતું કે, વિદેશ મંત્રી ઇશાક ડારની તાજેતરની બેઇજિંગ મુલાકાત દરમિયાન ચીન અને પાકિસ્તાને સંયુક્ત રીતે ‘૫-મુદ્દાનો શાંતિ પ્રસ્તાવ’ તૈયાર કર્યો છે. આ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય પશ્ચિમ એશિયામાં સ્થિરતા લાવવાનો છે. પાકિસ્તાન માને છે કે તે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે એક સેતુ બની શકે છે, જો બંને પક્ષો અર્થપૂર્ણ વાટાઘાટો માટે તૈયાર હોય.
અમેરિકાનો પ્રસ્તાવ અને ઈરાનનું વલણ
એક તરફ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને અમેરિકી પ્રશાસન દાવો કરી રહ્યા છે કે ઈરાન નબળું પડ્યું છે અને વાતચીત કરવા તૈયાર છે, બીજી તરફ તેહરાને આક્રમક વલણ અપનાવ્યું છે. ઈરાને ૪૮ કલાકના યુદ્ધવિરામ માટેના અમેરિકી પ્રસ્તાવને સત્તાવાર રીતે ફગાવી દીધો છે. ઈરાનનું કહેવું છે કે ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ જે રીતે તેમના નેતાઓની હત્યા કરવામાં આવી છે, ત્યારબાદ માત્ર ૪૮ કલાકનો યુદ્ધવિરામ પૂરતો નથી. તેહરાન આ યુદ્ધનો નિર્ણાયક અંત ઈચ્છે છે.
શું પાકિસ્તાન મધ્યસ્થી કરવામાં સફળ થશે?
૪ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ની વર્તમાન સ્થિતિ જોતા, પાકિસ્તાન માટે મધ્યસ્થી કરવી કાંટાની રાહ સમાન છે. એક તરફ અમેરિકાનું દબાણ છે અને બીજી તરફ પડોશી દેશ ઈરાન સાથેના જૂના સંબંધો. જોકે, ઈરાનના વિદેશ મંત્રીની સ્પષ્ટતા બાદ હવે આશા જાગી છે કે ભવિષ્યમાં ઈસ્લામાબાદ ખાતે કોઈ ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક યોજાઈ શકે છે, જે યુદ્ધને રોકવામાં મદદરૂપ સાબિત થાય.
વૈશ્વિક રાજકારણમાં જ્યારે યુદ્ધ ચરમસીમાએ હોય, ત્યારે મીડિયા રિપોર્ટ્સ ઘણીવાર ગેરસમજ પેદા કરે છે. ઈરાન અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના આ તાજેતરના પત્રવ્યવહારે સાબિત કર્યું છે કે બંને દેશો એકબીજાની રાજદ્વારી મર્યાદાઓને સમજે છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે શું અમેરિકા પોતાની શરતોમાં ફેરફાર કરીને ફરીથી વાટાઘાટોના ટેબલ પર આવશે કે કેમ.
