હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં મિસાઈલોનો મારો, ટ્રમ્પે ઈરાનને બતાવ્યો લશ્કરી શક્તિનો અરીસો.
વૈશ્વિક રાજકારણમાં ફરી એકવાર ગરમાવો જોવા મળી રહ્યો છે. હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz), જે વિશ્વના તેલ વેપાર માટે સૌથી મહત્વનો માર્ગ ગણાય છે, ત્યાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના સંબંધોમાં ફરી વિસ્ફોટક સ્થિતિ સર્જાઈ છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તાજેતરમાં આપેલું નિવેદન અને દરિયામાં થયેલી લશ્કરી અથડામણ પશ્ચિમ એશિયામાં ફરી એક મોટા યુદ્ધની આશંકા જન્માવી રહી છે.
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે ઈરાને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થઈ રહેલા અમેરિકન નેવીના ત્રણ અત્યાધુનિક યુદ્ધ જહાજોને નિશાન બનાવ્યા હતા. ટ્રમ્પના જણાવ્યા અનુસાર, ઈરાન દ્વારા કરવામાં આવેલા ગોળીબારમાં યુએસ જહાજોને કોઈ નુકસાન થયું નથી, પરંતુ વળતા પ્રહારમાં અમેરિકી સૈન્યએ ઈરાની હુમલાખોરોને ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું છે.
ટ્રમ્પની ચેતવણીનો સૂર
ટ્રમ્પે પોતાના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ પર સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે, જો તેહરાન વહેલી તકે કોઈ કરાર પર હસ્તાક્ષર નહીં કરે, તો અમેરિકા વધુ કડક અને હિંસક પગલાં લેતા અચકાશે નહીં. ટ્રમ્પના આ નિવેદનથી સ્પષ્ટ થાય છે કે અમેરિકા હવે લાંબા સમય સુધી ઈરાનની સૈન્ય ગતિવિધિઓને સહન કરવાના મૂડમાં નથી. તેમણે ઉમેર્યું કે, “અમે હજુ પણ વાતચીત માટે તૈયાર છીએ, પરંતુ ઈરાને નિર્ણય લેવામાં ઝડપ બતાવવી પડશે.”
યુદ્ધવિરામનું ઉલ્લંઘન અને સામસામે આક્ષેપો
આ ઘટના એવા સમયે બની છે જ્યારે ગત ૮ એપ્રિલના રોજ અમલમાં આવેલા યુદ્ધવિરામ બાદ વિસ્તારમાં શાંતિ સ્થપાઈ રહી હોવાનું જણાતું હતું. જોકે, ઈરાને વળતો આક્ષેપ કર્યો છે કે અમેરિકાએ જ યુદ્ધવિરામનો ભંગ કર્યો છે. ઈરાની સૈન્યના સંયુક્ત કમાન્ડનું કહેવું છે કે અમેરિકાએ તેમના તેલ ટેન્કર અને અન્ય જહાજો પર હુમલો કર્યો હતો. એટલું જ નહીં, ઈરાને અમેરિકા પર નાગરિક વિસ્તારો જેમ કે કિશ્મ ટાપુ અને સિરિક દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં હવાઈ હુમલા કરવાનો ગંભીર આરોપ પણ લગાવ્યો છે.
પરમાણુ કાર્યક્રમ અને ભાવિ સંકટ
બંને દેશો વચ્ચેનો મુખ્ય વિવાદ ઈરાનનો પરમાણુ કાર્યક્રમ છે. વોશિંગ્ટન ઈચ્છે છે કે ઈરાન તેના પરમાણુ મહત્વાકાંક્ષાઓ પર અંકુશ લગાવે, જેના બદલામાં આર્થિક પ્રતિબંધોમાં રાહત મળી શકે. પરંતુ વર્તમાન લશ્કરી પ્રવૃત્તિઓએ રાજદ્વારી માર્ગને મુશ્કેલ બનાવી દીધો છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ એ દુનિયાનો એવો માર્ગ છે જ્યાંથી વૈશ્વિક તેલ પુરવઠાનો મોટો હિસ્સો પસાર થાય છે. જો અહીં યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ સર્જાય તો તેની અસર ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વના અર્થતંત્ર પર પડી શકે છે.
નિષ્ણાતોના મતે, જો આગામી દિવસોમાં બંને દેશો સંયમ નહીં રાખે તો પશ્ચિમ એશિયામાં વધુ એક ભયાનક લશ્કરી સંકટ ઊભું થઈ શકે છે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની તાજેતરની આક્રમકતા અને ઈરાનનો વળતો પ્રહાર સૂચવે છે કે પશ્ચિમ એશિયામાં શાંતિના પ્રયાસો હાલમાં જોખમમાં છે. વિશ્વની નજર હવે ઈરાનના આગામી પગલા પર છે—શું તે કરારના મેજ પર આવશે કે પછી સંઘર્ષ વધુ તીવ્ર બનશે?
