શું ભારતનો રૂપિયો બનશે ‘કિંગ’? ડોલર 4 અઠવાડિયાના સૌથી નીચલા સ્તરે, એશિયાઈ બજારોમાં તેજી!
દુનિયાભરના બજારો માટે બુધવારની સવાર એક મોટી રાહત લઈને આવી છે. છેલ્લા ઘણા સમયથી ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે જે તણાવની તલવાર લટકી રહી હતી, તે હાલમાં મ્યાન થતી દેખાઈ રહી છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા ઈરાન સાથે ‘કામચલાઉ યુદ્ધવિરામ’ (Ceasefire) ની જાહેરાત બાદ માત્ર ગ્લોબલ સેન્ટિમેન્ટ જ નથી સુધર્યા, પરંતુ એશિયાઈ ચલણો (Asian Currencies) માં પણ જબરદસ્ત ઉછાળો જોવા મળ્યો છે.
આ શાંતિ વાટાઘાટો વચ્ચે કાચું તેલ (Crude Oil) પણ ધડામ દઈને નીચે પડ્યું છે, જેનો સીધો ફાયદો ભારત જેવા તેલ આયાત કરતા દેશોને મળી રહ્યો છે. ચાલો વિગતવાર સમજીએ કે આ એક નિર્ણયે વિશ્વભરની અર્થવ્યવસ્થાઓ અને કરન્સી માર્કેટની ચાલ કેવી રીતે બદલી નાખી છે.
ટ્રમ્પનો ‘માસ્ટરસ્ટ્રોક’: ઈરાન સાથે 2 અઠવાડિયાનો યુદ્ધવિરામ
બુધવારે વહેલી સવારે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે એક ચોંકાવનારી પરંતુ રાહત આપનારી જાહેરાત કરી. તેમણે જણાવ્યું કે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે બે અઠવાડિયાનો “ડબલ-સાઇડેડ” યુદ્ધવિરામ નક્કી થયો છે. આ જાહેરાત એવા સમયે થઈ જ્યારે અમેરિકા દ્વારા આપવામાં આવેલી સમયમર્યાદા (Deadline) પૂરી થવા જ જઈ રહી હતી. જો આ સમજૂતી ન થઈ હોત, તો હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) ન ખોલવાની સ્થિતિમાં અમેરિકા મોટા પાયે સૈન્ય કાર્યવાહી કરવા તૈયાર હતું.
પાકિસ્તાનની મધ્યસ્થતા કામ આવી: આ યુદ્ધવિરામને સફળ બનાવવામાં પાકિસ્તાનના મધ્યસ્થતાના પ્રયાસોની મોટી ભૂમિકા રહી. આ 14 દિવસની મહોલતનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એક કાયમી શાંતિ કરારની દિશામાં વાતચીતને આગળ વધારવાનો છે. જોકે, આ કરાર એક શરત પર ટકેલો છે—ઈરાને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની દ્વારા થતા વેપારી માર્ગોને સંપૂર્ણ અને સુરક્ષિત રીતે તાત્કાલિક ખોલવા પડશે.
કાચા તેલના ભાવમાં ભારે ઘટાડો
જેવા યુદ્ધના વાદળો વિખેરાયા, કોમોડિટી માર્કેટમાં તેની અસર તરત જ જોવા મળી. તેલના ભાવ જે 100 ડોલર પ્રતિ બેરલની ઉપર મંડરાઈ રહ્યા હતા, તે બુધવારે સવારે 100 ડોલરની નીચે સરકી ગયા. વ્યૂહરચનાકારોનું માનવું છે કે એશિયા માટે આ સૌથી સારા સમાચાર છે, કારણ કે સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ બંધ થવાથી સૌથી વધુ નુકસાન એશિયાઈ અર્થતંત્રોને જ થતું.
ડોલર પસ્ત, એશિયાઈ કરન્સીની ચાંદી
તણાવ ઓછો થતા જ સુરક્ષિત રોકાણ તરીકે જોવામાં આવતા ‘અમેરિકી ડોલર’ની માંગ ઘટી ગઈ. ડોલર ઇન્ડેક્સ (DXY) લગભગ 1% ઘટીને તેના ચાર અઠવાડિયાના નીચલા સ્તરે આવી ગયો છે.
-
ચીની યુઆન (Chinese Yuan) નો જલવો: ચીનનું ચલણ ‘યુઆન’ ત્રણ વર્ષની ઊંચી સપાટીએ પહોંચી ગયું છે. ડોલર સામે યુઆન મજબૂત થઈને 6.82 ના સ્તરે પહોંચ્યું છે.
-
કીવી અને ઓસ્ટ્રેલિયન ડોલરમાં ઉછાળો: ન્યૂઝીલેન્ડની સેન્ટ્રલ બેંકે વ્યાજ દરો સ્થિર રાખ્યા છે, જેનાથી ન્યૂઝીલેન્ડ ડોલર (NZD) માં 1.7% અને ઓસ્ટ્રેલિયન ડોલરમાં 1.2% નો વધારો થયો છે.
ભારતીય રૂપિયો અને RBI ની નીતિ પર સૌની નજર
ઘરેલું મોરચે વાત કરીએ તો ભારતીય રૂપિયો (INR) પણ ડોલરની નબળાઈનો ફાયદો ઉઠાવી રહ્યો છે. ડોલર સામે રૂપિયો 0.5% મજબૂત થઈને ત્રણ અઠવાડિયાના ઉચ્ચ સ્તરે પહોંચી ગયો છે. પરંતુ આજે બજાર માટે સૌથી મોટી ઈવેન્ટ ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ની મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC) નો નિર્ણય છે.
શું કરશે RBI? બજારના જાણકારોનું માનવું છે કે ગવર્નર શક્તિકાંત દાસની આગેવાની હેઠળ RBI રેપો રેટને 5.25% પર યથાવત રાખી શકે છે. તેનું મુખ્ય કારણ એ છે કે ભલે અત્યારે તેલના ભાવ ઘટ્યા હોય, પરંતુ મિડલ ઈસ્ટની અનિશ્ચિતતા અને ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઈનનું જોખમ હજુ પૂરેપૂરું ટળ્યું નથી. RBI સંભવતઃ ‘વેઈટ એન્ડ વોચ’ (રાહ જુઓ અને જુઓ) ની સ્થિતિમાં રહેવાનું પસંદ કરશે જેથી મોંઘવારી પર નિયંત્રણ જળવાઈ રહે.
આગળ શું? રોકાણકારો માટે સંદેશ
બજારની આ તેજી વચ્ચે કેટલાક પડકારો હજુ પણ યથાવત છે. ન્યૂઝીલેન્ડની સેન્ટ્રલ બેંકે અગાઉથી જ ચેતવણી આપી છે કે ભલે આર્થિક પ્રવૃત્તિ થોડી ધીમી હોય, પરંતુ તેલના ભાવમાં વધઘટ નજીકના ભવિષ્યમાં મોંઘવારી વધારી શકે છે.
