બજાર જેવો જ મુરબ્બો હવે મિનિટોમાં તૈયાર, રેસીપી ફટાફટ નોંધી લો
ઉનાળાની બપોર હોય અને જમવાની થાળીમાં ગરમાગરમ પરોઠા સાથે થોડો કેરીનો મુરબ્બો મળી જાય, તો જમવાનો સ્વાદ બમણો થઈ જાય છે. જેવી લૂ ચાલવા લાગે અને તડકો તેજ થાય, એટલે બજારમાં કાચી કેરીઓ દેખાવા લાગે છે. દાદી-નાનીના સમયથી જ કેરીનો મુરબ્બો બનાવવાની પરંપરા રહી છે. આ માત્ર ખાવામાં જ સ્વાદિષ્ટ નથી, પણ પેટ માટે પણ ખૂબ ગુણકારી માનવામાં આવે છે.
જો તમે પણ આ વખતે બજાર જેવો જ રસીલો, કાચ જેવો પારદર્શક અને લાંબો સમય ચાલે તેવો મુરબ્બો ઘરે બનાવવા માંગતા હોવ, તો આ રેસીપી તમને ખૂબ કામ લાગશે. ચાલો, ફટાફટ નોંધી લો સ્ટેપ-બાય-સ્ટેપ રીત.
મુરબ્બો બનાવવા માટે જરૂરી સામગ્રી
બજાર જેવો પરફેક્ટ મુરબ્બો બનાવવા માટે સામગ્રીનું સાચું પ્રમાણ (Ratio) ખૂબ જરૂરી છે. નીચે આપેલી સામગ્રી ૧ કિલો કેરીના માપ પ્રમાણે છે:
-
કાચી કેરી (રાજાપુરી અથવા કેસર કેરી સારી રહે છે): ૧ કિલો
-
ખાંડ: ૮૦૦ ગ્રામ થી ૧ કિલો (કેરીની ખટાશ મુજબ વધ-ઘટ કરી શકાય)
-
ઈલાયચી પાવડર: ૧ નાની ચમચી (તાજી પીસેલી ઈલાયચીનો સ્વાદ વધુ સારો આવે છે)
-
કેસરના તાંતણા: ૧૦-૧૨ (સોનેરી રંગ અને શાહી સુગંધ માટે)
-
તજનો ટુકડો: ૧ ઇંચ (આનાથી સ્વાદમાં ઊંડાણ આવે છે)
-
મીઠું: માત્ર એક ચપટી (ગળપણને બેલેન્સ કરવા માટે)
-
પાણી: જરૂર મુજબ (જો તમે ચાસણી પાતળી રાખવા માંગતા હોવ)
કેરીનો મુરબ્બો બનાવવાની રીત
૧. કેરીની તૈયારી
સૌ પ્રથમ સારી, કડક અને ગરવાળી કાચી કેરી પસંદ કરો. કેરીને ધોઈને ઓછામાં ઓછા ૨ કલાક માટે ઠંડા પાણીમાં પલાળી રાખો. આનાથી કેરીની ‘ગરમી’ નીકળી જાય છે. ત્યારબાદ તેને લૂછીને કોરી કરી લો. હવે છોલણી (Peeler) થી તેની છાલ ઉતારી લો. તમે તમારી પસંદ મુજબ તેને લાંબા ટુકડામાં અથવા મધ્યમ કદના ચોરસ ટુકડામાં કાપી શકો છો. ઘણા લોકો તેને છીણીને ‘લચ્છા મુરબ્બો’ બનાવવાનું પણ પસંદ કરે છે.
૨. ખાંડ સાથે મેરીનેશન
અહીં જ ઘણા લોકો ભૂલ કરે છે કે સીધું જ ગેસ પર ચડાવી દે છે. સાચી રીત એ છે કે એક જાડા તળિયાવાળા વાસણમાં (સ્ટીલ અથવા નોન-સ્ટીક) કેરીના ટુકડા અને ખાંડ એકસાથે નાખી દો. તેને બરાબર મિક્સ કરી લો અને ૧ થી ૨ કલાક માટે ઢાંકીને રહેવા દો.
-
પ્રો ટીપ: આનાથી ખાંડ આપમેળે ઓગળવા લાગશે અને કેરી પોતાનો રસ છોડશે. આ કુદરતી રસમાં રંધાતો મુરબ્બો વધુ સ્વાદિષ્ટ બને છે.
૩. રાંધવાની પ્રક્રિયા
હવે વાસણને મધ્યમ તાપ (Medium Flame) પર ગેસ પર મૂકો. તેમાં તજનો ટુકડો નાખી દો. ધીરે ધીરે હલાવતા રહો જેથી ખાંડ નીચે ચોંટે નહીં. જ્યારે ખાંડ પૂરેપૂરી ઓગળી જાય અને ઉકળવા લાગે, ત્યારે તાપ થોડો ધીમો કરી દો. આપણે તેને ત્યાં સુધી રાંધવાનું છે જ્યાં સુધી કેરીના ટુકડા નરમ અને પારદર્શક (Translucent) ન દેખાવા લાગે.
૪. ચાસણીની તપાસ
મુરબ્બાનો અસલી સ્વાદ તેની ચાસણીમાં હોય છે. તેને બહુ વધારે ઘટ્ટ ન કરો, કારણ કે ઠંડો થયા પછી તે વધુ જામી જાય છે. જ્યારે ચાસણીમાં એક તાર જેવી ચીકાશ આવવા લાગે, ત્યારે સમજી લેવું કે તે તૈયાર છે.
૫. સુગંધ અને સ્વાદનો તડકો
હવે તેમાં ઈલાયચી પાવડર અને કેસરના તાંતણા નાખી દો. અંતે એક ચપટી મીઠું ઉમેરો. આ નાનકડી ચપટી મીઠું મુરબ્બાના સ્વાદને નિખારવામાં જાદુ જેવું કામ કરે છે. એક મિનિટ વધુ રાંધીને ગેસ બંધ કરી દો.
મુરબ્બો બગડે નહીં તે માટેની ખાસ ‘સીક્રેટ’ ટિપ્સ
આપણે અવારનવાર મુરબ્બો બનાવીએ તો છીએ, પણ થોડા જ દિવસોમાં તેમાં ફૂગ વળી જાય છે. તેને આખું વર્ષ સાચવવા માટે આ વાતોનું ખાસ ધ્યાન રાખો:
૧. વાસણની પસંદગી: મુરબ્બો બનાવવા માટે ક્યારેય લોખંડ કે એલ્યુમિનિયમના વાસણનો ઉપયોગ ન કરો. ખટાશને કારણે તે ધાતુ સાથે પ્રતિક્રિયા કરી શકે છે. હંમેશા સ્ટીલ અથવા કાચના વાસણનો જ ઉપયોગ કરો.
૨. ભેજથી બચો: જે બરણીમાં તમે મુરબ્બો ભરો છો, તે પૂરેપૂરી કોરી હોવી જોઈએ. તેને થોડીવાર તડકામાં સૂકવી લેવી સૌથી ઉત્તમ છે.
૩. સંપૂર્ણ ઠંડુ થવા દો: ગરમ મુરબ્બાને ક્યારેય બરણીમાં ન ભરો. તેનાથી જે વરાળ બનશે, તે જ મુરબ્બાને બગાડી નાખશે. તેને રૂમ ટેમ્પરેચર પર પૂરેપૂરો ઠંડો થવા દો.
૪. ચમચીનું ધ્યાન: જ્યારે પણ મુરબ્બો ખાવા માટે કાઢો, ત્યારે હંમેશા કોરી અને સાફ ચમચીનો જ ઉપયોગ કરો.
મુરબ્બો ખાવાના ફાયદા
કેરીનો મુરબ્બો માત્ર સ્વાદ માટે જ નથી. આયુર્વેદમાં માનવામાં આવે છે કે ઉનાળામાં તેનું સેવન શરીરને ઠંડક પહોંચાડે છે. કેસર અને ઈલાયચી મગજને તાજગી આપે છે, જ્યારે તજ પાચનમાં મદદ કરે છે. જે બાળકો ફળ ખાવામાં નખરા કરે છે, તેમને તમે રોટલી કે પરોઠા સાથે ‘જૈમ’ ની જેમ આ આપી શકો છો.
તો આ ઉનાળે, બજારના ભેળસેળિયા જૈમ અને સોસ છોડો અને ઘરે બનાવો આ શુદ્ધ અને રસીલો કેરીનો મુરબ્બો. વિશ્વાસ રાખો, ઘરના વડીલો હોય કે બાળકો, દરેક જણ આંગળા ચાટતા રહી જશે!
