અફઘાનિસ્તાનમાં હવે ટીવી, મોબાઈલ અને ટ્રેન જેવા શબ્દો બદલાશે: જાણો કેમ લેવાયો આ મોટો નિર્ણય?
અફઘાનિસ્તાનની તાલિબાન સરકારે દેશની વહીવટી અને સત્તાવાર ભાષામાં આમૂલ પરિવર્તન લાવવાની દિશામાં એક મહત્વનું પગલું ભર્યું છે. તાલિબાન શાસન દ્વારા હવે રોજિંદા જીવનમાં વપરાતા અંગ્રેજી અને અન્ય વિદેશી શબ્દોને હટાવીને તેના સ્થાને સ્થાનિક વિકલ્પો શોધવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે. આ નિર્ણય પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય અફઘાનિસ્તાનની સાંસ્કૃતિક અને ભાષાકીય ઓળખને મજબૂત કરવાનો હોવાનું કહેવાય છે.
તાલિબાન નેતાનો નવો ફરમાન
તાલિબાનના સર્વોચ્ચ નેતા મૌલવી હેબતુલ્લા અખુંદઝાદાએ રવિવારથી જ આ નવો આદેશ અમલી બનાવ્યો છે. આ ફરમાન મુજબ, હવે સરકારી દસ્તાવેજો, વહીવટી કામકાજ અને જાહેર વ્યવહારમાં ‘ટીવી’, ‘મોબાઈલ’ અને ‘ટ્રેન’ જેવા લોકપ્રિય વિદેશી શબ્દોનો ઉપયોગ ટાળવામાં આવશે. આ શબ્દોના સ્થાને અફઘાનિસ્તાનની સ્થાનિક ભાષાઓ (પશ્તો અને દારી) માંથી યોગ્ય શબ્દો શોધવામાં આવશે.
શબ્દોની પસંદગી માટે ખાસ સમિતિની રચના
આ પ્રક્રિયાને વ્યવસ્થિત રીતે પાર પાડવા માટે તાલિબાન સરકારે એક ઉચ્ચસ્તરીય સમિતિની રચના કરી છે. આ સમિતિમાં નીચે મુજબના વિભાગોના નિષ્ણાતોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે:
- ન્યાય મંત્રાલય (નેતૃત્વ હેઠળ)
- શિક્ષણ અને ઉચ્ચ શિક્ષણ મંત્રાલય
- માહિતી અને સંસ્કૃતિ મંત્રાલય
- સાયન્સ એકેડમી અને વહીવટી વિભાગના અધિકારીઓ
આ સમિતિ વિવિધ ક્ષેત્રોમાં વપરાતા વિદેશી શબ્દોનું મૂલ્યાંકન કરશે અને તેના માટે સચોટ સ્થાનિક વિકલ્પો સૂચવશે. સમિતિ દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવેલી ભલામણો પર અંતિમ મહોર મૌલવી હેબતુલ્લા અખુંદઝાદા મારશે.
દરેક વિભાગે તૈયાર કરવી પડશે યાદી
તાલિબાન સરકારે તમામ સરકારી એજન્સીઓ અને વિભાગોને આદેશ આપ્યો છે કે તેઓ પોતપોતાના વિભાગમાં વપરાતા વિદેશી શબ્દોની યાદી તૈયાર કરે. આ યાદી સમિતિને સોંપવામાં આવશે, જે બાદ તે શબ્દોના સ્થાનિક પર્યાય નક્કી કરવામાં આવશે. એકવાર નવા શબ્દો નક્કી થઈ ગયા પછી, તમામ સરકારી પત્રવ્યવહાર અને વહીવટી કામકાજમાં તે નવા શબ્દોનો ઉપયોગ ફરજિયાત રહેશે.
ઇતિહાસનું પુનરાવર્તન: અગાઉના પ્રયાસો
અફઘાનિસ્તાનમાં ભાષાની શુદ્ધતા જાળવવાના પ્રયાસો આ નવા નથી. અગાઉના શાસકોએ પણ વિદેશી પ્રભાવ ઘટાડવા માટે આવા પ્રયત્નો કર્યા હતા. વર્ષ 2012 માં તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ હામિદ કરઝઈએ પણ વિદેશી શબ્દો હટાવવા માટે આદેશ જારી કર્યો હતો, પરંતુ તે સમયે કડક અમલીકરણના અભાવે આ ફેરફારો મર્યાદિત રહ્યા હતા. જોકે, વર્તમાન તાલિબાન સરકાર આ બાબતે ખૂબ જ ગંભીર દેખાઈ રહી છે.
અંગ્રેજી બેનરો અને બોર્ડ પર અગાઉથી જ તરાપ
છેલ્લા પાંચ વર્ષોમાં તાલિબાને શહેર સ્તરે વિદેશી ભાષાના પ્રભાવને ઘટાડવા માટે અનેક પગલાં લીધાં છે. અફઘાનિસ્તાનના ઘણા શહેરોમાં નગરપાલિકાઓએ અંગ્રેજી કે અન્ય વિદેશી ભાષાના હોર્ડિંગ્સ, બેનરો અને બિલબોર્ડ્સ હટાવી દીધા છે. તાજેતરમાં જ અંગ્રેજી શબ્દોને અરબી નામોથી બદલવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ તેનાથી અરબી શબ્દોનું પ્રમાણ વધી ગયું હોવાનું ધ્યાને આવતા હવે સ્થાનિક ભાષા પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે.
