બંગાળમાં મમતા બેનર્જીની હારથી બાંગ્લાદેશ સ્તબ્ધ: સુવેન્દુ અધિકારીની જીતથી તીસ્તા જળ કરારની નવી આશા
પશ્ચિમ બંગાળના તાજેતરના ચૂંટણી પરિણામોએ માત્ર ભારતમાં જ નહીં પરંતુ સરહદ પાર બાંગ્લાદેશમાં પણ ખળભળાટ મચાવી દીધો છે. વર્ષો સુધી સત્તા પર રહેલા મમતા બેનર્જીની તૃણમૂલ કોંગ્રેસ (TMC) ની હાર અને ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) ના શાનદાર વિજયને બાંગ્લાદેશના મુખ્ય વિપક્ષી દળ ‘બાંગ્લાદેશ નેશનાલિસ્ટ પાર્ટી’ (BNP) એ આવકાર્યો છે. BNP ના વરિષ્ઠ નેતા અને માહિતી સચિવ અઝીઝુલ બારી હેલાલે આ પરિણામો પર આશ્ચર્ય વ્યક્ત કરવાની સાથે સુવેન્દુ અધિકારીના નેતૃત્વમાં બનનારી નવી સરકાર પ્રત્યે મોટી અપેક્ષાઓ વ્યક્ત કરી છે.
બદલાતા રાજકીય સમીકરણો અને બાંગ્લાદેશનો ઉત્સાહ
અઝીઝુલ બારી હેલાલે જણાવ્યું હતું કે, “પશ્ચિમ બંગાળમાં આટલા લાંબા શાસન પછી TMC નો પરાજય ખરેખર આશ્ચર્યજનક છે. પરંતુ, સુવેન્દુ અધિકારીના નેતૃત્વમાં ભાજપની જીત બંને દેશોના સંબંધો માટે એક નવો વળાંક સાબિત થઈ શકે છે.” તેમણે આ વિજયને ઐતિહાસિક ગણાવી સુવેન્દુ અધિકારીને અભિનંદન પાઠવ્યા હતા અને આશા વ્યક્ત કરી હતી કે નવી સરકાર હેઠળ ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચેના વહીવટી સંબંધો વધુ ગાઢ બનશે.
હેલાલે વધુમાં ઉમેર્યું કે જોકે તેમની પાર્ટી અને ભાજપની વિચારધારા અલગ હોઈ શકે છે, પરંતુ પ્રાદેશિક શાંતિ અને ખાસ કરીને તીસ્તા નદીના જળ વિતરણ જેવા મહત્વના મુદ્દે તેઓ સમાન દ્રષ્ટિકોણ ધરાવે છે.
તીસ્તા જળ કરાર: મમતાની જીદ અને હવે બદલાયેલી આશા
બાંગ્લાદેશ માટે તીસ્તા જળ કરાર એ માત્ર રાજકીય મુદ્દો નથી, પરંતુ કરોડો લોકોના અસ્તિત્વનો પ્રશ્ન છે. હેલાલે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે, અત્યાર સુધી મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જી આ કરારમાં સૌથી મોટું અવરોધ હતા. તેમના વિરોધને કારણે ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચે વર્ષોથી આ સમજૂતી અટવાયેલી પડી હતી. હવે જ્યારે બંગાળમાં સત્તા પરિવર્તન થયું છે, ત્યારે બાંગ્લાદેશને આશા છે કે સુવેન્દુ અધિકારીની સરકાર કેન્દ્ર સાથે મળીને આ વિવાદનો કાયમી ઉકેલ લાવશે.
શું છે તીસ્તા વિવાદ અને તેનું મહત્વ?
તીસ્તા નદી સિક્કિમના હિમાલય ક્ષેત્રમાંથી નીકળી પશ્ચિમ બંગાળ થઈને બાંગ્લાદેશમાં પ્રવેશે છે અને ત્યાં બ્રહ્મપુત્રા નદીમાં ભળી જાય છે. બાંગ્લાદેશ માટે આ ચોથી સૌથી મોટી નદી છે, જેના પર ત્યાંની ખેતી અને લાખો લોકોની આજીવિકા નિર્ભર છે.
1983નો કરાર: તે સમયે ભારતને 39% અને બાંગ્લાદેશને 36% પાણી આપવાનું નક્કી થયું હતું, જ્યારે બાકીના 25% અનિશ્ચિત હતા.
2011નો પ્રસ્તાવ: યુપીએ સરકાર દરમિયાન એક નવી સંધિ થવાની હતી, જેમાં ભારતને 42.5% અને બાંગ્લાદેશને 37.5% પાણી આપવાની યોજના હતી. પરંતુ મમતા બેનર્જીએ બંગાળના ખેડૂતોના હિતોનું કારણ ધરીને આ કરાર રોક્યો હતો.
હવે બાંગ્લાદેશી નેતાઓ માને છે કે ભાજપની ‘ડબલ એન્જિન’ સરકાર (કેન્દ્ર અને રાજ્ય બંનેમાં) આ આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્દાને ઝડપથી ઉકેલી શકશે.
બંગાળમાં ભાજપનો ‘ડોબલ સેન્ચુરી’ વિજય
પશ્ચિમ બંગાળની આ ચૂંટણીમાં ભાજપે તમામ અટકળોને પાછળ છોડીને 207 બેઠકો પર વિજય મેળવીને બહુમતી પ્રાપ્ત કરી છે. બીજી તરફ, મમતા બેનર્જીની પાર્ટી માત્ર 80 બેઠકો પર જ સમેટાઈ ગઈ છે. સૌથી ચોંકાવનારી બાબત એ રહી કે મુખ્યમંત્રી મમતા બેનર્જી પોતાની પરંપરાગત બેઠક ભવાનીપુર પણ બચાવી શક્યા નથી. સુવેન્દુ અધિકારીએ તેમને 15,114 મતોના અંતરથી હરાવીને રાજ્યમાં પોતાની શક્તિ સાબિત કરી દીધી છે.
નવી સરકાર પાસેથી અપેક્ષાઓ
પશ્ચિમ બંગાળમાં 9 મેના રોજ નવી સરકારનો શપથ ગ્રહણ સમારોહ યોજાનાર છે. બાંગ્લાદેશી રાજદ્વારીઓ અને નેતાઓ આ આખી પ્રક્રિયા પર બારીકાઈથી નજર રાખી રહ્યા છે. તેઓનું માનવું છે કે સરહદ પારની સુરક્ષા, ઘૂસણખોરી પર નિયંત્રણ અને આર્થિક સહયોગ જેવા વિષયો પર પણ નવી સરકાર સાથે સકારાત્મક ચર્ચાઓ થશે.
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે સુવેન્દુ અધિકારી માટે પડકાર માત્ર રાજ્યનું શાસન ચલાવવાનો જ નથી, પરંતુ પડોશી દેશ બાંગ્લાદેશ સાથેના જટિલ સંબંધોમાં વિશ્વાસ ઉભો કરવાનો પણ રહેશે. જો તીસ્તા કરાર સફળ થાય છે, તો તે દક્ષિણ એશિયાના રાજકારણમાં એક સીમાચિહ્નરૂપ ઘટના ગણાશે.
