Starlinkના ઉપયોગને લઈને એલન મસ્ક અને યુક્રેન વચ્ચે વિવાદ, ડ્રોન હુમલાના આરોપોને કિવે ફગાવ્યા
રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધની વચ્ચે સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ સેવા Starlinkના ઉપયોગને લઈને નવો વિવાદ ઊભો થયો છે. SpaceXના સ્થાપક એલન મસ્કે યુક્રેનની સેનાને આકરા શબ્દોમાં ઘેરતાં આરોપ લગાવ્યો છે કે સેનાએ Starlinkની શરતોનો ભંગ કરીને આ નેટવર્કનો ઉપયોગ હુમલાખોર ડ્રોન હુમલાઓ માટે કર્યો હતો. જોકે, યુક્રેનના અધિકારીઓએ આ આરોપોને નકારી કાઢ્યા છે. તેમના કહેવા મુજબ, Starlinkની નાગરિક સેવા પર પહેલેથી જ એવા પ્રતિબંધો લાગુ છે, જેના કારણે તેનો ઉપયોગ લાંબા અંતરના હુમલાઓ માટે કરવો શક્ય નથી.
આ વિવાદ એવા સમયે સામે આવ્યો છે, જ્યારે યુદ્ધ દરમિયાન યુક્રેનની સેનાના સંચાર અને ડ્રોન કામગીરી માટે સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ અત્યંત મહત્ત્વનું બની ગયું છે. તાજેતરમાં આ સેવાની ઝડપ પર નિયંત્રણો લાગતાં યુક્રેનની સૈન્ય કામગીરીને પણ અસર પહોંચી હતી.
મસ્કે યુક્રેન પર શું આરોપ લગાવ્યો?
એલન મસ્કે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર જણાવ્યું હતું કે Starlink એક વ્યાવસાયિક નાગરિક ઇન્ટરનેટ સેવા છે અને તેનો ઉપયોગ લોકોને મારવા માટેના હુમલાખોર ડ્રોન હુમલાઓમાં થવો જોઈએ નહીં. તેમણે દાવો કર્યો કે યુક્રેનની સેનાએ સેવાની ઉપયોગની શરતોનો ભંગ કર્યો હતો અને આ માટે ઉપયોગમાં લેવાતી વ્યવસ્થાની ખામી દૂર કરી દેવામાં આવી છે.
મસ્કના મતે, Starlinkનો હેતુ સંચાર સુવિધા પૂરી પાડવાનો છે, નહીં કે કોઈને નિશાન બનાવતા હુમલાઓને સહાય કરવાનો. તેમણે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે Starlinkથી અલગ Starshield નામની સૈન્ય ઉપયોગ માટેની સેવા અમેરિકી સરકારના નિયંત્રણ હેઠળ છે.
યુક્રેને આરોપોને ફગાવ્યા
યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોડિમિર ઝેલેન્સ્કીના સંરક્ષણ ટેક્નોલોજી સલાહકાર સેરહી બેસ્ક્રેસ્ટનોવે મસ્કના દાવા સામે સવાલ ઉઠાવ્યા હતા. તેમના જણાવ્યા મુજબ, યુક્રેનમાં Starlinkની નાગરિક સેવા પર ઝડપ અને ભૌગોલિક ઉપયોગ સંબંધિત મર્યાદાઓ પહેલેથી જ લાગુ છે.
તેમણે દલીલ કરી હતી કે આ નિયંત્રણોને ધ્યાનમાં લેતાં નાગરિક Starlinkનો ઉપયોગ લાંબા અંતરના અથવા મધ્યમ અંતરના હુમલાખોર ડ્રોન માટે કરવો શક્ય નથી. તેથી મસ્કનો આરોપ વાસ્તવિક ટેક્નિકલ પરિસ્થિતિ સાથે મેળ ખાતો નથી.
આમ, એક તરફ મસ્કે સેવાની શરતોના ભંગનો આરોપ મૂક્યો છે, તો બીજી તરફ યુક્રેનના અધિકારીઓએ ટેક્નિકલ મર્યાદાઓનો હવાલો આપીને આ દાવાને પડકાર્યો છે. આ મુદ્દે બંને પક્ષોના નિવેદનોમાં સ્પષ્ટ મતભેદ જોવા મળી રહ્યો છે.
Starlinkની સેવા કેમ છે મહત્ત્વપૂર્ણ?
ફેબ્રુઆરી 2022માં રશિયાએ યુક્રેન પર વ્યાપક આક્રમણ શરૂ કર્યા પછી Starlink યુક્રેન માટે સંચારનું મહત્ત્વપૂર્ણ સાધન બન્યું છે. યુદ્ધ દરમિયાન વીજળી અને સંચારનાં માળખાંને નુકસાન પહોંચતાં સેટેલાઇટ ઇન્ટરનેટ દ્વારા સૈન્ય એકમો વચ્ચે સંપર્ક જાળવવામાં મદદ મળી છે.
યુક્રેનની સેનાને ડ્રોન કામગીરી, લોજિસ્ટિક્સ અને અન્ય સંચાર માટે પણ આ ટેક્નોલોજીનો લાભ મળ્યો છે. તેથી સેવાની ઝડપમાં ઘટાડો અથવા અચાનક નિયંત્રણો લાદવામાં આવે તો તેની અસર માત્ર ઇન્ટરનેટ સુધી સીમિત રહેતી નથી, પરંતુ સૈન્ય કામગીરી પર પણ પડી શકે છે.
સેવા પુનઃસ્થાપિત, પરંતુ સવાલો યથાવત
તાજેતરમાં Starlink અને તેની સૈન્યલક્ષી સેવા Starshield પર લાગેલા નિયંત્રણોને કારણે યુક્રેનની કેટલીક કામગીરી પ્રભાવિત થઈ હતી. ત્યારબાદ યુક્રેને જણાવ્યું કે બંને સેવાઓની ઝડપ ફરી અગાઉના સ્તરે આવી ગઈ છે. યુક્રેનના સંરક્ષણ મંત્રીએ અમેરિકી અધિકારીઓ સાથેની વાતચીત અને રાજદ્વારી પ્રયાસોને આ સુધારા માટે મહત્ત્વપૂર્ણ ગણાવ્યા હતા.
આ ઘટનાએ વોશિંગ્ટન અને કિવ વચ્ચેના સંબંધો અંગે પણ પ્રશ્નો ઊભા કર્યા છે. હવે સૌથી મોટો સવાલ એ છે કે યુદ્ધ જેવી પરિસ્થિતિમાં ખાનગી ટેક્નોલોજી કંપનીઓની સેવાઓ પર કેટલું નિયંત્રણ હોવું જોઈએ અને તેનો ઉપયોગ કઈ શરતો હેઠળ થઈ શકે.
એકંદરે, Starlink વિવાદે આધુનિક યુદ્ધમાં ટેક્નોલોજીની વધતી ભૂમિકા સ્પષ્ટ કરી છે. સંચારની એક સેવા પણ સૈન્યની કામગીરી, આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો અને રાજદ્વારી ચર્ચાઓને અસર કરી શકે છે. જોકે, યુક્રેન પર લાગેલા આરોપોની સ્વતંત્ર પુષ્ટિ થઈ નથી અને બંને પક્ષો વચ્ચેનો વિવાદ હજુ યથાવત છે.
