ઈરાનના બંદરો પર યુએસ નૌકાદળનો સજ્જડ પહેરો, ૮ જહાજો કબજે લેવાતા ફફડાટ.
વિશ્વના સૌથી વ્યૂહાત્મક દરિયાઈ માર્ગ ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ’ માં અત્યારે યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે યુદ્ધવિરામની મંત્રણાઓ નિષ્ફળ ગયા બાદ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આક્રમક વલણ અપનાવતા હોર્મુઝની નાકાબંધીનો આદેશ આપ્યો છે. ૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ પ્રાપ્ત વિગતો મુજબ, યુએસ નૌકાદળની આ કાર્યવાહીને કારણે ઈરાનનો દરિયાઈ માર્ગે થતો તેલનો વેપાર સંપૂર્ણપણે ઠપ્પ થઈ ગયો છે.
૧. ૮ જહાજો પર સકંજો: વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલનો ખુલાસો
વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલના એક તાજા અહેવાલ મુજબ, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં યુએસ નેવીએ ઈરાન સાથે જોડાયેલા આઠ તેલ જહાજોને આંતર્યા છે. જેમાંથી સાત જહાજોને આગળ વધતા અટકાવી દેવામાં આવ્યા છે. આ નાકાબંધીનો હેતુ ઈરાની બંદરો પર આવતા-જતા દરેક જહાજની કડક તપાસ કરવાનો અને ઈરાનની આર્થિક કરોડરજ્જુ તોડવાનો છે. ૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ આ નાકાબંધી સંપૂર્ણ રીતે અમલમાં છે.
૨. ચીનની નિંદા અને ઈઝરાયેલનો ટેકો
અમેરિકાના આ પગલાને ચીને ‘ખતરનાક અને બેજવાબદાર’ ગણાવ્યું છે. ચીનનું માનવું છે કે આનાથી વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા પર માઠી અસર પડશે. બીજી તરફ, ઈઝરાયેલ એકમાત્ર એવો દેશ છે જેણે અમેરિકાના આ નિર્ણયનું ખુલ્લેઆમ સમર્થન કર્યું છે. ઈઝરાયેલના મતે ઈરાનના પરમાણુ મહત્વાકાંક્ષાઓને રોકવા માટે આ પ્રકારની આર્થિક નાકાબંધી અનિવાર્ય હતી.
૩. ટ્રમ્પની ગર્જના: “ઈરાનને ફરી બનાવવામાં ૨૦ વર્ષ લાગશે”
રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ફોક્સ ન્યૂઝને આપેલી મુલાકાતમાં અત્યંત આક્રમક નિવેદન આપ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે, “મને લાગે છે કે આ રમત હવે અંતિમ ચરણમાં છે. મારે રણનીતિ બદલવી પડી, કારણ કે જો મેં નાકાબંધી ન કરી હોત, તો આજે ઈરાન પાસે પરમાણુ હથિયાર હોત.” ટ્રમ્પે વધુમાં દાવો કર્યો કે જો ઈરાન અત્યારે હાર સ્વીકારીને પીછેહઠ કરે છે, તો પણ તેને ફરીથી સજ્જ થતા ૨૦ વર્ષ લાગી જશે.
૪. યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડનું ૨૪ કલાકનું ઓપરેશન
૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવ્યું છે કે ઓપરેશનના પ્રથમ ૨૪ કલાકમાં જ ઈરાનના તમામ બંદરો અને દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાંથી આવતા-જતા ટ્રાફિકને સફળતાપૂર્વક રોકી દેવામાં આવ્યો છે. અમેરિકાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે દરિયાઈ માર્ગો પર ‘નેવિગેશનની સ્વતંત્રતા’ ના નામે આ કાર્યવાહી કરી રહ્યું છે, જેથી કોઈપણ જોખમી જહાજ તે વિસ્તારમાંથી પસાર ન થઈ શકે.
૫. વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર ખતરો
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ એ વિશ્વના કુલ તેલ વેપારનો પાંચમો ભાગ વહન કરે છે. ૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ આ નાકાબંધીને કારણે તેલના ભાવોમાં ભારે અસ્થિરતા જોવા મળી રહી છે. જો આ તણાવ લાંબો ચાલશે, તો ભારત સહિતના એશિયન દેશો માટે ઉર્જા સંકટ ઊભું થઈ શકે છે.
૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૬ નો આ સંઘર્ષ માત્ર બે દેશો વચ્ચેનો નથી, પણ વૈશ્વિક સત્તાના સંતુલનનો છે. અમેરિકાની આર્થિક નાકાબંધી ઈરાનને વાટાઘાટોની ટેબલ પર લાવશે કે પછી મોટા યુદ્ધમાં ધકેલશે, તે હવે આવનારો સમય જ કહેશે
