ડિગ્રી નહીં પણ ‘સ્કિલ્સ’નો જમાનો! જાણો કયા ક્ષેત્રોમાં ફ્રેશર્સ માટે ખૂલ્યા નોકરીના દ્વાર
ભારતનું જોબ માર્કેટ એક મોટા પરિવર્તન (Transformation) ના સમયગાળામાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. અત્યાર સુધી એવું માનવામાં આવતું હતું કે કરિયરની ગેરંટી માત્ર આઈટી (IT) અને ટેક ફિલ્ડમાં જ છે, પરંતુ બદલાતા સમયની સાથે નવી ઈન્ડસ્ટ્રીઝે પોતાનું સ્થાન બનાવી લીધું છે. આ જ કારણ છે કે હવે ફ્રેશ ગ્રેજ્યુએટ્સ કોઈપણ સ્પેશિયલ ટેકનિકલ કોર્સ કર્યા વગર પણ શાનદાર નોકરીઓમાં ડગ માંડી રહ્યા છે.
નીતિ આયોગના તાજેતરના સર્વે મુજબ, હોસ્પિટાલિટી, ફાઈનાન્શિયલ સર્વિસીસ, હેલ્થકેર, બિઝનેસ પ્રોસેસ મેનેજમેન્ટ (BPM) અને ડિજિટલ માર્કેટિંગ જેવા સેક્ટર્સમાં ફ્રેશર્સની ડિમાન્ડ ઝડપથી વધી છે. ખાસ વાત એ છે કે આ ક્ષેત્રોમાં એન્ટ્રી લેવા માટે હંમેશા ટેકનિકલ ડિગ્રીની જરૂર હોતી નથી, પરંતુ તમારી પ્રેક્ટિકલ સ્કિલ્સ, કોમ્યુનિકેશન અને ડિજિટલ સમજ વધુ મહત્વ ધરાવે છે.
રોજગારનું નવું પાવરહાઉસ: સર્વિસ સેક્ટર
નીતિ આયોગનો રિપોર્ટ એક ખૂબ જ રસપ્રદ આંકડો રજૂ કરે છે. વર્ષ 2017-18 થી 2023-24 વચ્ચે સર્વિસ સેક્ટરમાં અંદાજે 4 કરોડ (40 મિલિયન) નવી નોકરીઓ ઉમેરાઈ છે. આજે આ સેક્ટર ભારતના લગભગ 18.8 કરોડ લોકોને રોજગારી આપી રહ્યું છે.
કુલ રોજગારનો લગભગ 30% હિસ્સો એકલા સર્વિસ સેક્ટરમાંથી આવે છે. કૃષિ (Agriculture) પછી આ દેશનું બીજું સૌથી મોટું રોજગાર આપતું ક્ષેત્ર બની ગયું છે. આનો સીધો અર્થ એ છે કે જો તમે ફાઈનાન્સ, હેલ્થકેર, ટૂરિઝમ કે બિઝનેસ સર્વિસીસમાં રસ ધરાવો છો, તો તમારી પાસે કરિયર બનાવવા માટે અગણિત તકો છે.
ડિગ્રી નહીં, હવે ‘સ્કિલ્સ’નો દબદબો છે
એ સમય જતો રહ્યો જ્યારે માત્ર માર્કશીટ જોઈને નોકરી મળી જતી હતી. હવે કંપનીઓ તમારી ડિગ્રી કરતા એ વાત પર વધુ ધ્યાન આપે છે કે તમે કામને કેટલી સમજદારીથી પતાવી શકો છો. કંપનીઓની પસંદગીના માપદંડ હવે આ ચાર મુખ્ય સ્કિલ્સ બની ગયા છે:
-
ડિજિટલ સ્કિલ્સ: તમને કોડિંગ ન આવડતું હોય તો ચાલે, પરંતુ બેઝિક ટૂલ્સ, એઆઈ (AI) નો ઉપયોગ અને ઈન્ટરનેટની સારી સમજ હોવી અનિવાર્ય છે.
-
કોમ્યુનિકેશન અને ભાષા: પોતાની વાત સ્પષ્ટ રીતે રજૂ કરવી અને અંગ્રેજી ભાષા પર પકડ આજની જરૂરિયાત બની ગઈ છે.
-
એનાલિટિકલ થિંકિંગ: ડેટાને જોઈને તેને સમજવો અને તેના આધારે નિર્ણયો લેવા.
-
પ્રોબ્લેમ સોલ્વિંગ અને ટીમવર્ક: મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં રસ્તો કાઢવો અને ટીમ સાથે મળીને કામ કરવું.
આ કરિયર ઓપ્શન્સમાં છે જબરદસ્ત ડિમાન્ડ
આ કરિયર ઓપ્શન્સમાં છે જબરદસ્ત ડિમાન્ડજો તમે જોબ સર્ચ કરી રહ્યા છો અથવા કરિયર બદલવાનું વિચારી રહ્યા છો, તો આ ક્ષેત્રો પર નજર જરૂર નાખો:
-
BPM (બિઝનેસ પ્રોસેસ મેનેજમેન્ટ): આમાં કસ્ટમર સપોર્ટ, ઓપરેશન્સ અને પ્રોસેસ એસોસિયેટ જેવા રોલ સામેલ છે.
-
ડિજિટલ માર્કેટિંગ: SEO, સોશિયલ મીડિયા મેનેજમેન્ટ, કન્ટેન્ટ ક્રિએશન અને ઓનલાઈન જાહેરાતના ક્ષેત્રમાં નિષ્ણાત યુવાનોની ભારે અછત છે.
-
ફાઈનાન્શિયલ અને ઈન્સ્યોરન્સ સર્વિસીસ: રિલેશનશિપ મેનેજર અને ફાઈનાન્શિયલ એડવાઈઝર તરીકે કરિયર બનાવવાની અપાર સંભાવનાઓ છે.
-
હેલ્થકેર એડમિનિસ્ટ્રેશન: ડોક્ટર સિવાય પણ હોસ્પિટલ મેનેજમેન્ટ, ડેટા કોઓર્ડિનેશન અને એડમિનિસ્ટ્રેટિવ રોલમાં ઘણી નોકરીઓ છે.
-
હોસ્પિટાલિટી અને ટૂરિઝમ: હોટલ મેનેજમેન્ટ, ટ્રાવેલ પ્લાનિંગ અને ઈવેન્ટ મેનેજમેન્ટ ફરીથી તેજીમાં છે.
-
રિયલ એસ્ટેટ: પ્રોપર્ટી કન્સલ્ટન્ટ અને પ્રોજેક્ટ મેનેજમેન્ટમાં હવે પ્રોફેશનલ લોકોની માંગ વધી રહી છે.
સરકાર પણ સ્કીલિંગ પર આપી રહી છે ભાર
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે હવે ફોકસ ‘ડિગ્રી’ થી હટીને ‘સ્કિલ્સ’ તરફ શિફ્ટ થઈ ગયું છે. ભારત સરકાર પણ આ દિશામાં ખૂબ સક્રિય છે. કૌશલ્ય વિકાસ મંત્રાલય (MSDE) દ્વારા ચલાવવામાં આવતા પ્રોગ્રામ્સ અને શ્રમ નીતિમાં કરવામાં આવેલા ફેરફારો વર્કફોર્સને તૈયાર કરવામાં મદદ કરી રહ્યા છે.
ભવિષ્ય કોનું છે?
તેમાં કોઈ શંકા નથી કે આઈટી અને એન્જિનિયરિંગ હંમેશા મહત્વપૂર્ણ રહેશે, પરંતુ હવે તેઓ ‘એકમાત્ર’ વિકલ્પ નથી. જો તમારી પાસે સારી વાતચીત કરવાની કળા છે, તમે સમસ્યાઓ ઉકેલતા જાણો છો અને ટેકનોલોજી સાથે તાલમેલ બેસાડી શકો છો, તો આખું માર્કેટ તમારું સ્વાગત કરવા તૈયાર છે.
સફળતા હવે એ વાત પર નિર્ભર નથી કરતી કે તમે શું ભણ્યા છો, પરંતુ એ વાત પર નિર્ભર કરે છે કે તમે શું ‘કરી’ શકો છો.
