“જૂનું બિલ લાવો, પછી જોઈએ કોણ મહિલા વિરોધી છે”: પ્રિયંકા ગાંધીનો સરકારને ખુલ્લો પડકાર
ભારતીય રાજનીતિમાં હાલ ‘મહિલા અનામત’નો મુદ્દો એક જટિલ વળાંક પર આવીને ઉભો રહ્યો છે. લોકસભાના વિશેષ સત્રમાં જ્યારે મહિલા અનામત સંબંધિત 131મું બંધારણીય સુધારો વિધેયક પસાર ન થઈ શક્યું, ત્યારે દેશમાં એક નવો રાજકીય સંગ્રામ છેડાઈ ગયો છે. સત્તાધારી પક્ષ અને વિપક્ષ સામસામે આવી ગયા છે. આ દરમિયાન કોંગ્રેસના સાંસદ પ્રિયંકા ગાંધી વાડ્રાએ કેન્દ્ર સરકાર પર આકરા પ્રહારો કરતા તેને ‘જૂનું બિલ’ રજૂ કરવા માટે લલકારી છે.
લોકસભામાં શું થયું? કેમ પસાર ન થયું બિલ?
શુક્રવારે (17 એપ્રિલ, 2026) લોકસભામાં મહિલા અનામત બિલ પર થયેલું મતદાન ઐતિહાસિક રહ્યું, પણ સરકાર માટે તે આંચકાજનક હતું. સરકાર આ બિલમાં લોકસભાની બેઠકો 543થી વધારીને 850 કરવાની જોગવાઈ લાવી હતી. લગભગ 21 કલાકની લાંબી ચર્ચા બાદ જ્યારે મતદાન થયું, ત્યારે હાજર 528 સાંસદોમાંથી 298 સાંસદોએ પક્ષમાં અને 230 સાંસદોએ વિરોધમાં મતદાન કર્યું હતું.
બંધારણીય સુધારા માટે બે તૃતીયાંશ બહુમતી (એટલે કે 352 મત)ની જરૂર હતી, પરંતુ સરકાર પાસે 54 મતોની અછત રહી અને બિલ પડી ગયું. આ ઘટનાએ વિપક્ષને સરકારની દાનત પર સવાલ ઉઠાવવાની મોટી તક આપી દીધી છે.
પ્રિયંકા ગાંધીનો પડકાર: “સોમવારે જ બિલ લાવો”
વિશેષ સત્રના અંતિમ દિવસો પહેલા મીડિયા સાથે વાત કરતા પ્રિયંકા ગાંધીએ ખૂબ જ આક્રમક વલણ અપનાવ્યું. તેમણે કહ્યું કે, જો સરકાર ખરેખર મહિલાઓને અનામત આપવા માંગતી હોય, તો તેમણે એ ‘જૂનું બિલ’ લાવવું જોઈએ જેનો તમામ પક્ષોએ અગાઉ સમર્થન કર્યું હતું.
તેમણે કહ્યું, “આગામી સોમવારે જ સંસદ બોલાવો, જૂનું વિધેયક લાવો અને પછી જુઓ કે કોણ મહિલા વિરોધી છે. અમે બધા તમને વોટ આપીશું અને તમારું સમર્થન કરીશું.” પ્રિયંકા ગાંધીના આ નિવેદન પાછળનો હેતુ એ સાબિત કરવાનો છે કે વિપક્ષ અનામતની વિરુદ્ધ નથી, પરંતુ સરકાર જે રીતે ‘સીટોના સીમાંકન’ (Delimitation) સાથે તેને જોડી રહી છે તેની સામે વિરોધ છે.
‘INDIA’ ગઠબંધનનો માસ્ટર પ્લાન: PM ને પત્ર અને પ્રેસ કોન્ફરન્સ
માત્ર પ્રિયંકા ગાંધી જ નહીં, પણ સમગ્ર વિપક્ષી ગઠબંધન ‘INDIA’ હવે આ મુદ્દે આરપારની લડાઈના મૂડમાં છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ગઠબંધનના નેતાઓએ નિર્ણય લીધો છે કે તેઓ સંયુક્ત રીતે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીને પત્ર લખશે. આ પત્રમાં માંગ કરવામાં આવશે કે મહિલા અનામતને વસ્તી ગણતરી કે સીમાંકન જેવી શરતો વગર તાત્કાલિક લાગુ કરવામાં આવે.
આ ઉપરાંત, વિપક્ષ દેશભરમાં પ્રેસ કોન્ફરન્સ કરીને જનતાને એ સમજાવશે કે સરકાર મહિલા અનામતની આડમાં દેશનો ‘રાજકીય નકશો’ બદલવા માંગતી હતી. સોનિયા ગાંધીએ પણ તમામ સાથી પક્ષોનો આભાર માન્યો છે કે તેઓ આ મુદ્દે એકજૂથ રહ્યા.
નિયત અને દાનત પર સવાલ
પ્રિયંકા ગાંધીએ સોશિયલ મીડિયા પર પોસ્ટ શેર કરતા સરકારની મંશા પર ગંભીર સવાલો ઉઠાવ્યા હતા. તેમણે લખ્યું કે, “સંસદ અને વિધાનસભાઓમાં મહિલાઓ માટે અનામત એ આ દેશની મહિલાઓનો અધિકાર છે, કોઈ તેને છીનવી શકે નહીં.” તેમણે વડાપ્રધાન પર નિશાન સાધતા કહ્યું કે, 2011ની વસ્તી ગણતરી અને સીમાંકન સાથે આ મુદ્દાને જોડીને ‘મહિલા મસીહા’ બનવાનો ખોખલો પ્રયાસ આજે નિષ્ફળ ગયો છે.
વિપક્ષનો તર્ક છે કે જો સરકાર સીટો વધારવાની શરત રાખે છે, તો તેનો અર્થ એ થાય કે મહિલાઓને અનામત મળતા હજુ વર્ષો નીકળી જશે. વિપક્ષ ઈચ્છે છે કે અત્યારે જે બેઠકો છે તેના પર જ અનામત લાગુ કરવામાં આવે.
લોકશાહીની જીત કે રાજકીય ગતિરોધ?
પ્રિયંકા ગાંધીએ તમામ વિપક્ષી સાંસદોનો આભાર માનતા આ દિવસને ઐતિહાસિક ગણાવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે જો સરકારના આ વિધેયકો પસાર થઈ ગયા હોત, તો દેશમાં લોકશાહીનું અસ્તિત્વ જોખમમાં મુકાઈ ગયું હોત. તેમના મતે, વિપક્ષે એક થઈને દેશને રાજનીતિથી ઉપર રાખી રાષ્ટ્રહિતમાં પોતાનું કર્તવ્ય નિભાવ્યું છે.
હવે જ્યારે વિપક્ષી ગઠબંધન આક્રમક છે અને પ્રિયંકા ગાંધી પોતે મેદાનમાં છે, ત્યારે આવનારા દિવસોમાં આ મુદ્દો દેશના રાજકારણમાં વધુ ગરમાવો લાવશે તે નક્કી છે. શું સરકાર વિપક્ષની માંગણી માનીને જૂનું બિલ લાવશે? કે પછી આ મુદ્દો આગામી ચૂંટણીઓનો મુખ્ય એજન્ડા બનશે? આ સવાલનો જવાબ હવે સમય જ આપશે.
