ભારતીય કંપનીઓ માટે એલર્ટ: હવે વિદેશી આયાત ભૂલી જાઓ, નાણામંત્રીએ આપ્યું નવું ‘હોમવર્ક’.
શનિવારે મુંબઈમાં આયોજિત એક વિશેષ કાર્યક્રમ દરમિયાન નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે ભારતીય ઉદ્યોગ જગત અને અર્થતંત્રના ભવિષ્યને લઈ અત્યંત મહત્વના સંકેતો આપ્યા છે. પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલા યુદ્ધના તણાવ અને બદલાતા વૈશ્વિક સંજોગો વચ્ચે ભારત સરકાર ઉદ્યોગોને કઈ રીતે સુરક્ષિત રાખશે, તે અંગે તેમણે વિગતવાર વાત કરી હતી.
પશ્ચિમ એશિયાનું સંકટ અને સરકારની તૈયારી
હાલમાં ઈરાન અને અન્ય પશ્ચિમ એશિયાઈ દેશો વચ્ચે ચાલી રહેલા સંઘર્ષની સીધી અસર વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈન પર પડી રહી છે. ભારત માટે આ ચિંતાનો વિષય છે કારણ કે આપણી ઘણી બધી આયાત-નિકાસ અને ક્રૂડ ઓઈલનો માર્ગ આ વિસ્તારમાંથી પસાર થાય છે. નાણામંત્રીએ આશ્વાસન આપ્યું છે કે સરકાર આ સંકટને કારણે ઉદ્યોગો પર પડતી પ્રતિકૂળ અસરોને ઘટાડવા માટે સક્રિયપણે નીતિઓ ઘડી રહી છે.
તેમણે સ્વીકાર્યું કે કાચા માલની સપ્લાયમાં આવતી અડચણો અને ટ્રાન્સપોર્ટેશનના વધતા ખર્ચને કારણે અનેક સેક્ટર્સ દબાણ હેઠળ છે. સરકાર આ ક્ષેત્રોને આર્થિક ટેકો આપવા માટે ટૂંક સમયમાં મોટી જાહેરાતો કરી શકે છે.
શું ઉદ્યોગોને ફરી ‘કોવિડ-કાળ’ જેવી રાહત મળશે?
કોરોના મહામારી દરમિયાન જ્યારે લોકડાઉનને કારણે ઉદ્યોગો ઠપ્પ થઈ ગયા હતા, ત્યારે સરકારે ‘ઇમરજન્સી લિક્વિડિટી ક્રેડિટ ગેરંટી સ્કીમ’ (ECLGS) દ્વારા લાખો MSMEs અને મોટા ઉદ્યોગોને ઉગાર્યા હતા. નિર્મલા સીતારમણે સંકેત આપ્યો છે કે પશ્ચિમ એશિયાના તણાવથી પ્રભાવિત એકમો માટે ફરીથી આવી જ કોઈ લોન ગેરંટી યોજના પર વિચારણા ચાલી રહી છે.
ખાસ કરીને એવી કંપનીઓ જે:
-
વિદેશથી આવતા કાચા માલ પર નિર્ભર છે.
-
ભાવમાં થતા અચાનક વધારાને કારણે મુશ્કેલીમાં છે.
-
વીમાના જોખમો (Insurance Risks) અને શિપિંગ ખર્ચમાં થયેલા વધારાથી પિડાઈ રહી છે.
આ યોજનાનો ઉદ્દેશ્ય ઉદ્યોગો પાસે રોકડની કમી (Cash flow) ન સર્જાય તે જોવાનો છે, જેથી ઉત્પાદન પ્રક્રિયા અટકે નહીં.
‘આત્મનિર્ભર ભારત’: આયાત ઘટાડો અને રોકાણ વધારો
નાણામંત્રીએ ભારતીય કોર્પોરેટ જગત સામે એક સ્પષ્ટ અપેક્ષા રાખી છે: “દેશમાં રોકાણ વધારો અને વિદેશી આયાત પરની નિર્ભરતા ઘટાડો.”
સીતારમણે ઉદ્યોગપતિઓને આહવાન કર્યું કે ભારત અત્યારે વિશ્વની સૌથી ઝડપથી વિકસતી અર્થવ્યવસ્થા છે, ત્યારે સ્થાનિક કંપનીઓએ આગળ આવીને મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રે સાહસ કરવું જોઈએ. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું કે આપણે જે વસ્તુઓ વિદેશથી મંગાવીએ છીએ, તે જો ભારતમાં જ બનવા લાગે તો દેશનું હૂંડિયામણ તો બચશે જ, પણ સાથે સાથે લાખો નવી રોજગારીની તકો પણ ઉભી થશે. સરકારની ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ મુહિમને સફળ બનાવવા માટે હવે બોલ ભારતીય ઉદ્યોગોના કોર્ટમાં છે.
વિદેશી રોકાણ (FDI) માં ઘટાડો: કારણો અને તર્ક
છેલ્લા કેટલાક સમયથી ભારતીય શેરબજાર અને અન્ય ક્ષેત્રોમાંથી વિદેશી રોકાણ બહાર જઈ રહ્યું છે અથવા તો નવા રોકાણની ગતિ ધીમી પડી છે. નાણામંત્રીએ આ બાબતને સ્વીકારતા કહ્યું કે રોકાણના નિર્ણયો હંમેશા માત્ર આર્થિક આંકડાઓ જોઈને લેવાતા નથી.
તેમણે સમજાવ્યું કે, ભારતની આર્થિક સ્થિતિ અને ફંડામેન્ટલ્સ અત્યંત મજબૂત અને સ્થિર છે, છતાં વૈશ્વિક રોકાણકારો ઘણીવાર ‘વ્યૂહાત્મક અને ભૌગોલિક-રાજકીય’ (Geopolitical) પરિબળોને ધ્યાનમાં રાખતા હોય છે. અન્ય દેશોની આર્થિક નીતિઓ અને વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાને કારણે રોકાણકારો થોડો સમય ‘થોભો અને રાહ જુઓ’ ની નીતિ અપનાવી રહ્યા છે, જેનો અર્થ એ નથી કે ભારતીય બજાર નબળું પડ્યું છે.
ટેક્સ સ્ટ્રક્ચર: કેપિટલ ગેન્સ અને STT પર સરકારનું વલણ
શેરબજાર અને મોટા વ્યાપારી જૂથો લાંબા સમયથી કેપિટલ ગેન્સ ટેક્સ (Capital Gains Tax) અને સિક્યોરિટીઝ ટ્રાન્ઝેક્શન ટેક્સ (STT) માં ફેરફારની માંગ કરી રહ્યા છે. આ અંગે નાણામંત્રીએ ખૂબ જ મિશ્ર પ્રતિભાવ આપ્યો છે, જેણે બજારમાં નવી ચર્ચાઓ જગાવી છે.
નિર્મલા સીતારમણે કહ્યું કે, “હું આ માંગ પર અત્યારે ‘હા’ પણ નથી કહી રહી અને ‘ના’ પણ નથી કહી રહી.” આ વાક્ય ઘણું બધું કહી જાય છે. તેનો અર્થ એ છે કે સરકાર આ ટેક્સ સ્ટ્રક્ચરની સમીક્ષા કરી રહી છે. તેમણે ભૂતકાળને યાદ કરતા કહ્યું કે જ્યારે આ ટેક્સ અમલમાં હતા ત્યારે પણ ભારતે મજબૂત રોકાણ જોયું જ છે. જોકે, બદલાતા સંજોગોમાં ઉદ્યોગોને રાહત આપવા માટે સરકાર ભવિષ્યમાં કોઈ સુધારા કરે તો નવાઈ નહીં.
