અમેરિકા-ઈરાન ટકરાવ: ટ્રમ્પના દાવાઓને ઈરાને ફગાવ્યા, રાષ્ટ્રપતિ પેઝેશ્કિઆને આપી કડક ચેતવણી.
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઈરાન વચ્ચેના સંબંધો હંમેશા તણાવપૂર્ણ રહ્યા છે. તાજેતરમાં મીડિયા સાથેની વાતચીતમાં ટ્રમ્પે ઈરાન વિશે અત્યંત તીખી અને વિવાદાસ્પદ ટિપ્પણી કરી છે. ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે અમેરિકાના આર્થિક પ્રતિબંધો અને વ્યૂહાત્મક દબાણને કારણે ઈરાનનું નેતૃત્વ વેરવિખેર થઈ ગયું છે. ટ્રમ્પના મતે, ઈરાનના નેતાઓ સત્તા અને નિર્ણયશક્તિ માટે અંદરોઅંદર લડી રહ્યા છે, જેના કારણે તેહરાન કોઈ નક્કર નિર્ણય લઈ શકતું નથી.
“બિલાડી અને કૂતરા જેવી લડાઈ”: ટ્રમ્પની અજીબોગરીબ ટિપ્પણી
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનના આંતરિક રાજકારણની મજાક ઉડાવતા કહ્યું કે, “મેં ખરેખર ઈરાન માટે વસ્તુઓ ગડબડ કરી દીધી છે. તેઓ હવે એક સોદો કરવા માંગે છે કારણ કે તેમની સ્થિતિ ખરાબ છે.” ટ્રમ્પે વધુમાં ઉમેર્યું કે, “તેઓ (ઈરાની નેતાઓ) દેશ પર કોણ નિયંત્રણ રાખશે તે બાબતે બિલાડી અને કૂતરાની જેમ લડી રહ્યા છે. તેમને ખબર પણ નથી કે દેશનું નેતૃત્વ કોણ કરી રહ્યું છે.”
ટ્રમ્પના આ નિવેદનનો હેતુ સ્પષ્ટપણે ઈરાનના મનોબળને તોડવાનો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે તેને એક અસ્થિર રાષ્ટ્ર તરીકે રજૂ કરવાનો જણાય છે. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે તેઓ ઈરાનને થોડો સમય અને તક આપવા માંગે છે જેથી તેઓ પોતાની ચિંતા ઓછી કરી શકે અને વાટાઘાટોની ટેબલ પર આવે.
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) અને $500 મિલિયનનો ખેલ
વૈશ્વિક તેલ વ્યાપાર માટે સૌથી મહત્વપૂર્ણ ગણાતી હોર્મુઝની સામુદ્રધુની અંગે ટ્રમ્પે મોટો ઘટસ્ફોટ કર્યો છે. તેમણે કહ્યું કે ઈરાની નેતાઓએ હોર્મુઝ ખોલવાની દરખાસ્ત મૂકી હતી, જેનાથી તેમના જૂથના અન્ય સભ્યો ખુશ હતા, પરંતુ ટ્રમ્પ પોતે નહીં.
ટ્રમ્પે પોતાની આર્થિક નીતિ સ્પષ્ટ કરતા કહ્યું, “જો આપણે આ સામુદ્રધુની ખોલીશું, તો તેનો અર્થ એ છે કે ઈરાન દરરોજ 500 મિલિયન ડોલર (અંદાજે 4100 કરોડ રૂપિયાથી વધુ) કમાશે. જ્યાં સુધી ઈરાન અમારી શરતો મુજબ સોદો નહીં કરે, ત્યાં સુધી હું તેમને આટલી મોટી કમાણી કરવા દેવા માંગતો નથી.” ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે આ મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગ પર હાલમાં અમેરિકાનું સંપૂર્ણ નિયંત્રણ છે અને તે ટ્રમ્પની ઈચ્છા વગર ખુલશે નહીં.
વિનાશની ધમકી: “તેહરાનનો નાશ થશે”
માત્ર આર્થિક જ નહીં, ટ્રમ્પે ઈરાનને સૈન્ય કાર્યવાહીની પણ ધમકી આપી છે. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે જો કોઈ સોદો નહીં થાય તો તેહરાનનો નાશ થશે. ટ્રમ્પના મતે, તેઓ યુદ્ધ સમાપ્ત કરવાની કોઈ ઉતાવળમાં નથી. તેઓ ઈચ્છે છે કે સોદો તેમની શરતો પર જ થાય, જેમાં ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમ અને મિસાઈલ ટેકનોલોજી પર કડક નિયંત્રણો હોય.
ઈરાનનો વળતો પ્રહાર: “અમે વિભાજિત નથી”
ટ્રમ્પના આ નિવેદનો સામે ઈરાને સખત વાંધો નોંધાવ્યો છે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઇસ્માઇલ બાકીએ જણાવ્યું હતું કે ટ્રમ્પના દાવાઓ માત્ર અટકળો છે. તેમણે કહ્યું, “તમે જે સાંભળો છો કે ઈરાન વિભાજિત છે, તે તદ્દન ખોટું છે. ઈરાન મજબૂત છે અને કોઈપણ પડકારનો સામનો કરવા સક્ષમ છે.”
બીજી તરફ, ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિઆને ઇન્સ્ટાગ્રામ પર એક પોસ્ટ દ્વારા દેશની એકતાનો સંદેશ આપ્યો છે. તેમણે લખ્યું:
“ઈરાનમાં કોઈ કટ્ટરપંથી કે મધ્યમવાદી નથી. આપણે બધા ઈરાની અને ક્રાંતિકારી છીએ. આપણે આપણા સર્વોચ્ચ નેતાના શબ્દોનું પાલન કરીએ છીએ. અમે હુમલો કરનારા ગુનેગારોને એવા પાઠ ભણાવીશું કે તેમને પસ્તાવો થશે.”
પેઝેશ્કિઆને “એક ભગવાન, એક દેશ, એક નેતા અને એક માર્ગ” નો નારો આપીને સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે અમેરિકાના દબાણ સામે ઈરાન ઝૂકશે નહીં.
આગળ શું?
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના આ નિવેદનોથી આગામી સમયમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની વાતચીત વધુ જટિલ બની શકે છે. એક તરફ ટ્રમ્પ આર્થિક નાકેબંધી કરીને ઈરાનને નબળું પાડવા માંગે છે, તો બીજી તરફ ઈરાન રાષ્ટ્રવાદના સહારે પોતાની જનતાને એક કરી રહ્યું છે. જો હોર્મુઝની સામુદ્રધુની લાંબો સમય બંધ રહે છે, તો તેની અસર વૈશ્વિક તેલના ભાવ પર પણ પડી શકે છે, જે આખા વિશ્વ માટે ચિંતાનો વિષય છે.
