અમેરિકા-ઈરાન મંત્રણા નિષ્ફળ જવા પર પાકિસ્તાનની પહેલી પ્રતિક્રિયા, ઇશાક ડારે કહ્યું – અમે ઇચ્છીએ છીએ કે…
વૈશ્વિક સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતી અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની ઉચ્ચસ્તરીય મંત્રણાઓ નિષ્ફળ જતાં મધ્ય પૂર્વમાં ફરી એકવાર યુદ્ધના વાદળો ઘેરાયા છે. આ આંતરરાષ્ટ્રીય ઘટનાક્રમ પર પાકિસ્તાનની પહેલી સત્તાવાર પ્રતિક્રિયા સામે આવી છે.ઇસ્લામાબાદમાં આયોજિત એક પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં પાકિસ્તાનના વિદેશ મંત્રી ઇશાક ડારે આ નિષ્ફળતા પર ઊંડી ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.
૧. પાકિસ્તાનની મધ્યસ્થીનો પ્રયાસ
વિદેશ મંત્રી ઇશાક ડારે ખુલાસો કર્યો હતો કે પાકિસ્તાને પાછલા કેટલાક સમયથી પડદા પાછળ રહીને અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના સંબંધો સુધારવા અને વાતચીતને સરળ બનાવવાનો ગંભીર પ્રયાસ કર્યો હતો. પાકિસ્તાન તેના ભૌગોલિક સ્થાન અને બંને દેશો સાથેના તેના સંબંધોને કારણે આ વિવાદમાં મધ્યસ્થી તરીકેની ભૂમિકા ભજવવા માંગતું હતું. જોકે, બંને પક્ષો વચ્ચે પરસ્પર અવિશ્વાસ એટલો ઊંડો છે કે મંત્રણાઓ કોઈ તાર્કિક અંત સુધી પહોંચી શકી નથી.
૨. ઇશાક ડારનું નિવેદન: “અમે ઇચ્છીએ છીએ કે…”
પ્રેસ કોન્ફરન્સ દરમિયાન ઇશાક ડારે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે, “અમે ઇચ્છીએ છીએ કે વર્તમાન યુદ્ધવિરામની સમયમર્યાદા લંબાવવામાં આવે. કોઈપણ પ્રકારનો લશ્કરી સંઘર્ષ માત્ર આ બંને દેશો માટે જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર દક્ષિણ એશિયા અને મધ્ય પૂર્વના અર્થતંત્ર માટે વિનાશક સાબિત થશે.” તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે પાકિસ્તાન હંમેશા રાજદ્વારી ઉકેલનો પક્ષધર રહ્યું છે અને હજુ પણ આશા છે કે વાતચીતના દ્વાર સંપૂર્ણપણે બંધ થયા નથી.
૩. પ્રાદેશિક અસ્થિરતાનો ડર
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ પાકિસ્તાન માટે સીધી ચિંતાનો વિષય છે. ઈરાન સાથે પાકિસ્તાન લાંબી સરહદ ધરાવે છે, અને કોઈપણ સશસ્ત્ર સંઘર્ષ શરણાર્થીઓની સમસ્યા અને સરહદી સુરક્ષાના પડકારો ઉભા કરી શકે છે. ૧૨ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના આ સંજોગોમાં પાકિસ્તાન એ નથી ઈચ્છતું કે તેના પાડોશમાં અસ્થિરતા વધે, કારણ કે તે પાકિસ્તાનના પોતાના આર્થિક સુધારાના પ્રયત્નોને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
૪. ઉર્જા સંકટ અને આર્થિક અસર
વિદેશ મંત્રીએ ઈશારો કર્યો હતો કે જો અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સંઘર્ષ વધશે, તો તેની સીધી અસર આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં તેલના ભાવ પર પડશે. પાકિસ્તાન પહેલેથી જ આર્થિક પડકારોનો સામનો કરી રહ્યું છે, ત્યારે તેલના ભાવમાં વધારો તેના માટે અસહ્ય બની શકે છે. ઇશાક ડારે કહ્યું કે મધ્ય પૂર્વમાં શાંતિ જળવાઈ રહેવી તે વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈન માટે અનિવાર્ય છે.
૫. ભવિષ્યની રણનીતિ
નિષ્ણાતો માને છે કે મંત્રણા નિષ્ફળ જવાથી અમેરિકા હવે વધુ કડક આર્થિક પ્રતિબંધો લાદી શકે છે, જ્યારે ઈરાન તેના પરમાણુ કાર્યક્રમને વેગ આપી શકે છે. પાકિસ્તાન હવે અન્ય પ્રાદેશિક શક્તિઓ સાથે મળીને તણાવ ઘટાડવા માટે નવા રાજદ્વારી રસ્તાઓ શોધવાની દિશામાં કામ કરશે.
ઇશાક ડારનું આ નિવેદન સ્પષ્ટ કરે છે કે પાકિસ્તાન આંતરરાષ્ટ્રીય મંચ પર એક સંતુલિત ભૂમિકા ભજવવા માંગે છે. અમેરિકા સાથેના વ્યૂહાત્મક સંબંધો અને ઈરાન સાથેની પાડોશી મૈત્રી વચ્ચે પાકિસ્તાન હાલ ‘વેઇટ એન્ડ વોચ’ની નીતિ અપનાવી રહ્યું છે, પરંતુ તેની પ્રાથમિકતા પ્રદેશમાં શાંતિ અને યુદ્ધવિરામ જ છે.
