ઉપરાજ્યપાલની મોટી જાહેરાત: લદ્દાખના પ્રશ્નો ઉકેલવા સરકાર તૈયાર, શું 22 મે એ આવશે ઐતિહાસિક ઉકેલ?
લદ્દાખ, જેને આપણે ‘પૃથ્વી પરનું સ્વર્ગ’ કહીએ છીએ, તે છેલ્લા કેટલાક સમયથી માત્ર તેની સુંદરતા માટે જ નહીં પરંતુ તેના રાજકીય અધિકારો માટે ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે પણ ચર્ચામાં છે. લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા ગતિરોધને તોડવા માટે હવે કેન્દ્ર સરકાર સક્રિય થઈ છે. ગૃહ મંત્રાલયે આગામી 22 મે ના રોજ દિલ્હીમાં એક ઉચ્ચ સ્તરીય ઉપ-સમિતિની બેઠક બોલાવી છે, જે લદ્દાખના ભવિષ્ય માટે અત્યંત નિર્ણાયક માનવામાં આવી રહી છે.
બેઠકનું આયોજન અને સહભાગીઓ
આ મહત્વપૂર્ણ બેઠકમાં લદ્દાખના બે સૌથી મોટા પ્રતિનિધિ સંગઠનો—લેહ એપેક્સ બોડી (LAB) અને કારગિલ ડેમોક્રેટિક એલાયન્સ (KDA)—ના પ્રતિનિધિઓને આમંત્રિત કરવામાં આવ્યા છે. બંને સંગઠનોના ત્રણ-ત્રણ સભ્યો ઉપરાંત અન્ય મહત્વના હિતધારકો પણ આ ચર્ચામાં ભાગ લેશે. આ બેઠકનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય લદ્દાખના લોકોની આશાઓ અને સરકારની નીતિઓ વચ્ચેના અંતરને ઘટાડવાનો છે.
ઉપરાજ્યપાલ વિનય કુમાર સક્સેનાએ રવિવારે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ પર આ અંગેની સત્તાવાર જાહેરાત કરી હતી. તેમણે આશા વ્યક્ત કરી કે આ રચનાત્મક અને લોકતાંત્રિક સંવાદ દ્વારા લદ્દાખના રહેવાસીઓની આકાંક્ષાઓને પૂર્ણ કરવા માટે એક સ્થાયી અને સકારાત્મક ઉકેલ લાવવાનો માર્ગ મોકળો થશે.
ગતિરોધ અને ભૂતકાળની કડવી યાદો
લદ્દાખ અને કેન્દ્ર સરકાર વચ્ચેની વાતચીતનો માર્ગ ક્યારેય સરળ રહ્યો નથી. અગાઉ 4 ફેબ્રુઆરીએ પણ મંત્રણા શરૂ થઈ હતી, પરંતુ તેમાં કોઈ ચોક્કસ પરિણામ આવી શક્યું નહોતું. લદ્દાખના લોકોનો રોષ વર્ષ 2025 માં ચરમસીમાએ પહોંચ્યો હતો, જ્યારે સપ્ટેમ્બર મહિનામાં લેહમાં થયેલા હિંસક વિરોધ પ્રદર્શનોમાં ચાર લોકોના જીવ ગયા હતા અને અનેક લોકો ઘાયલ થયા હતા. આ દુખદ ઘટના બાદ સરકાર અને સ્થાનિક સંગઠનો વચ્ચેના સંબંધોમાં ભારે ખટાશ આવી ગઈ હતી અને વાતચીતની પ્રક્રિયા થંભી ગઈ હતી.
હવે જ્યારે ગૃહમંત્રી અમિત શાહ લદ્દાખની મુલાકાતે જવાના છે, તેના ગણતરીના દિવસો પહેલા જ ગૃહ મંત્રાલય દ્વારા આ બેઠકની જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આને સરકારની એક વ્યૂહાત્મક ચાલ તરીકે પણ જોવામાં આવી રહી છે જેથી સ્થાનિક લોકોના રોષને શાંત કરી શકાય.
મુખ્ય માંગણીઓ: રાજ્યનો દરજ્જો અને છઠ્ઠી અનુસૂચિ
લદ્દાખના સંગઠનો કોઈ નાની-મોટી છૂટછાટોથી સંતુષ્ટ થાય તેમ નથી. તેમની માંગણીઓ સ્પષ્ટ અને પાયાની છે. લેહ એપેક્સ બોડીના સહ-અધ્યક્ષ છેરિંગ દોરજેએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તેઓ હજુ પણ તેમની જૂની માંગણીઓ પર અડગ છે. તેમની મુખ્ય માંગણીઓમાં નીચેના મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે:
-
પૂર્ણ રાજ્યનો દરજ્જો: લદ્દાખ હાલમાં કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશ છે, પરંતુ ત્યાંના લોકો ઈચ્છે છે કે તેમને પૂર્ણ રાજ્યનો દરજ્જો મળે જેથી તેમની પાસે પોતાની વિધાનસભા અને નિર્ણય લેવાની શક્તિ હોય.
-
છઠ્ઠી અનુસૂચિનો અમલ: બંધારણની છઠ્ઠી અનુસૂચિ હેઠળ લદ્દાખને વિશેષ સુરક્ષા આપવામાં આવે, જેથી ત્યાંની જમીન, સંસ્કૃતિ અને રોજગાર પર સ્થાનિક લોકોનો જ અધિકાર રહે.
-
રાજકીય પ્રતિનિધિત્વ: સંસદમાં લદ્દાખની બેઠકો વધારવી જેથી રાષ્ટ્રીય સ્તરે તેમનો અવાજ વધુ મજબૂત બને.
આગામી રણનીતિ અને અનિશ્ચિતતા
જોકે ઉપરાજ્યપાલે બેઠકની જાહેરાત કરી દીધી છે, પરંતુ લદ્દાખના સંગઠનો હજુ પણ સાવચેતીપૂર્વક આગળ વધી રહ્યા છે. છેરિંગ દોરજેના જણાવ્યા અનુસાર, તેમને સોશિયલ મીડિયા દ્વારા તો માહિતી મળી છે, પરંતુ હજુ સુધી ગૃહ મંત્રાલય તરફથી કોઈ સત્તાવાર લેખિત આમંત્રણ મળ્યું નથી.
આ બેઠકમાં જવું કે નહીં, તેનો અંતિમ નિર્ણય લેહ એપેક્સ બોડી અને કારગિલ ડેમોક્રેટિક એલાયન્સની સંયુક્ત બેઠકમાં લેવામાં આવશે. લદ્દાખના નેતાઓનું કહેવું છે કે જો સરકાર માત્ર દેખાડો કરવા માટે બેઠક બોલાવતી હોય અને મુખ્ય મુદ્દાઓ (રાજ્યનો દરજ્જો અને 6ઠ્ઠી અનુસૂચિ) પર ચર્ચા ન કરવાની હોય, તો આવી મંત્રણાનો કોઈ અર્થ નથી.
