‘ટ્રાફિક નિયમોનું પાલન કરો, નાગરિક સમજ અપનાવો’, જાણો હાઈકોર્ટે શા માટે આટલી કડક ટિપ્પણી કરી
આપણા દેશમાં રસ્તા પર ચાલતી વખતે કે વાહન ચલાવતી વખતે નિયમો તોડવા એ જાણે એક સામાન્ય વાત બની ગઈ છે. પરંતુ બોમ્બે હાઈકોર્ટે એક કેસની સુનાવણી દરમિયાન દેશના નાગરિકોને અરીસો બતાવ્યો છે. જસ્ટિસ જિતેન્દ્ર જૈનની સિંગલ બેન્ચે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે હવે ભારતીયો માટે ‘નાગરિક સમજ’ (Civic Sense) વિકસાવવાનો અને કોઈપણ દબાણ વગર ટ્રાફિક નિયમોનું પાલન કરવાનો સમય આવી ગયો છે.
૧. વિદેશમાં શિસ્ત, વતનમાં કેમ નહીં?
કોર્ટે એક ખૂબ જ માર્મિક નિરીક્ષણ કર્યું કે જ્યારે ભારતીયો વિદેશ પ્રવાસ પર જાય છે, ત્યારે તેઓ ત્યાંના ટ્રાફિક નિયમોનું ચુસ્તપણે પાલન કરે છે. “જો આપણે બીજા દેશમાં શિસ્તબદ્ધ રહી શકીએ, તો આપણા પોતાના દેશમાં કેમ નહીં?” તેવો વેધક સવાલ કોર્ટે કર્યો છે. કોર્ટે ઉમેર્યું કે દેશના નિયમોનું સન્માન કરવું એ કોઈ બહાનું નથી, પણ એક નૈતિક કર્તવ્ય છે. ખાસ કરીને વડીલોએ નિયમો પાળીને નવી પેઢી માટે ઉદાહરણ પૂરું પાડવું જોઈએ.
૨. કેસની વિગત: ૨૦૧૨ની એ કરુણ ઘટના
આ કડક ટિપ્પણી પાછળ એક જૂનો અકસ્માતનો કેસ હતો. નવેમ્બર ૨૦૧૨માં થાણેમાં પાર્કિન્સન રોગથી પીડાતા અને આંશિક રીતે લકવાગ્રસ્ત એક વ્યક્તિ રસ્તો ઓળંગી રહ્યા હતા, ત્યારે થાણે મ્યુનિસિપલ ટ્રાન્સપોર્ટની બસે તેમને ટક્કર મારી હતી. લાંબી સારવાર બાદ માર્ચ ૨૦૧૩માં તેમનું મૃત્યુ થયું હતું. મૃતકના પરિવારે મોટર એક્સિડન્ટ ક્લેમ્સ ટ્રિબ્યુનલ (MACT) દ્વારા અપાયેલા ₹૧૩ લાખના વળતરને વધારવા માટે હાઈકોર્ટના દ્વાર ખટખટાવ્યા હતા.
૩. હાઈકોર્ટનું અવલોકન અને માનવીય અભિગમ
કોર્ટે નોંધ્યું કે મૃતક વ્યક્તિ શારીરિક રીતે અક્ષમ હોવાથી તેમણે રસ્તો ક્રોસ કરવા માટે કોઈની મદદ લેવી જોઈતી હતી. નાગરિક તરીકે આપણી પણ જવાબદારી છે કે આપણે સિગ્નલ અને ટ્રાફિકની ગતિને સમજીએ. જોકે, કોર્ટે બસ ડ્રાઇવરની પણ ભૂલ કાઢી હતી. કોર્ટે કહ્યું કે જ્યારે ડ્રાઇવર કોઈ લંગડાતી વ્યક્તિને રસ્તા પર જુએ, ત્યારે તેણે વાહન ધીમું કરવું જોઈએ. આ હકીકતોને ધ્યાનમાં રાખીને કોર્ટે વળતરની રકમ ₹૧.૩ મિલિયનથી વધારીને ₹૧.૫ મિલિયન (૧૫ લાખ રૂપિયા) કરી છે.
૪. ટુ-વ્હીલર સવારો અને પોલીસની ભૂમિકા
કોર્ટે ખાસ કરીને ટુ-વ્હીલર સવારોની બેદરકારી પર ચિંતા વ્યક્ત કરી હતી, જેઓ વારંવાર સિગ્નલ તોડે છે. હાઈકોર્ટે ટ્રાફિક પોલીસની કામગીરીની પ્રશંસા કરવાની સાથે એવી પણ સૂચના આપી છે કે નિયમ તોડનારાઓ સામે કડકમાં કડક કાર્યવાહી થવી જોઈએ, જેથી રસ્તાઓ સુરક્ષિત બની શકે.
આ ચુકાદાનો મુખ્ય સાર એ છે કે રસ્તા પરની સુરક્ષા એ માત્ર સરકાર કે પોલીસની જવાબદારી નથી, પણ દરેક નાગરિકની ફરજ છે. હાઈકોર્ટની આ ટિપ્પણી દરેક વાહનચાલક અને રાહદારી માટે ચેતવણી સમાન છે કે જો આપણે ‘વિકસિત ભારત’ ઈચ્છતા હોઈએ, તો આપણે સૌપ્રથમ ‘વિકસિત નાગરિક સમજ’ કેળવવી પડશે.
