હોર્મુઝમાં શાંતિ ક્યારે? ઈરાને અમેરિકાને આપી કડક નસીહત અને સંઘર્ષ રોકવા કરી વૈશ્વિક અપીલ
પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) અત્યારે ગંભીર વળાંક પર ઉભું છે. ખાસ કરીને દરિયાઈ માર્ગો પર ચાલી રહેલા અવરોધોને કારણે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર ખતરો મંડરાઈ રહ્યો છે. ભારતમાં ઈરાનના પ્રતિનિધિ અબ્દુલ મજીદ હકીમ ઈલાહીએ તાજેતરમાં એક પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં સ્પષ્ટ કર્યું કે ઈરાન ક્યારેય યુદ્ધ ઈચ્છતું નહોતું, પરંતુ તેને આ યુદ્ધમાં ધકેલવામાં આવ્યું છે.
હોર્મુઝ સામુદ્રધુની: વિશ્વ વેપારની જીવનરેખા સંકટમાં
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) એ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગોમાંથી એક છે, જ્યાંથી મોટાભાગનો તેલ પુરવઠો પસાર થાય છે. ઈલાહીએ આરોપ લગાવ્યો કે યુદ્ધવિરામ હોવા છતાં, ઈરાની દરિયાઈ માર્ગો પર જાણીજોઈને અવરોધો ઉભા કરવામાં આવી રહ્યા છે. આનાથી માત્ર ઈરાનને જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર વિશ્વના વેપારને નુકસાન થઈ રહ્યું છે. તેમણે સવાલ ઉઠાવ્યો કે જ્યારે ઈરાન શાંતિ માટે વાતચીત કરવા તૈયાર હતું, ત્યારે અચાનક હુમલાઓ કરીને વાતાવરણ કોણે બગાડ્યું?
અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ પર ગંભીર આક્ષેપો
હકીમ ઈલાહીએ દાવો કર્યો હતો કે અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ વર્ષોથી ઈરાન વિરુદ્ધ કાવતરું ઘડી રહ્યા હતા. તેમનો હેતુ ખૂબ જ ઓછા સમયમાં ઈરાની સરકારને તોડી પાડવાનો હતો. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે શરૂઆતના હુમલાઓમાં માત્ર સૈન્ય મથકો જ નહીં, પણ શાળાઓ, હોસ્પિટલો અને જાહેર સંસ્થાઓ જેવા નાગરિક માળખાઓને પણ નિશાન બનાવવામાં આવ્યા હતા. હજારો નિર્દોષ નાગરિકોએ આ યુદ્ધની ભારે કિંમત ચૂકવવી પડી છે.
ઈલાહીએ તર્ક આપ્યો કે દુનિયાએ ઈરાનને પ્રશ્નો પૂછવાને બદલે એ પક્ષોને જવાબદાર ઠેરવવા જોઈએ જેમણે આ સંઘર્ષની શરૂઆત કરી છે. તેમના મતે, જો અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ પોતાના સૈન્ય અભિયાનો અને આક્રમક નીતિઓ બંધ કરી દે, તો હોર્મુઝ અને સમગ્ર ક્ષેત્રમાં સ્થિતિ ખૂબ જ ઝડપથી સામાન્ય થઈ શકે છે.
“ન યુદ્ધ, ન શાંતિ” જેવી વિચિત્ર સ્થિતિ
ઈરાની પ્રતિનિધિએ વર્તમાન પરિસ્થિતિને “ન યુદ્ધ, ન શાંતિ” (Neither War Nor Peace) તરીકે વર્ણવી છે. તેમણે કહ્યું કે ઈરાને ક્યારેય શરણાગતિ સ્વીકારી નથી અને 40 દિવસ સુધી અમેરિકા તથા ઈઝરાયેલનો મક્કમતાથી સામનો કર્યો છે. આ પ્રતિકારને કારણે જ વિરોધી પક્ષો યુદ્ધવિરામ માટે મજબૂર થયા હતા. જોકે, આ યુદ્ધવિરામ છતાં તણાવ હજુ પણ યથાવત છે. ઈરાની સૈન્ય અધિકારીઓએ પણ ચેતવણી આપી છે કે જો ઉશ્કેરણી ચાલુ રહેશે, તો આ સંઘર્ષ ફરીથી ભડકી શકે છે.
અમેરિકાની નીતિઓ પર વિશ્વાસ કરવો અશક્ય
અબ્દુલ મજીદ હકીમ ઈલાહીએ અમેરિકાને નસીહત આપતા કહ્યું કે તેની નીતિઓ પર ભરોસો કરવો મુશ્કેલ છે. ઈરાન કોઈપણ સંભવિત કાર્યવાહીનો જવાબ આપવા માટે તૈયાર છે. તેમણે આંતરરાષ્ટ્રીય સમુદાયને વિનંતી કરી કે કોઈપણ દેશને આર્થિક રીતે એકલો પાડવાની નીતિઓ પર પુનર્વિચાર કરવામાં આવે, કારણ કે આનાથી અંતે તો સામાન્ય જનતા જ પીડાય છે.
ઈલાહીએ જણાવ્યું કે ઓમાન અને જીનીવા ખાતે વાતચીત સકારાત્મક દિશામાં આગળ વધી રહી હતી, પરંતુ હુમલાઓએ ઉકેલની આશા પર પાણી ફેરવી દીધું. ઈરાનનું કહેવું છે કે જો વૈશ્વિક શક્તિઓ નિષ્પક્ષ રહીને હસ્તક્ષેપ કરે, તો જ પ્રાદેશિક અને વૈશ્વિક સ્થિરતા જળવાઈ રહેશે.
