ટાટા પાવર કે પાવર ગ્રીડ? જાણો કયો શેર બનશે ‘વીજળી’ જેવો તેજ અને આપશે મોટું રિટર્ન
ભારત અત્યારે પોતાની ઉર્જા જરૂરિયાતોને પૂરી કરવા માટે ઇતિહાસના સૌથી મોટા પરિવર્તનના તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. આ માત્ર વીજળી પેદા કરવા પૂરતું સીમિત નથી, પરંતુ તે વીજળીને દેશના ખૂણે-ખૂણે પહોંચાડવા માટે એક ‘મહા-ગ્રીડ’ બિછાવવાની તૈયારી છે. તાજેતરમાં ‘બિઝનેસ સ્ટાન્ડર્ડ’ દ્વારા ઉર્જા મંત્રાલયના અધિકારીઓને ટાંકીને ખુલાસો કરવામાં આવ્યો છે કે દેશમાં અંદાજે ₹5 લાખ કરોડ (5 Trillion) ના પાવર ટ્રાન્સમિશન પ્રોજેક્ટ્સ કાં તો બિડિંગના તબક્કામાં છે અથવા તેના પર કામ શરૂ થઈ ગયું છે.
ભારત સરકારે 2030 સુધીમાં 500 GW બિન-અશ્મિભૂત ઈંધણ (Non-fossil fuel) ક્ષમતાનો લક્ષ્યાંક રાખ્યો છે. આટલી વિશાળ ઉર્જાને ગ્રીડ સાથે જોડવા માટે જૂના નેટવર્કને અપગ્રેડ કરવું અને નવું ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર ઉભું કરવું હવે સરકારની સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા બની ગઈ છે. નાણાકીય વર્ષ 2026 માં જ ₹1 લાખ કરોડ થી વધુના પ્રોજેક્ટ્સને લીલી ઝંડી મળી ચૂકી છે.
1. પાવર ગ્રીડ કોર્પોરેશન (Power Grid Corporation)
પાવર ગ્રીડ ભારતની સૌથી મોટી ટ્રાન્સમિશન કંપની છે. સરળ ભાષામાં કહીએ તો દેશની 84% વીજળી જે ‘હાઈવે’ પરથી પસાર થાય છે, તેનો માલિક પાવર ગ્રીડ છે.
-
મજબૂત પાઈપલાઈન: કંપની પાસે હાલમાં ₹1.48 લાખ કરોડ ના પ્રોજેક્ટ્સ પાઈપલાઈનમાં છે. જેમાંથી ₹49,000 કરોડનું કામ ઝડપથી ચાલી રહ્યું છે.
-
ભવિષ્યનું સુવર્ણ અનુમાન: કંપનીને આશા છે કે આગામી દાયકાઓમાં દેશમાં ₹15 લાખ કરોડની તકો ઉભી થશે. જો કંપની આમાંથી અડધી બિડિંગ પણ જીતે છે, તો તેની પાસે ₹7.5 લાખ કરોડના નવા પ્રોજેક્ટ્સ હશે.
-
મોટું રોકાણ: કંપનીએ આગામી બે વર્ષ માટે ₹82,000 કરોડ ના કેપેક્સ (મૂડી ખર્ચ) ની યોજના બનાવી છે.
-
રિટર્ન: છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં તેના શેરોએ રોકાણકારોને 167% થી વધુનો જોરદાર નફો આપ્યો છે. હાલમાં તે 312 રૂપિયાની આસપાસ ટ્રેડ કરી રહ્યો છે.
2. ટાટા પાવર (Tata Power)
ટાટા પાવર એક ‘ઇન્ટિગ્રેટેડ’ પાવર કંપની છે, એટલે કે તે વીજળી બનાવે પણ છે અને તેને ઘરો સુધી પહોંચાડે પણ છે. ટાટા પાવરનું સંપૂર્ણ ધ્યાન હવે ‘ક્લીન અને ગ્રીન’ એનર્જી પર છે.
-
વિશાળ ક્ષમતા: કંપનીની કુલ ક્ષમતા (ઓપરેશનલ + નિર્માણાધીન) 26,346 MW સુધી પહોંચી ગઈ છે.
-
ગ્રીન એનર્જીનો દમ: સૌથી રોમાંચક વાત એ છે કે તેની નિર્માણાધીન 10,036 MW ની સંપૂર્ણ ક્ષમતા સોલર અને વિન્ડ એનર્જી પર આધારિત છે.
-
ટ્રાન્સમિશન નેટવર્ક: ટાટા પાવર પાસે 4,738 ckm નું કાર્યરત ટ્રાન્સમિશન નેટવર્ક છે અને અંદાજે 2,500 ckm પર કામ ચાલી રહ્યું છે.
-
લક્ષ્યાંક 2045: કંપનીએ સંકલ્પ કર્યો છે કે 2045 સુધીમાં તે સંપૂર્ણપણે કોલસામાંથી વીજળી બનાવવાનું બંધ કરી દેશે અને 2030 સુધીમાં પોતાની 70% ક્ષમતાને ગ્રીન એનર્જીમાં બદલી નાખશે.
3. ટોરેન્ટ પાવર (Torrent Power)
ખાનગી ક્ષેત્રની આ કંપની શાંતિથી પણ ખૂબ ઝડપથી ટ્રાન્સમિશન અને રિન્યુએબલ ક્ષેત્રમાં પોતાનું સામ્રાજ્ય ફેલાવી રહી છે.
-
મહત્વના પ્રોજેક્ટ્સ: કંપનીએ ગુજરાતના ખાવડામાં 4.5 GW રિન્યુએબલ ઉર્જા માટે ₹800 કરોડનો ટ્રાન્સમિશન પ્રોજેક્ટ જીત્યો છે. સાથે જ સોલાપુર પ્રોજેક્ટ પણ તેમની જોળીમાં છે.
-
ભવિષ્યનો દાવ (Pumped Storage): ટોરેન્ટ પાવર મહારાષ્ટ્રમાં ₹14,000 કરોડ ના રોકાણ સાથે એક વિશાળ હાઈડ્રો પ્રોજેક્ટ વિકસાવી રહી છે, જે 2028 સુધીમાં તૈયાર થશે.
-
મોટો લક્ષ્યાંક: કંપનીનું લક્ષ્ય પોતાના રિન્યુએબલ પોર્ટફોલિયોને 5.95 GW સુધી લઈ જવાનું છે, જેના માટે ₹27,880 કરોડના પ્રોજેક્ટ્સ પર કામ ચાલુ છે.
રોકાણકારો માટે મહત્વની વાત: તકો અને જોખમો
પાવર ટ્રાન્સમિશન સેક્ટરમાં રોકાણ કરવું લાંબા ગાળા માટે સુરક્ષિત માનવામાં આવે છે કારણ કે આ પ્રોજેક્ટ્સમાં રિટર્નની ગેરંટી ઘણીવાર સરકાર અને રેગ્યુલેટરી ફ્રેમવર્ક દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે. પરંતુ, રોકાણ કરતા પહેલા આ 3 બાબતોનું ધ્યાન ચોક્કસ રાખો:
-
પ્રોજેક્ટમાં વિલંબ: જમીન સંપાદન કે પર્યાવરણીય મંજૂરીઓને કારણે પ્રોજેક્ટ્સ ઘણીવાર અટકી જાય છે, જેનાથી ખર્ચ વધી શકે છે.
-
દેવું (Debt): પાવર સેક્ટરમાં કામ કરવા માટે મોટું દેવું લેવું પડે છે. હંમેશા તપાસો કે કંપનીનું દેવું તેની કમાણીની સરખામણીમાં કેટલું છે.
-
વેલ્યુએશન: કોઈ પણ શેરને માત્ર સમાચારોના આધારે ન ખરીદો. જુઓ કે શેરની વર્તમાન કિંમત તેના ફંડામેન્ટલ્સ મુજબ યોગ્ય છે કે નહીં.
