અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટમાં હાઈડ્રામા: રાહુલ ગાંધીના નાગરિકતા કેસમાંથી જજ કેમ અલગ થયા?
ભારતીય લોકશાહીમાં ન્યાયતંત્રને સર્વોપરી ગણવામાં આવે છે, પરંતુ તાજેતરના સમયમાં સોશિયલ મીડિયા પર ન્યાયાધીશો અને અદાલતી પ્રક્રિયાઓ સામે થતી ટિપ્પણીઓએ એક મોટો પડકાર ઉભો કર્યો છે. આવો જ એક કિસ્સો અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટમાં જોવા મળ્યો, જ્યાં લોકસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીની નાગરિકતાને પડકારતી અરજી પર સુનાવણી ચાલી રહી હતી. આ સુનાવણી દરમિયાન જસ્ટિસ સુભાષ વિદ્યાર્થીએ જે રીતે પોતાને કેસમાંથી અલગ કર્યા, તે ન્યાયતંત્રની ગરિમા અને ન્યાયાધીશો પર બનાવાતા માનસિક દબાણ તરફ ઈશારો કરે છે.
શું છે સમગ્ર વિવાદ?
રાહુલ ગાંધીની નાગરિકતા મુદ્દે ભાજપના કાર્યકર વિગ્નેશ શિશિર દ્વારા એક અરજી દાખલ કરવામાં આવી હતી. આ કેસની સુનાવણી જસ્ટિસ સુભાષ વિદ્યાર્થીની બેન્ચ સમક્ષ ચાલી રહી હતી. વિગ્નેશ શિશિરે સોશિયલ મીડિયા પર શ્રેણીબદ્ધ પોસ્ટ્સ કરી હતી, જેમાં તેમણે કોર્ટની કામગીરી પર પક્ષપાતનો આરોપ લગાવ્યો હતો. આટલું જ નહીં, તેમણે જનતાને અપીલ કરી હતી કે તેઓ ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) ને પત્ર લખીને અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટને આદેશોની નકલ ખુલ્લી અદાલતમાં વાંચવા માટે નિર્દેશ આપે.
કોર્ટની નારાજગી અને કડક વલણ
સુનાવણી શરૂ થતાની સાથે જ જસ્ટિસ સુભાષ વિદ્યાર્થીએ અરજદારની આ હરકતો પર ભારે નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી. કોર્ટે અવલોકન કર્યું કે અરજદાર સોશિયલ મીડિયા પર એવી પોસ્ટ કરી રહ્યા છે કે જે ન્યાયતંત્રની છબીને કલંકિત કરે છે. ન્યાયાધીશે ટિપ્પણી કરી કે, “આવી ટિપ્પણીઓ ન્યાયતંત્રની ગરિમાને નુકસાન પહોંચાડે છે અને તેને કોઈ પણ સંજોગોમાં સહન કરી શકાય નહીં.”
કોર્ટે એ બાબતે પણ ખેદ વ્યક્ત કર્યો કે અરજદાર જાહેર અભિપ્રાય માંગી રહ્યા હતા કે શું આ જ બેન્ચે કેસ ચાલુ રાખવો જોઈએ કે નહીં. આ પ્રકારનું વલણ કોર્ટને બદનામ કરવા સમાન છે. જસ્ટિસ વિદ્યાર્થીએ કહ્યું કે, જો અરજદારને લાગે છે કે અહીં પક્ષપાત થઈ રહ્યો છે, તો તેઓ આ મુદ્દો બીજા ન્યાયાધીશ સમક્ષ ઉઠાવી શકે છે, એવી આશા સાથે કે તેમને કોઈ “વધારે સારા” જજ મળી જાય.
રાજકીય લાભ માટે કોર્ટનો ઉપયોગ?
સુનાવણી દરમિયાન સરકારી વકીલ અને ડેપ્યુટી સોલિસિટર જનરલે પણ અરજદારની પોસ્ટ્સને અયોગ્ય ગણાવી હતી. કોર્ટે કડક શબ્દોમાં કહ્યું કે શિશિરે પોતાના રાજકીય ફાયદા માટે કોર્ટનો ઉપયોગ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે. મીડિયામાં તેમના નિવેદનો અને સોશિયલ મીડિયા પરની ગેરવર્તણૂક વાંધાજનક છે. કોર્ટે નોંધ્યું કે અરજદારે જે પ્રકારની ભાષા વાપરી છે તે અદાલતની અવમાનના સમાન છે.
અરજદારની સફાઈ અને જજનો જવાબ
વિગ્નેશ શિશિરે કોર્ટમાં બચાવ કરતા કહ્યું કે તેમણે અગાઉ કોર્ટના આદેશોની પ્રશંસા પણ કરી હતી, પરંતુ તેમને આજનો આદેશ ‘એકતરફી’ લાગ્યો હતો. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે તેમની પોસ્ટ કોર્ટ વિરુદ્ધ નહીં પરંતુ તેમના પર દબાણ લાવનારાઓ તરફ હતી. જોકે, જસ્ટિસ વિદ્યાર્થીએ આ દલીલોને ગ્રાહ્ય રાખી નહોતી. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે તેઓ આ કેસમાંથી ખસી રહ્યા છે અને હવે આ અરજીને બીજી બેન્ચ સમક્ષ સુનાવણી માટે મોકલવામાં આવશે.
કેસની ભાવિ દિશા
જસ્ટિસ સુભાષ વિદ્યાર્થીના આ નિર્ણય બાદ હવે રાહુલ ગાંધીના નાગરિકતાનો કેસ નવી બેન્ચ પાસે જશે. આ વિવાદ માત્ર રાહુલ ગાંધીની નાગરિકતા પૂરતો મર્યાદિત રહ્યો નથી, પરંતુ તે હવે ન્યાયતંત્રની સ્વતંત્રતા અને સોશિયલ મીડિયા ટ્રાયલ વચ્ચેના જંગમાં ફેરવાઈ ગયો છે. આ ઘટના એ પણ યાદ અપાવે છે કે ન્યાયાધીશો જ્યારે પક્ષપાતના પાયાવિહોણા આરોપોનો સામનો કરે છે, ત્યારે તેઓ નૈતિક આધારે કેસમાંથી ખસી જવાનું પસંદ કરે છે જેથી ન્યાય પ્રક્રિયા શંકાના દાયરામાં ન આવે.
રાહુલ ગાંધીના નાગરિકતા કેસમાં આવેલો આ નવો વળાંક કાયદાકીય લડાઈને વધુ લાંબી ખેંચી શકે છે. અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટની કડક ટિપ્પણીઓ એ સ્પષ્ટ કરે છે કે રાજકીય એજન્ડા સાધવા માટે ન્યાયતંત્રનું પ્લેટફોર્મ વાપરનારાઓ સામે કોર્ટ હવે નમતું જોખવા તૈયાર નથી. આગામી દિવસોમાં નવી બેન્ચ આ મામલે શું નિર્ણય લે છે, તેના પર સૌની નજર રહેશે.
